Olumsuz cümleler / resmi-geniş zaman (-masen) konu anlatımında bu zamanın temel formülünü, fiil gruplarına göre çekim kurallarını ve günlük hayatta en sık kullanılan örnek cümleleri göreceğiz. Açıkçası Japoncada resmi (kibar) geniş zamanda olumsuz cümle kurmak oldukça basittir. Türkçedeki “-mam / -mem” ve “-mıyorum / -miyorum” anlamlarını veren bu yapı, Japoncada hem geniş zamanı hem de gelecek zamanı kapsar.
Daha önceki derslerimizde Japonca Fiil Grupları ve olumlu kibar çekim olan -masu Formu konularından bahsetmiştik. Eğer bir fiilin olumlu kibar çekimini (-masu) biliyorsanız, olumsuz yapmak için tek yapmanız gereken sondaki “-masu” ekini atıp yerine “-masen” (ません) getirmektir.
1. Günlük Hayatta En Sık Kullanılan “-masen” Örnekleri
Öncelikle günlük konuşma dilinde sıkça duyacağınız temel fiillerin -masen ekiyle nasıl olumsuz yapıldığını cümle içinde inceleyelim:
Tsukaimasu → Tsukaimasen (Kullanmak / Kullanmam)
Kono pen o tsukaimasen.
Bu kalemi kullanmam / kullanmıyorum.
Shirimasu → Shirimasen (Bilmek / Bilmiyorum)
Kono basho o shirimasen.
Bu yeri bilmiyorum.
Mochimasu → Mochimasen (Taşımak / Taşımam)
Omotai nimotsu o mochimasen.
Ağır yükü taşımam.
Mimasu – Görmek / Mimasen – Görmemek
örneğin;
onlar fareyi görmüyor.
Karera wa nezumi o mimasen.
Watashi wa sore o mimasen.
Ben onu görmem / izlemem.
Ano eiga o mimasen.
Şu filmi görmem / izlemem.
İkimasu – Gitmek / İkimasen – Gitmemek
Konban, pātī ni ikimasen.
Bu akşam partiye gitmiyorum / gitmeyeceğim.
Kare wa gakkō ni ikimasen.
O, okula gitmez.
Ashita, ikimasen.
Yarın gitmem / gitmeyeceğim.
Tabemasu – Yemek / Tabemasen – Yememek
Watashi wa niku o tabemasen.
Ben et yemem.
İma, tabemasen.
Şimdi yemem / yemiyorum.
Hanashimasu – Konuşmak / Hanashimasen – Konuşmamak
Kanojo wa Furansugo o hanashimasen.
O, Fransızca konuşmaz.
Kaigi de mada hanashimasen.
Toplantıda henüz konuşmuyorum / konuşmayacağım.
Örneğin;
Kare to hanashimasen.
Onunla konuşmam / konuşmuyorum.
Kakimasu – Yazmak / Kakimasen – Yazmamak
Örneğin;
Kare wa tegami o kakimasen.
O, mektup yazmaz.
2. Fiil Gruplarına Göre Resmi Olumsuz Çekim Kuralları
Sözlük halindeki bir fiili doğrudan resmi olumsuz (-masen) haline çevirmek istediğinizde, fiilin hangi gruba ait olduğuna bakarak kök bulma kuralını uygulamanız gerekir. Fiil gruplarını daha detaylı çalışmak için Japonca Fiil Çekimleri dersimize göz atabilirsiniz.
A) Ru-Fiilleri (2. Grup / Ichidan Fiiller)
Ru-fiillerinin formal (resmi) olumsuz hali oldukça basittir. Fiilin sözlük halinin sonundaki “-ru” ekini doğrudan atar ve yerine “-masen” getiririz.
Taberu → Tabemasen (Yemek / Yememek)
örneğin;
Ben bunu yemem.
Kore wa tabemasen.
B) Mu-Fiilleri ve Diğer U-Fiilleri (1. Grup / Godan Fiiller)
1. Grup fiillerde (sonu -mu, -su, -ku, -gu, -bu, -nu, -ru, -tsu, -u ile biten fiiller) sözlük halinin sonundaki “-u” ünlüsü “-i” sesine dönüşür ve ardından “-masen“ eklenir. Örneğin “-mu” ile biten fiillerde son hece “-mi” olur ve sonuna -masen gelir:
Nomu → Nomimasen (İçmek / İçmemek)
Watashi wa o-sake o nomimasen.
Ben alkol içmem.
Kōhī wa nomimasen.
Kahve içmem.
Aynı kural gereği sonu “-su” ile biten hanasu fiilinde “-su” hecesi “-shi” sesine dönüşür ve hanashimasen elde edilir:
Hanasu → Hanashimasen (Konuşmak / Konuşmamak)
Kare wa Nihongo o hanashimasen.
O, Japonca konuşmaz.
C) Düzensiz Fiiller (Suru ve Kuru)
Japoncada yalnızca iki adet düzensiz fiil vardır ve bu fiiller kendi özel kök değişimleriyle çekime girerler:
Suru → Shimasen (Yapmak / Yapmamak)
Kare wa shukudai o shimasen.
O, ödev yapmaz.
Kuru → Kimasen (Gelmek / Gelmemek)
Kare wa pātī ni kimasen.
O, partiye gelmez.
Japoncada ayrı bir gelecek zaman çekimi yoktur. Bu nedenle -masen (ません) eki cümledeki zaman zarfına göre hem geniş zaman (Et yemem) hem de gelecek zaman (Yarın gitmeyeceğim) anlamı taşır.
| Fiil Grubu | Sözlük Hali | Kural | Resmi Olumsuz (-masen) |
|---|---|---|---|
| Ru-Fiilleri (2. Grup) | Taberu | -ru atılır + masen | Tabemasen |
| U-Fiilleri (1. Grup) | Nomu | -u → -i + masen | Nomimasen |
| U-Fiilleri (-su) | Hanasu | -su → -shi + masen | Hanashimasen |
| Düzensiz Fiil 1 | Suru | Özel değişim | Shimasen |
| Düzensiz Fiil 2 | Kuru | Özel değişim | Kimasen |
Olumsuz resmi–geniş test
Okuma Pratiğine Başlamak İçin: İnternet tarayıcınıza “Lenguia Japanese Short Stories” yazarak bu sade kitaplığa ulaşabilir ya da doğrudan ücretsiz yetişkin hikayelerinin listelendiği https://www.lenguia.com/stories/japanese adresini ziyaret ederek ilk güncel metninizi seçebilirsiniz