İtalyanca emir kipi

İtalyanca’da Imperativo (İtalyanca emir kipi), bir kişiye veya gruba doğrudan talimat vermek, onları harekete geçirmek için kullanılır. Sadece sert bir emir bildirmekle kalmaz; tonlamaya ve duruma göre teşvik, tavsiye, rica, davet veya yasaklama anlamları da taşır.

Temel Özellikleri:

Özne Kullanımı: Emir kipi doğası gereği “Ben (Io)” şahsı için çekimlenmez. En yaygın olarak Tu (Sen), Noi (Biz – Haydi yapalım anlamında), Voi (Siz) ve resmi/nezaket durumlarında kullanılan Lei (Siz) özneleriyle kurulur.

Oluşumu: Düzenli fiillerde emir kipi çekimi, fiillerin mastar hallerine (-are, -ere, -ire) göre belirlenen özel soneklerin getirilmesiyle yapılır.

Düzenli Fiillerin Çekim Kuralları:

Fiil Grubu	Tu (Sen)	Lei (Siz – Nezaket)	Noi (Biz)	Voi (Siz)
-are Fiilleri (Örn: Parlare)	-a Parla! (Konuş!)	-i Parli (Konuşun)	-iamo Parliamo (Konuşalım)	-ate Parlate (Konuşun)
-ere Fiilleri (Örn: Leggere)	-i Leggi! (Oku!)	-a Legga (Okuyun)	-iamo Leggiamo (Okuyalım)	-ete Leggete (Okuyun)
-ire Fiilleri (Örn: Dormire)	-i Dormi! (Uyu!)	-a Dorma (Uyuyun)	-iamo Dormiamo (Uyuyalım)	-ite Dormite (Uyuyun)

Düzensiz Fiiller: Günlük hayatta çok sık kullanılan essere, avere, fare, andare, dire, stare gibi fiillerin emir kipi çekimleri tamamen düzensizdir ve ezberlenmesi gerekir.

Olumsuz Emir (Yasaklama): “Tu” (Sen) şahsına olumsuz bir emir verirken fiil çekimlenmez; sadece “Non + Fiilin Mastar Hali” kullanılır. (Örn: Non parlare! -> Konuşma!)

Şahıs zamirleri

Kişi kendi kendine emredemez. Bu yüzden Emir kipinde 1.tekil şahıs kullanılmaz.

Olumsuz cümle

Olumsuz bir emir cümlesi yapmak istersek: ‘non‘ olumsuzluk kelimesini koymalıyız.Tanım edatları fiile bağlanır.

Bazı olumsuz emirler

Şimdi cümlelerde geçen birkaç emir kalıbına bakalım.

non…mai	hiç…bir zaman , asla
non..nessuno	hiç … kimse , not anyone
non ..neanche	hiç…bir zaman , asla
non ho niente	hiçbir şeyim yok
nessuno	kimse
niente	hiç birşey

örneğin;
hiçbir şey yapmayın!
Non fare niente!
Do nothing!

oyun oynama!
dont play game!
non giocare!

Tu	a	İ	(İsci)i
Lei	İ	a	(İsci)a
noi	İamo	İamo	İamo
voi	ate	ete	ite
Loro	ino	ano	(isc) ano

Tu	Parla	Non parlare	Konuşma
Lei	Parli	Non parli	konuşma
Noi	Parliamo	Non parliamo	konuşmayın
Voi	Parlate	Non parlate	Hepiniz konuşmayın
Loro	Parlino	Non parlino	Hepiniz konuşmayın

İtalyanca emir kipi ile ilgili örnek cümleler

örneğin;
Nessuno vuole morire.
Hiçkimse ölmek istemez
nobody wants to die

Never smoke
Asla sigara içmeyin
Non fumare mai
Asla gelmez!
Non arriva mai!

yapma!
non farlo!

lui non va mai!
he never goes!
o asla gitmez!

İtalyanca emir kipi cümledeki mevcut fiile bir şeyin yapılmasını emreder.

Tıpkı Türkçedeki emir kipi gibi.

İtalyanca emir kipinin çekimleri, fiilin ait olduğu gruba (are, ere, ire ile biten fiiller) ve emrin kime verildiğine (sen, siz – resmi ve çoğul) göre değişiklik gösterir. Örneğin;

(Tu) parla! (Sen konuş!)

* (Lei/Lui) parli! (O konuşsun!) – nezaket ifadesi olarak kullanılır.

* (Noi) parliamo! (Biz konuşalım!)

* (Voi) parlate! (Siz konuşun!)

* (Loro) parlino! (Onlar konuşsunlar!) – nadiren kullanılır.

emir kipi fiilin şimdiki zaman çekiminden türetilir ancak bazı değişiklikler gösterir. Özellikle “tu” (sen) ve “lei/lui” (siz/o – resmi) çekimleri farklıdır.

örneğin;
Come to school early!
Vieni a scuola presto!
Okula erken gel!

örneğin;
noone has come
Hiç kimse gelmedi.
nessuno è venuto

örneğin;
Open the window, please.
Pencereyi açar mısın lütfen?
Apri la finestra, per favore.

Don’t be late for the meeting.
Toplantıya geç kalma.
Non arrivare in ritardo alla riunione.