Dönüşlü / zamirler

İspanyolcada dönüşlü zamirler, bir eylemi gerçekleştiren kişinin (öznenin) aynı zamanda o eylemden doğrudan etkilenen kişi (nesne) olduğu durumları ifade eder.

-Düz nesne zamirleri veya dolaylı nesne zamirleri ile karıştırmamak son derece önemlidir; çünkü dönüşlü zamirler eylemin doğrudan öznenin kendisine geri döndüğünü veya yansıdığını gösterir.

TEKİL	ÇOĞUL
me (myself)	nos (ourselves)
te (yourself)	os (yourselves)
se (herself–himself-itself)	se (themselves)

Örneğin;
kendimi kestim.
I cut myself
corté me

Kedi kendini yıkıyor.(yani kedi yıkanıyor)
El gato se está lavando.
The cat is washing itself.

Kuralları

İspanyolca’da Dönüşlü / zamirler ile ilgili bazı temel kuralları şu şekildedir:

1. Zamirlerin Cümle İçi Konumu

Dönüşlü zamirler fiillerle birlikte kullanılır. Standart zamanlarda çekimlenmiş fiillerin her zaman öncesine gelir ve ayrı bir kelime olarak yazılır.

Me levanto temprano. (Erken kalkarım.) → levanto çekimli fiildir, me öndedir.

2. Şahıs ve Sayı Uyumu

Dönüşlü zamirler, eylemi gerçekleştiren öznenin şahsına (birinci, ikinci, üçüncü şahıs) ve sayısına (tekil/çoğul) göre mutlak bir uyum içindedir.

Me ducho. (Duş alırım.) / Nos duchamos. (Duş alırız.)

3. Birden Fazla Zamirin Sıralanışı

Bir cümlede dönüşlü zamirle birlikte nesne zamirleri de (dolaylı ve dolaysız) bulunuyorsa, İspanyolca dil yapısında sabit bir sıralama kuralı uygulanır. Cümle kurulurken öncelik sırası Dönüşlü Zamir + Dolaylı Nesne Zamiri + Dolaysız Nesne Zamiri şeklindedir.

Te lo cuento. (Sana onu anlatırım.)

4. Karşılıklılık (Recíproco) ve Özel Dönüşlü Anlamlar

Bazı fiiller eylemin tek bir özneye değil, birden fazla öznenin birbirine karşılıklı olarak yaptığı durumları ifade etmek için de dönüşlü zamirlerle çekimlenir.

Ellos se abrazaron. (Birbirlerine sarıldılar.)

5. Tekrar Edilen ve Öznenin Kendisine Yönelik Eylemler

Dönüşlü zamirler, bir eylemin öznenin doğrudan kendi vücuduna, eşyasına veya rutinine yönelik olarak tekrarlandığı durumları sıklıkla ifade eder.

Me peino dos veces al día. (Günde iki kez saçımı tararım.).
Me cepillo los dientes. (Ben dişlerimi fırçalarım.)

Şahıslara Göre Ayrıntılı Çekim ve Cümle Kalıpları

Dönüşlü zamirlerin fiillerin üzerinde yarattığı etkiyi tam anlamıyla görmek için lavarse (yıkanmak) fiili üzerinden şahıs kalıplarını inceleyelim:

Şahıs (Özne)	Dönüşlü Zamir	Fiil Çekimi	Birleşik Doğru Cümle	Türkçe Anlamı
YO (Ben)	me	lavo	Me lavo.	Kendimi yıkıyorum.
TÚ (Sen)	te	lavas	Te lavas.	Kendini yıkıyorsun.
USTED (Siz – Resmi Tekil)	se	lava	Se lava.	Kendinizi yıkıyorsunuz.
ÉL, ELLA (O – Erkek/Dişi)	se	lava	Se lava.	Kendini yıkıyor.
NOSOTROS / AS (Biz)	nos	lavamos	Nos lavamos.	Kendimizi yıkıyoruz.
VOSOTROS / AS (Siz – Çoğul)	os	laváis	Os laváis.	Kendinizi yıkıyorsunuz.
ELLOS, ELLAS (Onlar)	se	lavan	Se lavan.	Kendilerini yıkıyorlar.
USTEDES (Sizler – Resmi Çoğul)	se	lavan	Se lavan.	Kendinizi yıkıyorsunuz.

Ek Bilgi: Vücut Bölümleri ile Kullanım Püf Noktası

İspanyolcada dönüşlü bir fiille birlikte vücudun bir bölümünden (eller, yüz, dişler) bahsedilirken, İngilizce veya Türkçedeki gibi iyelik sıfatları (mi, tu, su) kullanılmaz. Onun yerine doğrudan belirli tanımlıklar (el, la, los, las) getirilir; çünkü aidiyet anlamı zaten baştaki dönüşlü zamir tarafından sağlanmıştır.

Yo me lavo la cara. (Ben yüzümü yıkarım.) → me zamiri yüzün zaten bana ait olduğunu gösterir, bu yüzden mi cara denmez.

Birkaç örnek

örneğin;
Me veo en el espejo.
Ben aynada kendimi görüyorum.

örneğin;
Te peinas el pelo.
Sen saçını tarıyorsun.

örneğin;
Ella se lava las manos.
O ellerini yıkıyor.

örneğin;
Nosotros nos divertimos mucho.
Biz çok eğleniyoruz.

örneğin;
Vosotros os conocéis desde hace años.
Siz yıllardır birbirinizi tanıyorsunuz.

örneğin;
Ellos se abrazaron al encontrarse.
Onlar buluştuklarında birbirlerine sarıldılar.

Dönüşlü / zamirler, eylemi gerçekleştiren kişinin aynı zamanda eylemin alıcısı olduğu durumları ifade eder.

“Me lavo las manos” cümlesi
“Ben ellerimi yıkarım” anlamına gelir.

Dönüşlü fiiller

Özne vurgulanmak istendiğinde kullanılıyor.
İspanyolca dönüşlü zamir ,dönüşlü fiillerle bir araya gelirler.Eylem konunun üzerinde kendini yansıtır.
Dönüşlü fiillerin sonuna ekleniyor.

Dönüşlü Fiiller ve Kullanımı:

Özne Vurgulama:

Dönüşlü fiiller, bir eylemin öznenin üzerinde özel bir etkisi olduğunu vurgulamak için kullanılıyor.

Ejemplo (Örnek):Yo me lavo la cara.
Ben yüzümü yıkarım.
Burada “me” zamiri, eylemi gerçekleştiren kişinin özneyi vurguladığını belirtir.

Dönüşlü Zamirler ve Fiillerin Birleşimi:

Dönüşlü zamirler, dönüşlü fiillerle bir araya gelerek eylemin doğrudan öznenin üzerinde gerçekleştiği durumları ifade eder.

Ejemplo:Nosotros nos levantamos temprano.
Biz erken kalkarız.
Burada “nos” zamiri, eylemi gerçekleştiren öznenin üzerindeki etkiyi belirtir.

Dönüşlü Fiillerin Sonuna Eklenmesi:

Dönüşlü fiillerin sonuna, hangi öznenin üzerinde etki olduğunu belirten dönüşlü zamir ekleniyor.

Ejemplo:Ella se maquilla.
O makyaj yapar.
Burada “se” zamiri, eylemi gerçekleştiren kişinin özneyi vurgular.

“Se” Zamiri ve Şahıs Zamirinin “-e” Hali:

Dönüşlü fiillerle kullanılan “se” zamiri, aynı zamanda bir şahıs zamirinin “-e” halini de temsil eder.

Ejemplo:Él se lava las manos.
O ellerini yıkar.
“Se” hem dönüşlü zamiri hem de “él” (o) şahıs zamirinin -e hali olarak kullanılmıştır.

Bu örneklerde görüldüğü gibi, dönüşlü fiiller ve onlarla kullanılan dönüşlü zamirler, eylemin öznenin üzerindeki etkisini vurgulamak ve öznenin kim olduğunu belirtmek için kullanılır.

Dönüşlü fiillere birkaç örnek..

To believe	Creerse	İnanmak
To call	Llamarse	aramak
To dare	Atreverse	Cesaret etmek
To dedicate	Dedicarse	Adamak
To feel	Sentirse	hissetmek
To find	Encontrarse	Bulmak
To find out	Enterarse	Öğrenmek
To get into	Meterse	İçine almak
To get together	Reunirse	Biraraya gelmek
To get married	Casarse	Evlenmek
To get up	Levantarse	Kalkmak
To give (oneself)	Darse	Vermek (kendini)
To imagine	Imaginarse	Hayal etmek
To leave	Irse	Ayrılmak
To make yourself	Hacerse	Kendine yapmak
To mean	Referirse	Demek istediğim
To put on	Ponerse	Giymek
To remember	Acordarse	Hatırlamak
To say	Decirse	Söylemek
To stay	Quedarse	Kalmak
To see -oneself	Verse	Görmek
To sit down	Sentarse	Oturmak
To take notice	Fijarse	Dikkat çekmek
To worry	Preocuparse	Endişelenmek
To wonder	Preguntarse	Merak etmek

Örneğin

ben merak ettim.
I wondered.
Me preguntaba.

onlar merak ettiler.
they wondered.
Ellas / ellos se preguntaron

Kadın kendini çocuğuna adadı.
La mujer se dedicó a su hijo.
The woman devoted herself to her child.

Sitede öğrendiğiniz kelimeleri pekiştirmek ve günlük İspanyolca haberleri kolayca takip etmek için News in rtve platformunu kullanabilirsiniz.

İçindekiler