Ta form

“た” Ta form , Japonca’da geçmiş zamanın olumlu (olumlu kibar olmayan) halini ifade eder. Bu form, bir eylemin geçmişte gerçekleştiğini veya tamamlandığını belirtir.

İçindekiler

Cümleleri birleştirir
Zaman
Soru

Öncesinde form nasıl oluşturulur? , çeşitli fiillerin köklerine “た” (ta) eki eklenerek oluşturulur.

örneğin;
食べる (taberu) – Yemek yemek
食べた (tabeta) – Yedim

Bu örnekte, “食べた” (tabeta), “yedim” veya “yedik” gibi anlamlara gelir ve geçmişte gerçekleşmiş bir eylemi ifade eder.

Eylem Kökü + た(ta)
nonda
I drank – İçtim

Açıkcası Ta form geçmiş zaman ‘ın olumlu geçmiş zaman olmasının dışında bir sürü de kullanım yeri vardır..

1. grup fiiller	– masu
Ku	=	İta
Gu	=	İda
U,tsu,ru	=	Tta
Nu,bu,mu	=	Nda
Su	=	Shita

2. Grup fiiller eru-iru	– ru	+ ta

3. Grup fiiller	Kuru suru	= kita Shita

1.grup
Kau	satın almak	Katta
İu	söylemek	İtta

İku	gitmek	İita
Kaku	yazmak	Kaita
Aruku	yürümek	İsoida

isogu	acele etmek	İsoida

matsu	beklemek	Matta
hanasu	konuşmak	Hanashita

yobu	çağırmak	Yonda

shinu	ölmek	Shinda

waru	kırmak	Watta

susumu	ilerlemek	Susunda
Nomu	içmek	Nonda
Yomu	okumak	Yonda

2.grup
Taberu	yemek	Tabeta
Hashiru	koşmak	Hashitta

3.grup
Suru	yapmak	shita
Kuru	gelmek	Kita

Kullanım yerleri

İngilizcedeki simple past tense (basit geçmiş zaman) ile en yakın anlamı taşır.
Tıpkı İngilizcede fiillerin geçmişte tamamlanmış eylemleri ifade etmek için farklı şekillere girmesi gibi (örneğin, go → went, play → played), Japoncada da fiiller -ta formunu alarak geçmiş zamanı belirtir.

Karşılaştırmalı Örnekler

I have already finished my homework.
Ben ödevimi çoktan bitirdim.
(Burada “have finished” present perfect tense olsa da, eylemin tamamlanmış olması vurgusu -ta formunun bir yönünü yansıtır.)

Ya da= My homework finished already.
Ödevim bitti bile.
(Bu çok doğal bir İngilizce cümlesi olmasa da, anlam olarak -ta formunun tamamlanmışlık yönünü gösterir.)

Daha doğal bir ifade: My homework is already done.
Ödevim zaten bitti.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Her ne kadar -ta formu genellikle simple past tense’e karşılık gelse de, bazı durumlarda İngilizcedeki present perfect tense (yakın geçmiş zaman) ile de örtüşebilir. Nitekim bu özellikle eylemin sonucu veya etkisi hala devam ediyorsa geçerli olabilir. Ancak temel işlevi geçmişte tamamlanmış bir eylemi ifade etmektir.

Örneğin, “Yağmur yağdı” cümlesi hem Japoncada (Ame ga futta)-(-ta formu).
hem de İngilizcede “It rained” (simple past) veya “It has rained” (present perfect) şeklinde ifade edilebilir.
Bağlama göre hangi İngilizce zamanın daha uygun olduğu değişebilir.

Kinō, eiga o mimashita.
–ta formu: (miru) → (mita) + nezaket eki (masu) → (mimashita).
Örneğin;
I watched a movie yesterday.
Simple Past Tense: watch → watched.

Mō shukudai ga owatta.
-ta formu: 終わる (owaru) → 終わった (owatta)

Geçmiş zamanda bir olayı anlatmak isterken bazı zarflar kullanırız. Bu form geçmiş zamanı tanımlar ve günlük konuşmalarda çoğunlukla kullanılır ama geçmişte olan eylemin zamanı belirsiz olmalıdır. Dün zarfını kullanırsak tanımlı bir zaman olur. ,bir zamanlar,önceden…gibi zarflar kullanmalıyız.

Bu cümle kalıbı geçmişte uygulanmış ,yapılmış bir eyleme,şeye gönderme yapmak için kullanılır. Devamında kalıbımıza bakalım:

fiil (ta-form) +koto ga arimasu(aru)

Örneğin;

O arabayı ben kullandım.
I have drove that car.
Watashi wa sono kuruma o unten shita koto ga aru.

O filmi izledim.
Watashi wa sono eiga o mita koto ga arimasu.

kinō sono kuruma o katta.
Dün bir araba aldım. ( bu yalın geçmiş zaman , çünkü zaman belli)

O arabayı önceden aldım.
Mae ni sono kuruma o katta koto ga arimasu.

Şimdi olumsuz yapalım
Mae ni sono kuruma o katta koto ga arimasen
O arabayı daha önce almadım.

Eğer geçmişte olmuş bu olayı ,belirli bir zaman dilimi ile belirtirsek : o zaman bu kalıbı kullanamayız.

Örneğin;
O arabayı dün kullandım.
I drove that car yesterday.
Watashi wa kinō sono kuruma o tsukaimashita.

O filmi geçen gün izledim.
I watched that movie the other day.
Watashi wa sakuban sono eiga o mimashita.

Cümleleri birleştirir

ta form+TARİ TARİ SURU (shimasu)

Daha önce öğrendiğimiz ‘to’ ve ‘ya’ gibi burada da bir birleşim söz konusu ,burada da yapılan eylemleri sıralayabiliriz.
Bir kaç eylem bir arada oluyorsa,yani birkaç fiili bir arada bir cümlede kullanmamız gerekiyorsa bu formu kullanırız.
Cümlenin zamanı en son cümledeki zamandır. Mesela;

1. Öncelikle cümleleri seçelim.
bīchi de hashiru (sahilde koşmak)
bīchi de aruku (sahilde yürümek)

2. Geçmiş zamana çevirelim
bīchi de hashitta(sahilde koştu)
bīchi de aruita (sahilde yürüdü)

3. Fiillerin sonuna ‘ri’ ekliyoruz
bīchi de hashittari (sahilde koşmak)
bīchi de aruitari (sahilde yürümek)

4. En sona ‘suru’ ekliyoruz.(resmi-şimdiki ya da gelecek zaman)
Ya da ‘Shimasu’ (kibar-geçmiş zaman)

Örneğin;
Anata wa don’na koto o shimashita ka
Ne tür şeyler yaparsın.?

bīchi de hashittari bīchi de aruitari suru
bīchi de hashittari bīchi de aruitari shimasu.
Ben sahilde yürümek ve sahilde koşmak gibi şeyler yaparım.

Bangohan o tsukuttari, terebi o mitari shimashita.
Akşam yemeği yaptım, televizyon izledim vs.

Tomodachi to kaimono o shitari, kafe de hanashi o shitari shimashita.
Arkadaşlarımla alışveriş yaptım, kafede konuştum vs.

(fiil(ta-form)+ri)+(fiil(ta-form)+ri)+shimasu

Örneğin;
Beni arar ve konuşur.
kare wa watashi ni denwa shitari,watashi to hanashitari shimasu.

Zaman

Zaman içinde bir şeyi ne kadar çok yaptığınızıda bu kalıp ile anlatabilirsiniz

Örneğin;
İchido sono kuruma o katta ga arimasu.
Bir kez o arabayı aldım.

nandomo sono kuruma o katta ga arimasu.
Bir kaç defa o arabayı aldık.

Bir kere bile o arabayı almadım.
İchidomo sono kuruma o katta ga arimasen(olumsuz cümle)

Soru

Örneğin;
Sono kuruma o katta koto ga arimasu ka
O arabayı daha önce aldınız mı?

Evet,o arabayı daha önce aldım.
Hai,sono kuruma o katta koto ga arimasu

Hayır,daha önce o arabayı almadım.
İie,sono kuruma o katta koto ga arimasen.

Yapsan iyi olur..Yapmasan iyi olur..

Ta çekimi + hou ga ii desu

Örneğin;
Saat yedi oldu
Shichiji deshita

Kalksan iyi olur.
okita hou ga ii desu.(yo eklersek sonuna ifade daha etkili olur.)

Ayakkabılarım pislendi.
Watashi no kutsu ga kegareta

Onları temizlemeliyim.
Kirei ni shita hō ga ī desu.