İspanyolca cümle kalıpları, içerdikleri öge sayısına ve anlam özelliklerine göre sınıflara ayrılır.
Cümle Yapılarına Giriş
Cümlenin ögeleri çoğaldıkça ve yan cümleler eklendikçe cümle basitliğini yitirerek bileşik bir hal alır. En temel yapısal ayrım şu şekildedir:
- 🔵 BİLEŞİK CÜMLE (Oración Compuesta): Birden fazla özne ve birden fazla yüklem barındıran, bağlaçlarla bağlanan yapılardır.
- 🟢 BASİT CÜMLE (Oración Simple): Tek bir özne ve tek bir çekimli yüklemden (fiilden) oluşan yapılardır.
🔵 Bileşik Cümle Mantığı
Bileşik cümlelerde, tek bir ana fiil yerine yan yana gelen ve birbirini tamamlayan birden fazla eylem bulunur. Bu eylemler genellikle “que” (ki), “cuando” (zaman), “porque”(çünkü) veya “pero” (ama) gibi köprü bağlaçlarla birbirine bağlanarak tek bir uzun cümle haline gelir. Bugüne kadar öğrendiğimiz tüm zaman ve kip kuralları, bu iki yapının birleşmesinde temel rol oynar.
Basit ve Bileşik Cümle Farkı Örnekleri:
Basit Cümle: Ali çalışıyor. ➡️ Tek bir yargı ve tek bir fiil vardır.
Bileşik Cümle: Ali, sınavı geçmek için çok çalışması gerektiğini biliyor.
Ali sabe que tiene que estudiar mucho.
Bu cümlede hem “bilmek” (sabe) hem de “zorunda olmak” (tiene que) eylemleri “que” bağlacı ile birleşerek bileşik bir yapı oluşturmuştur.
Bileşik Cümle ; Akşam arayacağını söyledi.
Dijo que llamaría por la tarde.
Hem “söylemek” (dijo) hem de “aramak” (llamaría) fiilleri bir aradadır.
Bileşik Cümle Ben eve geldiğimde annem çoktan uyumuştu.
Mi madre ya había dormido cuando yo llegué a casa.
Hem annenin uyuması hem de eve varış eylemi “cuando” bağlacıyla tek cümlede birleşmiştir.
🟢 Basit cümle
Anlamlarına Göre Basit Cümle Çeşitleri
Basit cümleler, ifade ettikleri düşünce ve duygu özelliğine göre kendi içinde dallara ayrılır:
- Bildiri Cümleleri (Olumlu ve Olumsuz)
- Soru cümleleri
- Ünlem Cümleleri
- Emir Cümleleri
- İstek Cümleleri
- Öneri Cümleleri
- Olasılık Cümleleri
1. Bildiri Cümleleri
Bildiri cümleleri, (Oraciones Enunciativas) adından da anlaşılacağı gibi tek bir yargıyı veya düşünceyi doğrudan bildiren cümlelerdir. Bu düşünceler, gerçeğin durumuna göre olumlu ya da olumsuz olabilir.
A) Olumlu Cümle Yapısı (Oración Afirmativa)
İspanyolca Cümle; olumlu bir bildiri cümlesi kurulurken temel kelime dizilimi şu iki formüle dayanır:
Formül 1: Özne + Fiil
Formül 2: Özne + Fiil + Cümlenin Geri Kalanı (Nesne/Zarf)
örneğin;
He drives.
Él conduce.
O araba kullanır / sürüyor.
Él conduce por la carretera.
O, karayolunda araba sürüyor.
He drives on the road.
Ali conduce bien.
Ali iyi (araba) kullanır.
Annem uyuyor.
Mi madre está durmiendo.
Televizyon izlerim / izliyorum
Veo la televisión
B) Olumsuz Cümle Yapısı (Oración Negativa)
İspanyolca bir basit cümleyi olumsuz yapmanın en temel yolu, fiilin (yüklemin) hemen önüne “No” kelimesini yerleştirmektir. Bu işlem yapılırken fiilin çekiminde veya şeklinde hiçbir değişiklik meydana gelmez.
Temel Olumsuzluk Formülü: No + Fiil + Cümlenin Geri Kalanı
Mi madre no está durmiendo.
Annem uyumuyor.
No veo televisión.
Televizyon izlemem.
Olumsuzluk Bildiren Diğer Kelimeler ve Zarflar
Cümleyi sadece “No” ile değil, İspanyolcadaki özel olumsuzluk zarfları ve zamirleriyle de çok daha güçlü bir anlamda olumsuz yapabiliriz. En sık kullanılan olumsuzluk kelimeleri şunlardır:
| hiç kimse / kimse | nadie |
| hiçbir şey / şey | nada |
| de değil / -me de (İngilizce: neither/either) | tampoco |
| asla / hiç / hiçbir zaman | jamás / nunca |
örneğin;
Sana hiçbir şey vermedim.
No te di nada.
Fiilin önünde “no”, sonunda “nada” kullanılarak İspanyolcaya has çift olumsuzluk yapılmıştır.
Bize hiç kimse gelmiyor.
Nadie viene a nosotros.
Olumsuzluk kelimesi (nadie) fiilin önüne geldiği için cümlede ayrıca “no” kullanılmasına gerek kalmamıştır.
Odasına hiç gitmedi / hiçbir zaman gitmedi.
Él nunca fue a la habitación.
2. Soru Cümlesi Yapısı (Oraciones Interrogativas)
2. Soru Cümlesi Yapısı
İspanyolca dil bilgisinde soru cümleleri (Oraciones Interrogativas) temel olarak iki farklı yöntemle oluşturulur: Genel Soru Cümleleri(Evet/Hayır soruları) ve Ögeye Yönelik Soru Cümleleri (Soru zamirleriyle kurulanlar).
A) Genel Soru Cümleleri (Evet / Hayır Soruları)
İspanyolcada bir cümleyi Türkçedeki “-mu?, -mi?” eklerinin verdiği anlamda düz bir soru cümlesi haline getirmek oldukça basittir. Cümleye İngilizcedeki gibi ekstra bir yardımcı fiil (do, does vb.) eklenmez.
Temel Özellikler:
- Soru İşaretleri: Cümlenin tam bir soru cümlesi olduğunu göstermek adına cümlenin başına ters “¿”işareti, sonuna ise düz “?” işareti yerleştirilir.
- Söz Dizimi: Çoğu zaman cümlenin kelime sırası (Özne + Fiil) aynen kalır, sadece özne ile fiil yer değiştirebilir.
- Ses Tonu: Düz bir bildiri cümlesiyle soru cümlesi arasındaki tek fark, konuşma anında cümlenin sonuna doğru ses tonunun yükseltilerek değişmesidir. Bu tür sorularda doğrudan fiilin bildirdiği eylemin yapılıp yapılmadığı sorgulanır.
örneğin;
Televizyon izliyormuyum?(Olumlu soru).
¿Estoy viendo televisión?
TV izlemiyor muyum?(Olumsuz soru: Olumsuzluk eki olan “No” yine fiilin hemen önündedir).
¿No veo la televisión?
B) Ögeye Yönelik Soru Cümleleri (Soru Zamiri ve Zarfları)
Bazen soru eylemin kendisine değil, cümlenin öznesi, nesnesi, yeri veya zamanı gibi başka bir ögesinesorulur. İşte bu durumlarda devreye İspanyolca soru zamirleri ve soru zarfları girer.
Soru kelimesi cümlenin en başına gelir ve hangi ögeyi buldurmak istiyorsa o ögenin yerine geçer:
| İspanyolca Soru Cümlesi | Türkçe Karşılığı | Cümlede Buldurmayı Hedeflediği Öge |
|---|---|---|
| ¿Quién bebe? | Kim içiyor? / Kim içti? | Özne (Eylemi yapan kişi aranır) |
| ¿Qué es eso? | Şu nedir? | İsim-Yüklem (Nesnenin kimliği aranır) |
| ¿Qué estás bebiendo? | Ne içiyorsun? | Düz Tümleç (Nesne) (İçilen şey aranır) |
| ¿A quién preguntas? | Kime soruyorsun? | Düz/Dolaylı Tümleç (Yönelinen kişi aranır) |
| ¿A quién le diste el regalo? | Hediyeyi kime verdin? | Dolaylı Tümleç (Hediyeyi alan kişi aranır) |
| ¿Con quién viniste? | Kiminle geldin? | Dolaylı Tümleç (Birliktelik) (Eşlik eden aranır) |
| ¿Cómo estás? | Nasılsın? | Zarf (Durum/Nitelik aranır) |
3. Ünlem Cümleleri
(Oraciones Exclamativas) İspanyolca cümle kalıplarında ünlem cümleleri; sevinç, şaşkınlık, korku, hayranlık, öfke gibi derin duyguları ve ani heyecanları dile getirmek için kullanılır.
Temel özellikler
- Ünlem İşaretleri: Cümlenin ünlem tonu taşıdığını belirtmek için cümlenin başına ters “¡” işareti, sonuna ise düz “!” işareti yerleştirilir.
- Fiil Yapısı: Ünlem cümlelerinde yer alan fiiller, bağlama göre genellikle mastar halinde (infinitivo) veya doğrudan haber kipinde (indicativo) çekimlenir.
| Ünlem Grubu | İspanyolca Ünlem Kalıbı | Türkçe Tam Karşılığı | Dil Bilgisi ve Kullanım Özelliği |
|---|---|---|---|
| Tek Kelimelik Ünlemler | ¡Sus! | Sessiz ol! / Şşt! | Ani bir durdurma veya uyarı bildiren kısa ünlemdir. |
| ¡Cállate! | Sus! | Callarse dönüşlü fiilinin “Tú” şahsına göre sert emir-ünlem halidir. | |
| Çok Kelimelik Ünlemler | ¡Qué raro! | Ne tuhaf! / Ne garip! | Qué soru kelimesinin ünlem sıfatı olarak bir sıfatla birleştiği yapıdır. |
| Duygu ve Pişmanlık Bildirenler | ¡No sé qué hacer! | Ne yapacağımı bilmiyorum! | Çaresizlik veya kararsızlık hissini güçlü bir tonla yansıtır. |
| ¡No puedo creerlo! | Buna inanamıyorum! | Creer + lo (onu) nesne zamirinin fiile bitişik yazıldığı hayret cümlesidir. |
4. Emir Cümleleri
Emir cümleleri (Oraciones Imperativas); karşı taraftan bir eylemin yapılmasını istemek, bir talimat vermek, yasaklama getirmek veya doğrudan emir iletmek amacıyla kurulur.
Temel özellik
- Olumlu Emirler: Fiil doğrudan kendisine has olan Emir Kipinde (Modo Imperativo) çekimlenir.
- Olumsuz Emirler ve Nezaket: Bir eylemi yasaklarken veya çok kibar/resmî bir tonda istekte bulunurken fiiller tamamen Dilek Kipinden (Modo Subjuntivo) ödünç alınarak çekimlenir.
örneğin;
No hagas esto!(hagas :dilek kipi tú)
Bunu yapma!
Hagas kelimesi, “Hacer” (Yapmak) fiilinin “Tú” şahsına göre Dilek Kipi (Subjuntivo) çekimidir ve olumsuz emir kurallarını oluşturur.
5. İstek Cümleleri
İstek cümleleri (Oraciones Desiderativas / Optativas); konuşan kişinin gerçekleşmesini arzuladığı bir dileği, bir temenniyi, duayı veya geçmişe yönelik bir pişmanlığı ifade etmek için kullanılır.
Temel özellikler
- Dilek Kipi Kullanımı: İstek cümlelerinin iskeletini tamamen Dilek Kipi (Modo Subjuntivo) zaman çekimleri oluşturur.
- Kalıp Yapılar: Bu cümle grupları sıklıkla dilek ve umut bildiren ¡Ojalá…! (Keşke / İnşallah) gibi güçlü başlangıç kelimeleriyle sırt sırta verir.
örneğin;
¡Ojalá pudiera!
Keşke yapabilseydim! / Keşke elimden gelseydi!
6. Öneri ve Tavsiye Cümleleri
Öneri cümleleri (Oraciones de Sugerencia / Consejo); birine fikir vermek, yol göstermek, tavsiyede bulunmak veya bir eylemi kibarca yapmasını önermek amacıyla kullanılır.
- Şart Kipi Kullanımı: Birine tavsiye verirken İspanyolcada en sık Basit Şart Kipi (Condicional Simple)yapılarına başvurulur. Bu kullanım Türkçedeki “bence … yapmalısın / yapsan iyi olur” anlamını kibarca kurmamızı sağlar.
- Dilek Kipi ve Soru Yapıları: Öneri bazen bir soru kalıbı yardımıyla geniş zamanda veya tavsiye bildiren ana fiillerden (aconsejar, recomendar) sonra Dilek Kipi (Subjuntivo) ile de kurulabilir.
Deberías probar este plato.
Bence bu yemeği denemelisin / denesen iyi olur.
Deberías kelimesi, “Deber” (Gerekmek) fiilinin “Tú” şahsına göre Basit Şart Kipi (Condicional) çekimidir ve çok kibar bir tavsiye bildirir.
¿Por qué no vamos al cine?
Neden sinemaya gitmiyoruz? / Hadi sinemaya gidelim mi?
Konuşma dilinde soru iskeleti kullanılarak karşı tarafa sunulan pratik bir etkinlik önerisidir.
Te recomiendo que estudies más.
Daha çok çalışmanı tavsiye ederim.
Recomendar (tavsiye etmek) fiilinden sonra gelen yan cümle Dilek Kipi (estudies) ile tamamlanmıştır.
7. Olasılık ve İhtimal Cümleleri
Olasılık cümleleri (Oraciones de Probabilidad / Posibilidad); kesin olarak gerçekleştiğinden emin olamadığımız, hakkında tahmin yürüttüğümüz, şüphe duyduğumuz veya gerçekleşme ihtimali bulunan durumları ifade etmek için kullanılır.
- Dilek Kipi ile Kullanımı: İspanyolcada olasılık veya tahmin belirtirken sıklıkla Dilek Kipi (Modo Subjuntivo) zamanlarına başvurulur. Bu cümleler genellikle quizás, tal vez (belki) veya puede que(mümkün ki / belki) gibi ihtimal zarflarıyla başlar.
- Haber Kipi ile Tahmin Yürütme: Konuşma anında tam emin olunamayan durumlar için Gelecek Zaman (Futuro Simple) veya geçmişe yönelik varsayımlar için Basit Şart Kipi (Condicional Simple) ekleri de cümleye kendiliğinden bir olasılık/tahmin anlamı kazandırır.
Quizás él ya haya terminado su trabajo.
Yarına kadar, belki de o işini çoktan bitirmiş olur / bitirmiş olsa gerek.
Quizás zarfından sonra gelen “haya terminado” yapısı, Yakın Geçmiş Zaman Dilek Kipi (Pretérito Perfecto de Subjuntivo) çekimidir ve geçmişe yönelik bir olasılığı ifade eder.
Puede que vayamos a la playa mañana.
Belki yarın sahile gideriz.
Puede que (olabilir ki) kalıbından sonra gelen “vayamos” kelimesi, “Ir” (Gitmek) fiilinin Şimdiki Zaman Dilek Kipi (Presente de Subjuntivo) çekimidir.
¿Qué hora será? Serán las tres.
Saat kaçtır acaba? Herhalde saatt üçtür / üç olsa gerek.
Haber kipindeki gelecek zaman (será, serán) konuşma anına dair anlık bir ihtimal ve tahmin yürütmek için kullanılmıştır.
Yüklemin Cinsine ve Ögelerine Göre Basit Cümleler
Basit cümleler, yüklemin (fiilin) cinsine ve cümlede üstlendiği göreve göre iki ana gruba ayrılır: Niteleme (Ad / İsim) Cümleleri ve Eylem (Fiil) Cümleleri.
1. Niteleme Cümleleri
Niteleme cümlelerinde (Oraciones Copulativas / Predicativas) öznenin ne olduğu, nasıl olduğu, bir niteliği veya geçici bir durumu ifade edilir.
Temel Yapı İskeleti: Özne + İsim-Yüklem (Bağ Fiil) + Sıfat/İsim
Niteleme Cümlesi Çeşitleri ve Örnekleri
| Kullanılan Fiil | İspanyolca Örnek Cümle | Türkçe Tam Karşılığı | Dil Bilgisi Kuralları ve Mantığı |
|---|---|---|---|
| Ser | María es profesora. | María öğretmendir. | Öznenin kalıcı bir özelliğini, mesleğini veya kimliğini ifade eder. |
| Estar | La sopa está caliente. | Çorba sıcaktır. | Öznenin o andaki geçici bir durumunu ifade eder. |
| Volverse | Juan se volvió famoso. | Juan ünlü oldu. | Öznede meydana gelen kalıcı bir değişimi ve dönüşümü ifade eder. |
Çok heyecanlıyım.(isim+yüklem)
Estoy muy emocionado
I’m so scared
çok korkuyorum.
Estoy tan asustado
📌 Not: Niteleme cümlelerinde volverse ve seguir fiillerinin kullanımı, daha spesifik ve özel durumları ifade etmek içindir. İspanyolca dil bilgisindeki temel yapıları tamamlayıcı bir rol üstlenirler. Genel tasvirlerde ise çoğunlukla ser veya estar fiilleri yaygın olarak tercih edilmektedir.
2. Eylem Cümleleri ve Fiil Türleri
Eylem cümleleri, (Oraciones Predicativas) öznenin doğrudan yaptığı bir hareketi, işi veya oluşu bildiren cümlelerdir. Cümledeki işi yapan (özne) ile işten etkilenen (nesne) ögelerin durumu, eylem cümlelerinin tüm yapısını belirler.
Fiilin niteliğine göre eylem cümleleri kendi içinde şu sınıflara ayrılır:
- Etken (Activo): Eylemi doğrudan gerçekleştiren özne ön plandadır. Cümledeki işi kimin yaptığı net olarak bellidir.
- Edilgen (Pasivo): Eylemden etkilenen nesne ön plandadır. Bu fiil türlerinin kullanımında, eylemi gerçekleştiren ile eylemden etkilenen nesnenin diziliminde önemli farklar bulunur.
- Geçişli (Transitivo): Doğrudan nesne (neyi/kimi?) alabilen fiillerle kurulan cümlelerdir.
- Geçişsiz (Intransitivo): Yapısı gereği doğrudan bir nesne alamayan fiillerdir.
- Dönüşlü (Reflexivo): Eylemi yapan da eylemden etkilenen de aynı öznedir.
Cümle İçi Yapısal Kurallar ve Bileşenler
Özne ve Yüklem İlişkisi
İspanyolca basit cümle kurarken özne ve yüklem arasındaki ilişki, tıpkı Türkçede olduğu gibi cinsiyet (eril/dişil) ve sayı (tekil/çoğul) bakımından tam bir uyum içindedir.
A) Özne ve Yüklemin Yer Değiştirmesi (Söz Dizimi)
İspanyolca cümle kalıplarında özne her zaman yüklemden (fiilden) önce gelmek zorunda değildir. Eğer cümlede yüklemin (eylemin) önemi daha fazlaysa, özne vurgu amacıyla yüklemden sonra yazılır:
¡Terminó el juego!
Oyun bitti! (Eylem ön planda olduğu için özne “el juego” yüklemden sonra gelmiştir).
Mi sombrero es amarillo.
Benim şapkam sarıdır.
Mi sombrero (Benim şapkam) eril ve tekil bir özne olduğu için, yüklem “es” (sarıdır) ve sıfat “amarillo” da cinsiyet ve sayı bakımından tam bir uyum içinde şekillenmiştir.
B) Gizli (Örtülü) Özne Kullanımı
Genel olarak cümlelerde 1. ve 2. şahıs fiillerde (Ben, Sen, Biz, Siz) açıkça özne zamiri kullanılmaz. Bu durum İspanyolcada son derece yaygındır. Fiil çekim ekleri yüklemin kim tarafından yapıldığını doğrudan gösterdiği için özne belirtmeksizin eylem ifade edilebilir:
Vengo.
Geliyorum. (Kimin geldiği fiilin çekiminden bellidir: Yo – Ben).
Ünlem Cümlelerinde Yüklem (Fiil) ve Özne Muafiyeti
İspanyolca cümle kalıpları içerisinde ünlem cümlelerinde çoğunlukla fiil ve özne kullanılmaz. Çünkü ünlem cümlelerinde duygu, heyecan veya komutlar, bu ögeler olmaksızın da dilde tek başına eksiksiz bir şekilde ifade edilebilir:
¡Espalda!
Geri! / Arkaya! (Özne veya fiil barındırmayan, doğrudan yön ve komut bildiren net bir ünlem yapısıdır).
Sıfat Dizilimi ve Cümle Kalıpları
İspanyolca cümle kalıplarında sıfatların isimle olan birlikteliği, Türkçeden tamamen farklı bir mantığa dayanır. Türkçede sıfat her zaman isimden önce gelirken (Sıfat + İsim), İspanyolcada sıfatların büyük bir çoğunluğu niteledikleri isimlerden sonra yer alır (İsim + Sıfat).
Sıfatın ismin neresinde duracağı, cümleye katmak istediği anlam nüansına ve ayrıntı derecesine göre belirlenir.
1. İsim + Sıfat Dizilimi (Genel ve Yaygın Kullanım)
İspanyolcada sıfatlar kural olarak niteledikleri isimlerin ardına yerleşirler. Bu dizilim şu temel bağlamlarda zorunlu veya yaygındır:
- Bir kişinin, nesnenin veya varlığın ayırt edici, nesnel bir ayrıntısı/rengi hakkında konuşulurken,
- Bir kişinin veya nesnenin ilişkisi, uyruğu (milliyeti) veya kişilik özellikleri belirtilirken,
- Sıfatı derecelendiren veya tanımlayan bir zarf (muy, tan) kullanıldığında.
| İspanyolca Yapı | Kelime Analizi | Türkçe Tam Karşılığı | Dil Bilgisi Kuralları Mantığı |
|---|---|---|---|
| Caballo negro. | caballo (at) + negro (siyah) | Siyah at | Nesnel bir renk ve ayırt edici özellik isimden sonra gelir. |
| Sombrero rojo. | sombrero (şapka) + rojo (kırmızı) | Kırmızı şapka | Nesnel niteleme kuralıdır. |
| Casa muy grande. | casa (ev) + muy grande (çok büyük) | Çok büyük ev | Sıfat bir derece zarfıyla (muy) nitelendiğinde isimden sonra yer alır. |
| Coche muy rápido. | coche (araba) + muy rápido (çok hızlı) | Çok hızlı araba | Zarf + sıfat öbeği ismin ardına yerleşmiştir. |
2. Sıfat + İsim Dizilimi (Özel ve Vurgulu Kullanım)
Sıfatın ismin önüne geçtiği durumlar, genellikle nesnel bir nitelemeden ziyade öznel bir vurgu, miktar veya anlam aşırılığı katmak amacıyla tercih edilir:
💥 Anlama Aşırılık ve Üstünlük Katma: Sıfata duygusal bir hayranlık, eleştiri veya aşırılık görevi verildiğinde sıfat öne çıkabilir.
Una película repugnante.
İsimden sonra geldiğinde nesnel: İğrenç bir film.
Una repugnante película.
Öne geldiğinde öznel aşırılık: Rezalet bir film!
📊 Miktar ve Belirsizlik Belirten Sıfatlar: İsmin fiziksel özelliğini betimlemeyen, sadece miktar veya belirsizlik belirten sıfatlar her zaman isimden önce gelir.
Muchos niños.
Birçok çocuk.
Algunos insectos.
Bazı böcekler.
3. Yer Değiştirdiğinde Anlamı Tamamen Değişen Sıfatlar
İspanyolcada bazı özel sıfatlar, ismin öncesinde veya sonrasında kullanılmasına bağlı olarak cümlenin tüm anlamını doğrudan değiştirir. Bu durum ileri düzey dil bilgisinin en önemli nüanslarından biridir:
🚗 Viejo (Eski / Yaşlı) Sıfatı Örneği:
İsimden Sonra (Nesnel Anlam): .
Un auto viejo veya Un carro viejo.
Eski bir araba(Fiziksel olarak yıpranmış, hurda veya yaşlı bir araç).
İsimden Önce (Öznel / Zaman Odaklı Anlam): Un viejo auto ➡️ Uzun zamandır sahip olunan eski bir araba (Belki fiziksel olarak yeni ve antika ama hayatımızda çok uzun süredir var olan, emektar bir araç).
💡 Diğer Popüler Değişim Örnekleri:
Un gran hombre: Büyük (önemli/saygın) bir adam.
Un hombre grande: Büyük (fiziksel olarak iri/uzun) bir adam.
Un pobre hombre: Zavallı (bahtsız) bir adam.
Un hombre pobre: Fakir (parası olmayan) bir adam.
Karşılaştırma
Edilgen Yapı (SE) ve Zorunluluk Kalıpları
Bu dersimizde İspanyolca cümle kalıplarını zenginleştiren üç önemli yapıyı inceleyeceğiz: Sıfat ve zarflarla karşılaştırma formülleri, özneyi gizleyen “se” edilgen çatısı ve zorunluluk bildiren fiil kalıpları.
1. Karşılaştırma Cümle Yapısı (Oraciones Comparativas)
İki kişi, nesne veya durum arasındaki eşitsizlikleri, üstünlükleri ya da eksiklikleri ifade etmek için karşılaştırma cümleleri kurulur.
örneğin;
Daha hızlı arabalar (Coches más rápidos que.).
Daha büyük evler (Casas más grandes que.)
A) Sıfatlarla Karşılaştırma Formülü
Bir niteliğin daha fazla (más) veya daha az (menos) olduğunu belirtmek için şu iskelet kullanılır:
Formül: Özne + Bağ Fiil + más / menos + Sıfat + que + İsim (Noun)
más … que: daha …. -dir.
menos … que: daha az …. -dir.
Este coche es más rápido que el tuyo.
Bu araba seninkinden daha hızlıdır.
Esta casa es más grande que la mía.
Bu ev benimkinden daha büyüktür
B) Zarflarla Karşılaştırma Formülü
Eylemin yapılma şeklini (zarfı) karşılaştırmak için kullanılan yapı formülü:
Formül: Özne + Fiil + más / menos + Zarf + que + İsim (Noun)
Ali trabaja más duro que sus amigos, pero obtiene menos puntos.
Ali arkadaşlarından daha çok (sıkı) çalışıyor, ancak daha az puan alıyor.
2. Edilgen ve Belirsiz Çatı Yapısı (Uso de SE)
İspanyolca cümle kalıplarında eylemi kimin gerçekleştirdiğini belirtmeden, doğrudan olayı veya etkilenen nesneyi ön plana çıkarmak için “se” kelimesinden yararlanılır. Özellikle cansız nesnelerden bahsederken edilgen (pasiva refleja) veya kişisiz (impersonal) bir anlatım sunar.
Una nube se ve desde el apartamento.
Daireden bir bulut görülüyor / görülmektedir. Bulutu gören kişi önemli değildir; “görülüyor” anlamı edilgen olarak “se ve” ile kurulur.
Se llama así, la lluvia viene con nubes negras.
Buna böyle denir; yağmur kara bulutlarla geliyor.
Se dice que…
Söylenir ki… / Denir ki… (İngilizce: It is said that…)
3. Zorunluluk ve Gereklilik Bildiren Kalıplar
Bir eylemin yapılmasının zorunlu veya gerekli olduğunu ifade etmenin İspanyolcada iki temel yolu vardır: Tener que (Kişisel zorunlaluk) ve Hay que (Genel gereklilik).
A) Şahsa Bağlı Zorunluluk: Tener + que + Fiil (Mastar)
Eylemi yapması gereken kişi bellidir ve Tener fiili o şahsa göre çekimlenir. Türkçedeki “-mek zorundayım, -meli” anlamını tam karşılar.
Tengo que hacer dieta.
Diyet yapmak zorundayım. (Tengo = Yo çekimidir).
Él tiene que estudiar mucho.
Onun çok çalışması gerekiyor / çalışmak zorunda. (Tiene = Él çekimidir).
B) Genel / Kişisiz Gereklilik: Hay + que + Fiil (Mastar)
Eylemi belirli bir şahsın değil, genel olarak herkesin yapması gerektiğini, yani “bir şeyler yapmak gerek, yapılması lazım” durumunu ifade eder. Hay formu asla şahıslara göre değişmez.
Hay que hacer algo.
Bir şey yapmalı / Bir şeyler yapmak gerek.
Hay que estudiar para aprender.
Öğrenmek için çalışmak lazım / gerekir.
Sitede öğrendiğiniz kelimeleri pekiştirmek ve günlük İspanyolca haberleri kolayca takip etmek için News in rtve platformunu kullanabilirsiniz.