Zaman kiplerinden Japonca emir kipi ( imperative form ) bir insana bir şeyi yapmasını emretmek için… gibi ifadelerle bir emri ,komutu ifade eder.
İçindekiler
“Yapma!,Alma!,İçme!”
(prohibitive form-bir insana bir şeyi yapmamasını emretmek için kullanılıyor)
Kullanımı
Japonca’da prohibitive form, bir eylemin kesinlikle yapılmaması gerektiğini ifade eden bir dil yapısıdır. Bu form “-な (na)” eki ile oluşturulur ve cümlenin sonunda kullanılıyor. Genellikle olumsuz bir ton taşır ve “Yapma / Yapmayın” anlamında kullanılıyor.
Örneğin:
| “-な (na)” eki | |
|---|---|
| Yeme / Yemeyin | taberu na |
| Gitme / Gitmeyin | iku na |
| Bakma / Bakmayın | miru na |
Bu form, bir şeyin yapılmasının istenmediği, yasaklandığı veya önerilmediği durumlarda kullanılıyor. Özellikle uyarıcı veya caydırıcı bir ton taşır.
Japonca’da emir kipi, “-なさい (-nasai)” eki ile de oluşturuluyor ve bir emir veya tavsiye ifade eder. Bu kip, genellikle başka bir kişiye veya grup insana hitap ederken kullanılıyor. Emir kipiyle verilen direktif ifadelerde biraz resmi bir ton bulunuyor.
Örneğin:
| -なさい (-nasai)” eki | |
|---|---|
| Ye / Yiyin | tabenasai |
| Bak / Bakın | minasai |
| Dinle / Dinleyin | kikinasai |
| Bekle / Bekleyin | machinasai |
| Otur / Oturun | suwarinasai |
Bu yapı, genellikle bir üstündeki kişiye veya daha yaşlı bir kişiye hitap ederken kullanılıyor. Daha samimi bir ton kullanmak istenirse, “-てください (-tekudasai)” yapısı tercih ediliyor.
“な” (na) , “なさい” (nasai) arasındaki fark
Ancak, kullanılan fiilin köküne bağlı olarak hangi ekin kullanılacağı değişebiliyor.
“な” (Na) Eki:
Fiil kökleri “る” (ru) ile bitiyorsa, “な” (na) eki ekleniyor.
食べる (taberu) – Yemek yemek.
食べな (tabena) – Ye!
Bu form daha yaygın olarak kullanılır ve günlük konuşma dilinde sıkça rastlanır.
“なさい” (Nasai) Eki:
Diğer fiil kökleri için, “なさい” (nasai) ekini kullanabilirsiniz.
行く (iku) – Gitmek.
行きなさい (ikinasai) – Git!
Bu form daha resmi ve kibar bir ton içerir. Özellikle yetkililere veya daha yaşlı kişilere hitap ederken kullanılıyor.
Hiragana tablosu (olumlu-olumsuz)
1. Grup fiillerin çekimi -u sırası = e sırasına dönüşür.
Japonca’da grup 1 fiillerin olumsuz emir kipine “-u” sonundaki ünlü harf, “-e” ünlüsüne dönüşür. Bu durum olumsuz emir kipinde gerçekleşir.
Örnek olarak, “tabemasu” (yemek yiyor) fiilinin olumsuz emir hali “tabemasenai” (yeme) olur.
Ancak, olumlu emir kipinde bu dönüşüm gerçekleşmez. Olumlu emir kipinde de “-u” şekli korunur.
Örneğin, “tabemasu” fiilinin olumlu emir hali “tabemase” (ye) olur.
Bu kural, Japonca’nın dilbilgisi yapısına uyan bir kuraldır ve grup 1 fiillerin emir kiplerini oluştururken önemlidir.
| hiragana U sırası | = | hiragana E sırası |
|---|---|---|
| U | = | e |
| Ku | ke | |
| Gu | ge | |
| Su | se | |
| Tsu | te | |
| Nu | ne | |
| Bu | be | |
| Mu | me | |
| Ru | re |
Diğer grupların çekimleri
| 2. Grup fiillerin çekimi | |
|---|---|
| eru | ero |
| iru | iro |
| 3. Grup fiillerin çekimi | |
|---|---|
| suru | shiro |
| kuru | koi |
Emretme
Bir baba-çocuğuna ya da
üst rütbede biri-alttakine emrederken
Örneğin;
Hayaku tabero
Çabukça!
öğretmen-öğrenci(derste)
Warau na.(prohitive form)
Gülme.
İki erkek arkadaş arasında
(cümle sonuna yo eklenir)
Örneğin;
Watashi wa ashita denwa shiro yo
Beni yarın ara.
Watashi wa ashita denwa suru na yo
Beni yarın arama.(prohitive form)
Bazen nazik olmaya zaman yoktur.
Acil durumlarda,patron komut verirken…
Aşağıda toplan.
Chika ni atsumero.
spor etkinliklerinde
(bazen kadınlarda kullanır..)
Hayaku hashire.
hızlı koş!
Trafik sloganları
Tsudzukero.
devam et!
Japonca emir kipi , sadece bu kalıp ile sınırlanmaz. Başka şekilde kalıplar ile de komut verebiliriz.
Annelerden -çocuklarına,öğretmenlerden-öğrencilere
(bu form bir büyüğünüze ya da rütbece sizden yüksek birine konuşurken kullanılmaz
masu form + nasai
Shukudai o shi nasai
Ödevini yap.!
Chōshoku o tabe ni ki nasai
Kahvaltıya gel!