Di’li geçmiş zaman, İspanyolcadaki 3 ana geçmiş zaman kipi arasındadır. Gelin İspanyolca dil bilgisindeki bu 3 temel geçmiş zaman yapısının İngilizce karşılıklarını ve mantıklarını birlikte görelim:
- Pretérito Indefinido (Pretérito Perfecto Simple):Di’li Geçmiş Zaman. Geçmişte tamamen bitmiş, belirli ve tek seferlik eylemleri ifade eder.
- Simple Past Tense — I did)
- Pretérito Imperfecto:Sürekli Geçmiş Zaman / Şimdiki Zamanın Hikayesi. Geçmişteki alışkanlıkları ve süreçleri anlatır.
- Past Continuous / Used to — I was doing / I used to do)
- Pretérito Perfecto Compuesto:Yakın Geçmiş Zaman. Geçmişte tamamlanmış ama şimdiki zamanla bağı kopmamış eylemleri anlatır.
- Present Perfect Tense — I have done)
Haber kipi
| Zaman | Anlamı | İngilizce Anlamı (Yaklaşık) |
|---|---|---|
| Presente Simple | Geniş Zaman, Şimdiki Zaman | Simple Present |
| Pretérito Imperfecto | Sürekli Geçmiş Zaman, Geçmişte Alışkanlık (Şimdiki Zamanın Hikayesi) | Past Continuous, Used to, Simple Past (bazı durumlarda) |
| Pretérito Indefinido | Di’li Geçmiş Zaman, Belirli Geçmiş | Simple Past |
| Futuro Simple | Gelecek Zaman | Simple Future (will) |
| Condicional Simple | Şart Kipi (basit), Gelecekteki Olasılık | Simple Conditional (would) |
| Pretérito Perfecto Compuesto | Yakın Geçmiş Zaman, Şimdiki Zamanla Bağlantılı Geçmiş | Present Perfect (have/has + past participle) |
| Pretérito Pluscuamperfecto | Miş’li Geçmiş Zamanın Hikayesi (-mişti) | Past Perfect / Pluperfect (had + past participle) |
| Futuro Compuesto | Gelecekte Tamamlanmış Gelecek Zaman | Future Perfect (will have + past participle) |
| Pretérito Anterior | Edebi Geçmiş Zaman (Geçmişte Öncelik Zamanı) | Past Anterior / Preterite Perfect (had + past participle – hemen önce) |
| Condicional Compuesto | Şart Kipinin Geçmişi (bileşik) | Conditional Perfect (would have + past participle) |
Pretérito Indefinido ve Pretérito Perfecto Arasındaki Şimdiki Zaman İlişkisi
İspanyolcada “Pretérito Indefinido” (Di’li geçmiş zaman) ve “Pretérito Perfecto” (Yakın geçmiş zaman) zaman biçimleri arasında şimdiki zamana ilişkin belirgin farklılıklar vardır.
1. Pretérito Indefinido (Di’li Geçmiş Zaman)
Geçmişte tamamlanmış ve belirli bir zamanda gerçekleşmiş eylemleri ifade eder. Bu zaman biçimi, eylemin geçmişte tamamlandığını ve şu anki zamanda hiçbir izinin olmadığını vurgular.
Başlama ve bitiş zamanları BELLİDİR ve özel bir zaman dilimini kapsar. Birden fazla eylemi içerebilir ve böylelikle ana konudan, eylemin asıl konusundan bahsedebilir. İşte bu nedenle “Pretérito Indefinido” zaman biçimi, geçmişte gerçekleşen olayların kesin bir şekilde ifade edilmesi için kullanılır.
⏱️ 2. Pretérito Perfecto (Yakın / Şimdiki Geçmiş Zaman)
Geçmişte tamamlanmış eylemleri ifade eder, ancak anlatıcıya göre eylemin izleri veya etkileri hala devam etmektedir.
Bu zaman biçimi, anlatan kişinin olayı şu an gibi yaşadığı veya o anıya şu anın perspektifinden baktığı hissini verir. Dolayısıyla, “Pretérito Perfecto” zaman biçimi, geçmişteki bir olayın hala önemli veya etkili olduğunu vurgular ve şimdiki zamana bir bağlantı kurar.
Cümle yapısı “Haber yardımcı fiili (Şimdiki zaman çekimi) + Participio Pasado (Geçmiş zaman kaynaklı ortaç)” formülüyle oluşturulur.
| Zaman Kipi | Şimdiki Zamanla İlişkisi | Eylemin Özelliği |
|---|---|---|
| Pretérito Indefinido (Di’li Geçmiş Zaman) | İLİŞKİSİZ | • Eylem geçmişte olmuş ve tamamen bitmiştir. • Birden fazla eylem içerebilir. • Ana konudan, eylemin asıl konusundan bahseder. |
| Pretérito Perfecto (Yakın Geçmiş Zaman) | İLİŞKİLİ | • Eylem geçmişte olmuştur ama anlatana göre izleri ve etkileri devam etmektedir. • Anlatan kişi sanki o anı yaşıyormuş, sanki o anda oluyormuş gibi anlatır. |
Özetlemek gerekirse; “Pretérito Indefinido” şimdiki zamandan tamamen bağımsız olarak geçmişte tamamlanmış eylemleri ifade ederken, “Pretérito Perfecto” geçmişteki eylemleri şimdiki zamana bağlayan bir etki veya iz bırakma hissi verir.
Bu zaman kalıbıyla kullanılan zarflar
| geçen sene | el año pasado |
| dün | ayer |
| dün gece | anoche |
Pretérito Indefinido Nasıl Oluşturulur?
Düzenli ve Düzensiz Fiiller
İspanyolca’da “Pretérito Indefinido” zamanının oluşturulması, düzenli ve düzensiz fiiller için farklı kurallara tabidir. Her fiil grubu için farklı çekimlenme kurallarına sahiptir ve belirli geçmiş anları ifade etmek için kullanılır. Gelin birlikte inceleyelim:
Düzenli Fiil Çekim Örneği: Hablar (Konuşmak)
| Şahıs Zamiri (Pronombre) | İspanyolca Çekim (Pretérito Indefinido) | Türkçe Anlamı |
|---|---|---|
| Yo | hablé | Konuştum |
| Tú | hablaste | Konuştun |
| Él / Ella / Usted | habló | Konuştu |
| Nosotros / as | hablamos | Konuştuk |
| Vosotros / as | hablasteis | Konuştunuz |
| Ellos / Ellas / Ustedes | hablaron | Konuştular |
🔑 Düzensiz Fiil Çekim Örneği: Tener (Sahip Olmak)
| Şahıs Zamiri (Pronombre) | İspanyolca Çekim (Pretérito Indefinido) | Türkçe Anlamı |
|---|---|---|
| Yo | tuve | Sahip oldum |
| Tú | tuviste | Sahip oldun |
| Él / Ella / Usted | tuvo | Sahip oldu |
| Nosotros / as | tuvimos | Sahip olduk |
| Vosotros / as | tuvisteis | Sahip oldunuz |
| Ellos / Ellas / Ustedes | tuvieron | Sahip oldular |
Zaman Tercihini Anlamak: Belirli Zaman ve Belirsiz Süreç
İspanyolcada geçmiş zaman seçerken eylemin netliği ve zaman belirteçleri çok önemlidir
Pretérito Indefinido
Örneğin;
Dün kar yağdı.
Nevó ayer. (Cümlede belirli bir zaman var: DÜN. Eylem bitti ve o gün kapandı).
Pretérito Imperfecto
Örneğin;
Nevaba mucho cuando yo era niño.
Ben çocukken çok yağmur yağardı.
(Burada çocukluğun hangi anı olduğu belli değil, ucu açık bir süreç ve geçmiş alışkanlık anlatılıyor).
Tren Metaforu: Pretérito Perfecto ve Pretérito Indefinido Farkı
İki cümlenin Türkçe anlamları bazen aynı görünse de şimdiki zamana olan yakınlık ve ilişki durumu zamanı belirler.
Şimdiki zamana yakınsa (Pretérito Perfecto kullanılır): Bunu şöyle düşünün… “Treni yakaladık, 5 dakikaya oradayız” der gibi o anın sıcaklığını taşır:
Örneğin;
we have catched the train.
Nosotras /nosotros hemos cogido el tren.
Biz treni yakaladık.
Zaman tamamen kapandıysa (Pretérito Indefinido kullanılır): Treni yakaladık ama eylem geçmişte kaldı. Örneğin 3 gün sonra birisi size “Yakaladınız mı?” diye sorduğunda vereceğiniz yanıttır.
Pretérito Indefinido Cümle Pratikleri
Sırf geçmişte, belirli bir zaman diliminde gerçekleşip tamamlanmış eylemlere ait güncel örnekler:
Örneğin
Dün gece evlendiler.
They married last night.
Ellas / ellos se casaron anoche.
Örneğin
Dün arkadaşım hastalandı.
My friend got sick yesterday.
Mi amigo se enfermó ayer.(hastalanmak=enfermar)
örneğin;
Dün tatil için dışarı çıktılar.
They went out for the holiday yesterday.
Ayer salieron de vacaciones.(dışarı çıkmak=salir)
Geçen ay arabasını kaybetti.
She lost his car last month.
Ella perdió su auto el mes pasado.
Dün akşam sinemaya gittim.
Fuí al cine anoche.
I went to the cinema last night.
İki gün önce geldim.
Viní hace dos días.
I came two days ago.
Sitede öğrendiğiniz kelimeleri pekiştirmek ve günlük İspanyolca haberleri kolayca takip etmek için News in rtve platformunu kullanabilirsiniz.