İspanyolca ders 18

‘sahip olmak ‘fiili

İspanyolca ders 18 ‘de konumuz Sahip olmak fiili : tener fiilinin kullanım alanlarının anlatımı sonrasında örnek cümlelerle devam ediyoruz.

BAHÇE : el jardin/jardines
SİLAH – ARMA la arma/armas
RUJ : el lápi̇z labi̇al/lápices labiales
DÜKKAN : la tienda/tienda
ŞEMSİYE el paraguas/paraguas
SOKAK : la calle
OFİS : la oficina

Sahip Olmak Fiili (Tener)

Türkçede sahip olduğumuz bir şeyi anlatırken genellikle “Ben bir arabaya sahibim” demeyiz; bunun yerine “Benim arabam var” ifadesini kullanırız. Yani günlük dilde “sahip olmak” eylemini “var” kelimesiyle karşılarız.

İspanyolca düşünme mantığı da Türkçeyle birebir aynıdır. Günlük konuşmada resmî ve yapay duran kalıplar yerine, doğrudan “var” anlamına gelen pratik ifadeler tercih edilir.

Sahiplik Belirtme Kalıpları

Tengo un coche: Bir arabam var. (En doğal ve yaygın günlük kullanım)
Es mi coche: Bu benim arabam. (Sahipliği özellikle vurgulamak istediğinizde kullanılır)

Tener Fiilinin Şahıslara Göre Çekimi

“Tener” düzensiz bir fiildir. Cümle kurabilmek için şimdiki zamandaki (Presente) çekimini eksiksiz bilmeniz gerekir. Fiil çekimlendiğinde şahıs zamirlerini (Yo, tú, él…) cümlenin başında kullanmanıza gerek kalmaz:

Yo (Ben) şahsı için fiil “tengo” haline gelir. Kendinizle ilgili bir sahiplik belirtirken doğrudan bu kelimeyi kullanırsınız.

Örneğin; bir aracınız olduğunu belirtmek için “Tengo un coche” dersiniz, bu da Türkçede “Bir arabam var” anlamına gelir.

Tú (Sen) şahsı için fiil “tienes” olarak çekimlenir. Karşı tarafa soru sorarken ya da onun bir şeye sahip olduğunu söylerken bu formu kullanırsınız.

Örneğin; karşınızdaki kişiye “¿Tienes un bolígrafo?” diye sorduğunuzda, “Kalemin var mı?” demiş olursunuz.

Él / Ella / Usted (O / Siz-Kibar) üçüncü tekil şahısları için fiil “tiene” şeklini alır. Bir üçüncü kişiden bahsederken zamiri düşürebileceğiniz gibi, vurgulamak için ekleyebilirsiniz de.

Örneğin; “Ella tiene una casa” cümlesi, “Onun bir evi var” anlamına gelmektedir.

Nosotros / Nosotras (Biz) şahsı için fiil “tenemos” olarak kullanılır. Ortak bir sahipliği veya durumu belirtmek için tercih edilir.

Örneğin; “Tenemos tiempo” dediğinizde, bu ifade Türkçede “Zamanımız var” demektir.

Vosotros / Vosotras (Siz-Çoğul/Samimi) şahsı için fiil “tenéis” şeklinde çekimlenir. Birden fazla kişiye doğrudan soru yöneltirken ya da hitap ederken kullanılır.

Örneğin; bir gruba “¿Tenéis un coche?”diye sorduğunuzda, “Arabanız var mı?” sorusunu sormuş olursunuz.

Ellos / Ellas / Ustedes (Onlar / Sizler-Kibar Çoğul) şahısları için ise fiil “tienen” halini alır.Başkalarından çoğul olarak bahsederken bu yapı kullanılır.

Örneğin; “Tienen un perro” ifadesi, “Onların bir köpeği var” anlamına gelir. (Orijinal ifadedeki ‘Onlar tienen’ yapısı yapay ve hatalı olduğu için İspanyolca mantığına uygun olarak ‘Tienen’ şeklinde düzeltilmiştir).

İspanyolcaya Özgü Önemli Kullanım Alanları

“Tener” fiili sadece somut nesnelere sahip olmayı anlatmaz. İspanyolcada Türkçeden ve İngilizceden tamamen ayrışan, günlük hayatta hayat kurtaran 3 kritik kullanım alanı bulunur:

1. Yaş Belirtirken

İngilizcedeki gibi “olmak” (am/is/are) fiili kullanılmaz. İspanyolcada yaşa teknik olarak “sahip olunur”.

Tengo 25 años: 25 yaşındayım. (Literal karşılığı: 25 yıla sahibim.)
¿Cuántos años tienes?: Kaç yaşındasın?

2. Fiziksel ve Duygusal Hissiyatlar

Türkçede “Açım”, “Üşüyorum” veya “Korkuyorum” gibi sıfat ya da fiillerle kurduğumuz cümleler, İspanyolcada Tener + İsim kalıbıyla söylenir:

İspanyolca Kalıp	Türkçe Anlamı	Mantıksal Karşılığı
Tengo hambre	Açım.	Açlığa sahibim.
Tengo sed	Susadım.	Susuzluğa sahibim.
Tengo frío	Üşüyorum.	Soğuğa sahibim.
Tengo calor	Sıcakladım / Bunaldım.	Sıcağa sahibim.
Tengo sueño	Uykum var.	Uykuya sahibim.
Tengo miedo	Korkuyorum.	Korkuya sahibim.
Tengo prisa	Acelem var.	Aceleye sahibim.
Tengo razón	Haklıyım.	Haklılığa sahibim.

3. Zorunluluk Belirtirken (Tener + que + Master Fiil)

Türkçedeki “-mek zorunda olmak” veya “-meli / -malı” zorunluluk eklerini günlük dilde en rahat karşılayan kalıptır. Kendisinden sonra gelen fiil hiçbir çekime uğramadan yalın (master) halde kalır:

Tengo que estudiar: Çalışmak zorundayım / Çalışmam lazım.
Tenemos que irnos: Gitmek zorundayız / Gitmemiz gerekiyor.

Cümleyi Olumsuz Yapma Kuralı

İspanyolcada sahip olmadığınız bir şeyi söylerken cümle kurmak çok kolaydır. “Tener” fiilinin hemen başına “No” eklemeniz yeterlidir:

No tengo tiempo: Zamanım yok.
No tengo dinero: Param yok.
No tenemos que hacer esto: Bunu yapmak zorunda değiliz.

zamanlara göre çekimleri

Şahıs Zamiri	Şimdiki Zaman (Presente)	Dili Geçmiş Zaman (Indefinido)	Gelecek Zaman (Futuro)	Sürekli Geçmiş Zaman (Imperfecto)
Yo (Ben)	Tengo (Benim var)	Tuve (Benim vardı)	Tendré (Benim olacak)	Tenía (Benim vardı/Sahip olurdum)
Tú (Sen)	Tienes	Tuviste	Tendrás	Tenías
Él / Ella / Usted (O / Siz)	Tiene	Tuvo	Tendrá	Tenía
Nosotros / Nosotras(Biz)	Tenemos	Tuvimos	Tendremos	Teníamos
Vosotros / Vosotras(Siz)	Tenéis	Tuvisteis	Tendréis	Teníais
Ellos / Ellas / Ustedes(Onlar)	Tienen	Tuvieron	Tendrán	Tenían

örneğin;
Tengo dos autos
İki arabam var.

örneğin;
Ateşim var
Tengo fiebre

Tener ile Kurulan Bazı Kalıplar

Ayrıca üstteki anlatımdan yola çıkarak , Tener fiili ile bazı deyimler var. Şimdi onlara bakalım.

örneğin;
¿Tienes sed?
Susadın mı?
Ella tiene celos de su hermana.
Kız kardeşini kıskanıyor.
Tengo ganas de comer chocolate.
Çikolata yemek istiyorum.

örneğin;
Ella tiene frío.
O üşüyor.

örneğin;
Tengo prisa.
Acelem var.

örneğin;
Tengo sueño.
Uykum var.

örneğin;
Tenemos calor.
Sıcakladık.

örneğin;
Tengo hambre.
Açım.

örneğin;
Tengo miedo de los perros. Köpeklerden korkuyorum.

Tener + Que + Fiil (Mastar) Yapısı

TENER + QUE + MASTAR (infinitivo) yapısı İspanyolca’da “-meli/-malı” anlamı verir ve ayrıca “bir şeyi yapmak zorunda olmak” anlamında kullanılır.

1. Zorunluluk Kalıbı: TENER + QUE + MASTAR (infinitivo)

TENER + QUE + MASTAR (infinitivo) yapısı İspanyolca’da “-meli/-malı” anlamı verir ve ayrıca “bir şeyi yapmak zorunda olmak” anlamında kullanılır. Bu kalıpta “Tener” fiili özneye göre çekimlenirken, peşinden gelen ana fiil hiçbir ek almadan mastar (yalın) halinde kalır.

örneğin;
Tienes que ir al médico.
Doktora gitmelisin.

örneğin;
Tenéis que escuchar al profesor.
Öğretmeni dinlemelisiniz.

örneğin;
Tengo que estudiar.
Ders çalışmak zorundayım.

örneğin;
Cuando era niño, tenía una bicicleta.
Çocukken bir bisikletim vardı.
(Sürekli Geçmiş Zaman – Imperfecto)

2. Şimdiki Zaman (Presente) ve Geçmiş Zaman (Indefinido / Imperfecto) Cümle Örnekleri

Aşağıdaki cümlelerde “Tener” fiilinin şimdiki zaman ve geçmiş zaman süreçlerinde (süreklilik bildiren ve belirli bir zaman diliminde tamamlanmış geçmiş zaman) nasıl kullanıldığı gösterilmiştir:

örneğin;
Geçtiğimiz hafta ofiste çok fazla işim vardı.
Tuve mucho trabajo en la oficina la semana pasada.
(Belirli/Tamamlanmış Geçmiş Zaman – Indefinido)

örneğin;
Arkadaşımın 7 topu var.
Mi amigo tiene 7 pelotas.
(Şimdiki Zaman – Presente)

örneğin;
Kuzenimin bir bisikleti vardı.
Mi primo tenía una bicicleta.
(Sürekli Geçmiş Zaman – Imperfecto)

örneğin;
Kardeşimin kocaman bir şemsiyesi vardı.
Mi hermano tenía un paraguas enorme.
(Sürekli Geçmiş Zaman – Imperfecto)

3. Birinci Tekil Şahıs “Yo” (Ben) Sahiplik Cümleleri Tablosu

İspanyolcada “Yo tengo” (Ben… sahibim / Benim… var) ifadesi günlük dilde özne zamiri düşürülerek sadece “Tengo” şeklinde de sıklıkla kullanılır. Nesnelerin tekil veya çoğul olmasına göre artikeller ve kelime sonundaki çoğul ekleri (s/es) değişiklik gösterir.

Türkçe İfade	İspanyolca Karşılığı	Yapısal Analiz ve Dil Bilgisi Notu
Ben… sahibim, benim.. var	Yo … tengo / Tengo…	Birinci tekil şahıs şimdiki zaman düzensiz çekimidir.
Bir şemsiyem var.	Tengo un paraguas.	“Paraguas” kelimesi eril ve hem tekil hem çoğul hali aynı olan bir isimdir. Belirsiz artikeli “un” olur.
Bir tabağım var.	Tengo un plato.	“Plato” eril tekil bir isimdir, önüne tekil belirsiz artikel “un” gelir.
Kedilerim var.	Tengo gatos.	Çoğul ve genel bir sahiplik belirtilirken belirsiz artikel (unos) genellikle düşer.
Kuşlarım var.	Tengo pájaros.	“Pájaro” kelimesi yazılışında “a” harfi üzerinde grafik vurgu işareti (tilde) taşır.
Ağaçlarım var.	Tengo árboles.	“Árbol” sessiz harfle bittiği için çoğul eki “-es” alır ve ilk harfinde vurgu işareti taşır.

Var Olma ve Sahiplik Kavramı (Tener)

İspanyolcada bir şeyin varlığını ya da ona sahip olunduğunu belirtmek için “Tener” fiilinden yararlanılır. Ana konularda genel hatlarıyla değinilen bu yapıyı, aşağıda yer alan ayrıntılı açıklamalar ve çok sayıda örnek cümle üzerinde inceleyebilirsiniz. Bu sayede hem yeni kelimeler öğrenebilir hem de bu kelimelerin cümle içindeki sıklıkla tekrarlanan kullanımlarını görebilirsiniz. Kelime bilgisi edinmek ve tekrar yapmak, dil öğreniminde en önemli adımdır.

1. Şahıs Zamirlerine Göre Var Olma ve Sahiplik İlişkisi

Sahipliğin şahıslara (öznelere) göre nasıl değiştiğini ve cümlelerin yapısal özelliklerini aşağıdaki tablodan izleyebilirsiniz:

İfade	İspanyolca Karşılığı	Yapısal Analiz ve Dil Bilgisi Notu
Sen… sahipsin, senin.. var	Usted tiene / Tú tienes	“Usted” (Siz-Kibar) zamiri üçüncü tekil şahıs çekimini alırken, “Tú” (Sen) zamiri ikinci tekil şahıs çekimini gerektirir.
Senin bir otomobilin var.	Tienes un coche.	Günlük konuşmada “Tú” zamiri genellikle düşürülür; fiil doğrudan ikinci tekil şahsa göre “Tienes” şeklinde çekimlenir.
Onun bir kurşun kalemi var.	Él tiene un lápiz.	“Lápiz” kelimesi eril bir isimdir ve “a” harfinde tilde (vurgu işareti) taşır.
Onun bir dükkanı var.	Él tiene una tienda.	“Tienda” dişil bir isim olduğu için önündeki belirsiz artikel “una” halini alır.
Bizim armutlarımız var.	Nosotros tenemos peras.	Çoğul nesnelerde genel sahiplik bildirilirken nesnenin önüne miktar belirtilmedikçe artikel gelmez.
Sizin fareleriniz var.	Vosotros tenéis ratones.	“Vosotros” çekiminde “e” harfi üzerinde grafik vurgu işareti bulunur (tenéis). “Ratón” kelimesi çoğul ek aldığında vurgu işareti düşer.
Onların kol saatleri var.	Ellos tienen relojes.	“Reloj” kelimesi sessiz harfle (j) bittiği için çoğul eki olarak “-es” alır.

2. Üçüncü Şahıs ve İsimlerle Kurulan Sahiplik Cümleleri

“Tener” fiili, belirli kişilerin ya da nesnelerin sahip olduğu özellikleri anlatırken üçüncü tekil (tiene) veya üçüncü çoğul (tienen) formlarında kullanılır:

mesela;
Adamın silahı var çünkü o bir polis memuru.
El hombre tiene un arma porque es policía.
(Burada “arma” dişil bir isim olmasına rağmen, vurgulu “a” ile başladığı için tekil halinde eril artikel “un” alır).

mesela;
Doktorun bir çantası var.
El doctor tiene una bolsa.

mesela;
Kız çocuğunun bir bisikleti var ve okula bisikletle gidiyor.
La niña tiene una bicicleta y va a la escuela en bicicleta.

mesela;
Kız kardeşinin evinin geniş bir bahçesi var.
La casa de su hermana tiene un gran jardín.

mesela;
Él tiene una habitación.
Onun bir odası var

Öğretmenin bir defteri var.	El maestro tiene un cuaderno.
Onların bir odası var.	Ellos tienen una habitación.
Annesinin ve babasının bir arabası var.	Su mamá y su papá tienen un auto.
Adamın gazeteleri var.	El hombre tiene periódicos.
Kadının okulları var.	La mujer tiene escuelas.

3. Sahiplik ve Zorunluluk Kalıbının Bir Arada Kullanımı

Bir eylemin yapılması zorunluluğu ile eldeki nesnelerin miktarı arasındaki neden-sonuç ilişkileri şu şekilde kurulur:

mesela;
Bir çanta satın alması gerekiyor, Çünkü çok sayıda dosyası var.
Él tiene que comprar una bolsa, Porque tiene muchos archivos.

Cümlenin ilk kısmında Tener + Que + Mastar zorunluluk yapısı (tiene que comprar), ikinci kısmında ise doğrudan nesne sahipliği bildiren Tener + İsim yapısı (tiene muchos archivos) yer almaktadır. “Archivo” eril bir isim olduğu için “çok” anlamındaki miktar belirteci “muchos” şeklinde çekimlenmiştir.

Ev?

İspanyolcada, tıpkı Türkçede olduğu gibi (gökdelen, kulübe, villa vb.) evlerin mimari yapılarına ve bulundukları bölgelere göre farklı isimleri vardır.

1. Ev Türleri ve Mimari Yapı İsimleri Tablosu

Türkçe	İspanyolca	Yapısal Açıklama ve Dil Bilgisi Notu
Ev	Casa	Genel olarak her türlü “ev” anlamında kullanılan temel kelimedir.
Apartman / Daire	Apartamento / Piso	Apartamento genellikle daireyi ifade ederken, piso kelimesi özellikle İspanya’da günlük dilde daire anlamında çok yaygındır.
Villa	Villa / Chalé	Lüks, müstakil ve genellikle bahçeli evler için kullanılan yapılardır.
Dağ evi	Casa de montaña	Dağlık ve kırsal bölgelerdeki ahşap ya da taş mimarili evleri tanımlar.
Kır evi	Casa de campo	Şehir dışında, doğa ile iç içe veya kırsalda bulunan ev türüdür.
Yazlık	Casa de verano	Genellikle tatil dönemlerinde geçici olarak kullanılan evlerdir.
Kulübe	Cabaña	Küçük, doğa içinde yer alan ve genellikle ahşaptan yapılmış kulübelerdir.
Gökdelen	Rascacielos	Çok katlı yüksek binalardır. Bileşik bir kelimedir (rascar: tırmalamak/kazımak, cielos: gökyüzü). Tekil ve çoğul yazılışı aynıdır.
Çiftlik evi	Casa de hacienda / Casa rural	Kırsal alanlardaki tarım veya hayvancılık yapılan büyük yerleşkelerdeki evlerdir.
Konak	Mansión / Palacio	Büyük, geniş, tarihi veya gösterişli yapılar ile saray benzeri evlerdir.
Gecekondu	Chabola / Barrio marginal	Düzensiz yapılaşmış, genellikle altyapısı eksik yoksul mahallelerdeki yapılardır.
Yurt (çadır tipi)	Yurta / Tienda	Göçebe yaşamda kullanılan çadır tipi geleneksel yapılardır.

2. “Kulübe” Kelimesinin İspanyolcadaki Anlam Farklılıkları

İspanyolcada “kulübe” anlamına gelen kelimeler, yapının inşa kalitesine ve bulunduğu bölgeye göre farklılık gösterir:

İspanyolca Kelime	Kullanım Alanı ve Nüansı
Cabaña	Genellikle dağda, ormanda veya tatil köyünde bulunan, ahşaptan yapılmış korunaklı küçük evlerdir.
Choza	Genellikle derme çatma, çok basit malzemelerle yapılmış, yoksul veya kırsal bölgelerdeki ilkel kulübelerdir.
Chabola	Şehir çeperlerinde veya gecekondularda görülen, geçici ve dayanıksız malzemelerden kötü inşa edilmiş yapılardır.

3. İçerisinde Ev ve Nesne Sahipliği Geçen Örnek Cümleler

Aşağıdaki cümlelerde “Tener” fiilinin şimdiki zaman (Presente) ve sürekli geçmiş zaman (Imperfecto) çekimleri ile sahiplik/sahip olmama durumları örneklendirilmiştir:

örneğin;
Peter’ın büyük bir evi yoktu.
Peter no tenía una gran casa.
Geçmiş zaman olumsuz cümle
Onun küçük bir kulubesi var.
Él tiene una pequeña choza.
(Şimdiki zaman olumlu cümle)

örneğin;
Bu çocukların ne evi ne de odası var.
Estos niños no tienen ni hogar ni habitación.
Onlar sokakta yaşıyorlar.
Viven en las calles.
(“Ni… ni…” kalıbı cümleye “ne… ne de…” anlamı katar).

mesela;
Doktorun bir arabası yoktu. Çünkü işe bisikletle gitmeyi seviyor.
El médico no tenía un coche porque le gusta ir al trabajo en bicicleta

örneğin;
Adamın bir paketi yoktu.
El hombre no tenía un paquete.
Bizim bir çatalımız yoktu
No teníamos tenedor

örneğin;
Odanın bir penceresi ve bir kapısı yoktu.
La casa no tenía una ventana y una puerta.
Bayan Alan’ın kırmızı bir ruju yoktu.
La señora Alan no tenía un lápiz labial rojo.

Bu derste tener fiilini ayrıntılı olarak anlatırken, devamında bir çok kelime ve kalıp da öğrendik. Açıkcası bu fiili benimsediğinizi umuyorum. Şimdi mini testlerimiz ile kendinizi test edin.

İspanyolca ders 18 ile ilgili test:

Sitede öğrendiğiniz kelimeleri pekiştirmek ve günlük İspanyolca haberleri kolayca takip etmek için News in rtve platformunu kullanabilirsiniz.

‘sahip olmak ‘fiili