Ben,sen,0
İspanyolca ders 14:Şahıs zamirleri . Şimdi şahıs zamirleri konumuzdan önce yeni kelimelerimize bakalım.
İspanyolca’da şahıs zamirleri (los pronombres personales), Türkçedeki “ben, sen, o, biz, siz, onlar” ve bunun gibi zamirlerin karşılığıdır. Fiil çekimlerinde özneyi belirtmek için kullanılırlar.
Özne olarak kullanılan şahıs zamirleri
Şahıs zamirleri (pronombres personales de sujeto), bir fiilin öznesi olan kişi ya da varlığı gösteren zamirlerdir.
Bu zamirler, fiilin kim tarafından yapıldığını belirtmek için kullanılır. Ayrıca;
| kişi (konuşan) | 1.tekil şahıs |
| konuştuğun kişi | 2.tekil şahıs |
| kişi (konuşulan) | 3.tekil şahıstır. |
şahıs zamirleri
| Zamir | Tanımı | Türkçesi |
|---|---|---|
| yo | Konuşan kişinin kendisini ifade eder | ben |
| tú | Dinleyiciye, yani doğrudan muhataba hitap eder (samimi) | sen |
| él | Üçüncü bir erkek kişiyi ifade eder | o (erkek) |
| ella | Üçüncü bir kadın kişiyi ifade eder | o (kadın) |
| usted | Resmî ya da saygılı hitapta kullanılır (tekil) | siz (resmî, tekil) |
| nosotros | Konuşan kişi + başkaları (en az biri erkek) | biz (erkek/karışık) |
| nosotras | Konuşan kişi + başkaları (sadece kadınlar) | biz (kadınlar) |
| vosotros | Dinleyiciler (samimi, erkek ya da karışık grup – İspanya) | siz (samimi) |
| vosotras | Dinleyiciler (samimi, sadece kadınlar – İspanya) | siz (samimi, kadın) |
| ellos | Üçüncü çoğul erkekler ya da karışık grup | onlar |
| ellas | Üçüncü çoğul sadece kadınlar | onlar (kadınlar) |
| ustedes | Saygı ifade eden ya da genel “siz” (çoğul, yaygın) | siz (çoğul, resmî) |
Not;
“Usted” ve “ustedes”, 2. tekil ve çoğul kişidir ama fiil çekimleri 3. kişi gibidir.
Örneğin: Usted es profesor. (Siz öğretmensiniz.)
Açıkcası ; “Vosotros/vosotras”, yalnızca İspanya’da yaygındır. Latin Amerika’da onun yerine ustedes kullanılır.
Cinsiyet ayrımı vardır:
- Nosotros (biz – erkek veya karışık grup)
- Nosotras (biz – sadece kadınlar)
- Aynı şekilde vosotros/vosotras ve ellos/ellas için de geçerli.
Bu dersler özellikle yeni başlayanlar için basitce ve ayrıntılı anlatımlar içerdiğinden eğer ilerlemişseniz ana konulardan devam edebilirsiniz.
Dil Öğrenmeye Yeni Başlarken:
Şimdiki zaman (presente) çekimleriyle başlanır çünkü:
- Söylemek gerekirse ,Günlük konuşmaların çoğu şimdiki zamanda yapılır.
- Temel cümleler, tanışmalar, konum bildirme ya da ruh hali ifade etmek için yeterlidir
Açıkcası ; İspanyolca’da “ser” ve “estar” fiilleri yalnızca şimdiki zaman (presente) ile sınırlı değildir. Bu fiiller, diğer tüm fiiller gibi farklı zamanlarda (geçmiş, gelecek, şimdiki zaman vb.) çekimlenebilir. Şimdiki ve geçmiş zamanlardan önceki derslerde bahsetmiştik.
Ama Daha İleri Seviyede:
“Ser” ve “Estar” fiilleri, tüm zamanlarda kullanılır:
Tıpkı Türkçede “olmak” fiilinin “idi”, “olacak”, “olmuş” gibi formları olduğu gibi.
SER VE ESTAR ÇEKİMLERİ
| Şahıs zam | Şahıs zam. | Ser (to be) | estar (to be) | ingilizce |
|---|---|---|---|---|
| Ben | Yo | soy | estoy | I am |
| Sen | Tú | eres | estás | you are |
| O | Él/ella/usted | es | está | He/she/it is |
| Biz | nosotros | somos | estamos | We are |
| Siz | vosotros | sois | estáis | You are |
| Onlar | ellos/ellas-u | son | están | they are |
Yardımcı fiillerden ser ve estarı hatırlayalım.
SER Kullanımı (Kalıcı şeyler için)
Ne zaman kullanılır:
mesela:
Milliyet: Nosotros somos turcos. → Biz Türk’üz.
Zaman: Hoy es lunes. → Bugün pazartesi. (Özel günler)
Karakter: Ellos son simpáticos. → Onlar sempatik.(sıfatlar)
örneğin;
Meslek: Ben doktorum.
Yo soy médico/a.
örneğin;
Kimlik: Yo soy María.
Ben María’yım.
mesela;
❗️ Genelde “ne olduğu” sorusuna cevap verir:
➤ ¿Qué es? – Es un médico.
Nedir?– O bir doktor.
ESTAR Kullanımı (Geçici veya değişebilen şeyler için)
Ne zaman kullanılır:
örneğin;
Geçici sağlık durumu: Ella está enferma. → O hasta.
Devam eden eylemler: Estoy comiendo. → Yemek yiyorum.
örneğin;
Yer/konum:
El libro está en la mesa.
Kitap masanın üstünde.
örneğin;
Geçici sağlık durumu:
Ella está enferma.
O hasta.
örneğin;
Duygu hali:
Yo estoy feliz.
Ben mutluyum.
mesela;
❗️ Genelde “nasıl” ve “nerede olduğu” sorusuna cevap verir:
➤ ¿Cómo estás? – Estoy bien.
Nasılsın?- Ben iyiyim.
➤ ¿Dónde está la mesa? – Está allá.
Masa nerede?– İşte orada.
örneğin;
Ésas son tus llaves. → Şunlar senin anahtarların.
Aquéllos no me gustan. → Şunları (uzak olanları) sevmiyorum.
Esto es interesante. → Bu (şey) ilginç.
¿Qué es eso? → Şu nedir?
Bu dersteki yeni fiilimiz ; poner. Değişik anlamları bulunan bu fiil ayrıca düzensiz bir fiildir.
PONER – şimdiki zaman çekimi
| Kişi | Çekim |
|---|---|
| Yo | pongo |
| Tú | pones |
| Él/Ella/Ud | pone |
| Nosotros | ponemos |
| Vosotros | ponéis |
| Ellos/Uds | ponen |
PONER → Temel hali: Geçişli fiil (transitivo)
Anlamı: “koymak, yerleştirmek, takmak, açmak“
Bu haliyle doğrudan bir nesne alır (ne koymak?).
örneğin;
Pongo el libro en la mesa.
(Kitabı masaya koyuyorum.)
örneğin;
Pongo la mesa todos los días.
(Her gün masayı kurarım.)
örneğin;
¿Puedes poner la televisión?
Televizyonu açabilir misin?
PONERSE
Dönüşlü hali (reflexivo): Bir şeyin kendinde gerçekleşmesi anlamına gelir
Mesela:
- “giymek” (kıyafet vs.),
- “hale girmek” (duygusal, fiziksel durum),
- “başlamak” (bir şeye)
Örneğin;
Ella se pone triste fácilmente.
O kolayca üzülür.
→ Burada “ponerse” fiili “duygu durumuna girmek” anlamında.
a) Giyinmek anlamında:
örneğin;
Me pongo la chaqueta.
(Ceketi giyiyorum.)
b) Duygusal/fiziksel durum:
örneğin;
Se pone nervioso antes del examen.
(Sınavdan önce geriliyor.)
c) Bir işe başlamak:
örneğin;
Nos ponemos a estudiar.
(Ders çalışmaya başlıyoruz.)
“ponerme” ne demek?
ponerme = poner + me
- “poner” → koymak (burada “ponerse” yani dönüşlü fiil hali)
- “me” → yo (ben) zamirinin dönüşlü hâli
Yani “ponerme”, “benim üzerime koymak / giymek / başlamam” anlamlarına gelir.
Hangi durumlarda “ponerme” kullanılır?
Bu yapı genelde başka bir fiilden sonra gelir. Özellikle şunlarla:
- ir a + ponerme → “giyeceğim / başlayacağım”
- tener que + ponerme → “giymem gerekiyor”
- quiero + ponerme → “giymek istiyorum”
- puedo + ponerme → “giyebilir miyim?”
Voy a ponerme el abrigo.
(Montumu giyeceğim.)
→ Kıyafet giymek anlamında da sık kullanılır: ponerse la ropa.
örneğin;
Bu kırmızı elbiseyi giymek istiyorum.
Quiero ponerme este vestido rojo.
örneğin;
Bu mavi elbiseyi giyebilir miyim?
¿Puedo ponerme este vestido azul?
| Şekil | Ne demek? | Açıklama |
|---|---|---|
| ponerme | kendime koymak / giymek | “benim üzerime giymek” vb. |
| ponerte | kendine koymak / giymek | “senin giymen” vs. |
| ponerse | kendine koymak (nötr/3. tekil) | genel kullanımı |
Not;
Konu anlatımları dersleri sonrasında “isimler ve nesneler” derslerine geçeceğiz. İsimler ve nesneler derslerimize kadar açıkcası bütün dilbilgisi konularının tamamlanması gerek. Çünkü bu derslerde basit cümlelerin yanında daha geniş cümleler kuracağız. Şimdi, eski derslerden tekrar yapalım.
örneğin;
Éste es mi libro.
Bu benim kitabım.
Mesela;
Ben terziyim.
yo soy sastre.
örneğin;
O bir sandalyedir.
Ello es una silla.
örneğin;
sen çalışkansın.
Tú eres trabajador.
örneğin;
Biz yaşlıyız.
Nosotros somos viejos.
Siz yaşlısınız.
Vosotros sois viejos.
örneğin;
O eskidir.
ello es viejo.
örneğin;
Onlar genç.
Ustedes son Joven.
örneğin;
Sen diş doktorusun.
Tú eres dentista.
O bir kadındır.
Ella es mujer .
örneğin;
Onlar çalışkandırlar.
Ustedes son trabajadores.
örneğin;
Şunlar radyolar.
esas son radios.
Örneğin;
Sen polissin. /Tú eres policía.
O (f) polistir./ Ella es policía.
Sizler diş doktorusunuz./ Vosotros sois dentistas.
O pahalı mıdır?/ ¿Es caro?
sen aptalsın./ tú eres estúpido.
Ben akıllıyım./ yo soy intelligente.
Şahıs zamirleri – yardımcı fiiller ile ilgili testler
ALIŞTIRMA
ŞAHIS ZAMİRLERİNDEN SONRA GELECEK ESSERE FİİLİNİ BULUNUZ.
1. Tu dentista.
2. yo niño.
3. es silla?.
4. Ustedes mujeres.
5. yo trabajador.
6. tú intelligente.
7. Vosotros cansado.
8. Ustedes policía.
ALIŞTIRMA
ŞAHIS ZAMİRLERİNDEN SONRA GELECEK ESSERE FİİLİNİ BULUNUZ.
1. soy hija.
2. eres estúpido.
3. somos estúpido.
4. sois Doctores.
5. son sastres.