Zamirler :Kısacası İsmin yerine geçerler İtalyanca zamir Türkçe’deki gibi kısımlara ayrılır.
Kimin yerine konulduğu belli olanlara=belirtili zamir ya da.
Kimin yerine olduğu belli olmayanlara=belgisiz zamir deniyor. Bir listesini yaparsak;
- İlgi zamirleri
- Belgisiz zamirler
- işaret zamir ve sıfatlar
- Soru zamirleri
- İyelik zamir ve sıfatları
- Dönüşlü zamirler
Sayı sıfat ve zamirleri
Örneğin;
Birisi beni çağırdı (derken belli olmadığından,belgisiz)
Qualcuno(birisi) mi ha chiamato
Someone (birisi) called me
Kişisel Zamirler (Pronomi Personali)
Özne olarak kullanılan zamirler /pronomi personali
Şahıs zamirlerinde bildiğimiz gibi,
| KİŞİ | Şahıs zamiri |
|---|---|
| konuşan kişi | 1.tekil şahıs |
| konuştuğun kişi | 2.tekil şahıs |
| konuşulan kişi | 3.tekil şahıs |
İtalyancada genelde insanlar resmi olmayan dil : sokak dili ile konuşuyorlar. Buna göre İtalyanca zamir ,şahıs zamirlerine resmi ya da resmi olmayan şeklinde bir bakalım.
| BEN | İO | I |
| SEN | TU | YOU. RESMİ / OLMAYAN |
| SEN | LEİ | YOU. RESMİ |
| O | LUİ (egli) | HE,SHE |
| O | LEİ. (ella) | IT |
| O | ESSO ESSA | İT ERİL İT DİŞİL |
| BİZ | NOİ | WE |
| SİZ | VOİ | YOU RESMİ / OLMAYAN |
| SİZ | LORO | YOU. RESMİ |
| ONLAR | LORO | THEY |
tu : sen olarak resmi olmayan dilde kullanılıyor.
lei : resmi insanlarla –tu yerine kullanılıyor.
–voi ve –loro farkıda bu şekildedir
İngilizcedeki –it : cansız bir nesneyi yada şeyi belirtecekseniz kullanılıyor.
İtalyanlar hiçbir zaman *it’i özne olarak kullanmazlar.
Nesne olarak kullanılan şahıs zamirleri
Pronomi personali usati come oggetti
**Bir fiilin doğrudan veya doğrudan olmayan eylemidir.
**Şahıs zamirinin -i ve -e hali almış durumudur.
Örneğin;
Mesela ben bir kitap aldım.
Burda kitap doğrudan nesnedir.
Fiil tarafından yapılan doğrudan olaydır.
İtalyanca’da dolaylı ve dolaysız nesnelerin kullanımı önemlidir. İşte bir tablo aracılığıyla İtalyanca dolaylı ve dolaysız nesnelerin kullanımını gösteren bir örnek:
| Dolaysız Nesneler | Dolaylı Nesneler | |
|---|---|---|
| Tekil | lo / la / l’ | gli / le |
| Çoğul | i / gli | loro |
Dolaylı Dolaysız Nesne Zamirleri:
İtalyanca’da dolaylı ve dolaysız nesne zamirleri, cümledeki nesneleri temsil etmek ve ifade etmek için kullanılan zamirlerdir.
Dolaylı Nesne Zamirleri:(indirect object)
| Bir eylemin dolaylı olarak etkilendiği nesneleri temsil eder. |
| ismin -e halidir. |
| “kime?”, “neye?” sorularına cevap verir. To whom? |
| Fiilden sonra “a” edatının gelirse nesneyi değiştirmek içindir. |
Fiilden önce gelir.
| Tekil | Çoğul | |
|---|---|---|
| 1. Şahıs | Mi (Bana) | Ci (Bize) |
| 2. Şahıs | Ti (Sana) | Vi (Size) |
| 3. Şahıs | Gli (Ona) | eril Le (Ona) | dişil olana tekil hâlde | Gli (Onlara) Tekil veya çoğul hâlde |
Örneğin;
Lui dà il libro a me.
O, kitabı bana veriyor.
Örneğin;
Lei scrive una lettera a lui.
O, ona bir mektup yazıyor.
Ho dato il libro a lui. → Gli ho dato il libro. (Ona kitabı verdim.
Lui ha mandato una lettera a noi. → Lui ci ha mandato una lettera. Bize bir mektup gönderdi.
Dolaysız Nesne Zamirleri:(direct object)
| doğrudan eylemin hedef aldığı nesneleri temsil eder. |
| isim yerine (yer, kişi, şey…) uygun zamir kullanılır. |
| ismin -i halidir |
| kim ? Ne? Sorularına cevap verir. |
| Bazı durumlarda, fiilden önce veya hemen sonra konulabilir. fiilden sonra : imperative, gerund or infinitive form |
| edatla kullanılmaz |
Örneğin;
Ben bir araba çaldım.Burda ben-özne
çalmak-fiil
araba ise-doğrudan eylemdir.
Şimdi bu doğrudan eylemin yerine :doğrudan eylemin zamirini koyuyoruz .Buda -o-dur.
essere} be -olmak =fiillinden sonra kullanılır.
| biz futbol oynuyoruz we play soccer.Noi giochiamo calcio. | ne yada kim sorusuna cevap. futbol |
Örneğin;
Lei mangia la mela.
Elmayı yiyor.
Örneğin;
Io vedo il libro.
Kitabı görüyorum.
Örneğin;
Mi ha chiamato. (Bana telefon etti.) – Burada “mi” dolaylı nesne zamiri olarak kullanılır.
Ti vedo. (Seni görüyorum.) – Burada “ti” dolaysız nesne zamiri olarak kullanılır.
Gli ho dato il libro. (Ona kitabı verdim.) – Burada “gli” dolaylı nesne zamiri olarak kullanılır.
Lo amo. (Onu seviyorum.) – Burada “lo” dolaysız nesne zamiri olarak kullanılır.
İtalyanca zamir / dolaysız nesne zamirleri iki tane şekli vardır.
İtalyancada Zamirlerin Güçlü ve Zayıf Formları
Forme Toniche e Atoniche
İtalyancada nesne zamirleri kullanım amacına göre Güçlü (Toniche/Vurgulu) ve Zayıf (Atoniche/Vurgusuz) olmak üzere ikiye ayrılır
Dolaylı Zamirler (-e Hali) Tablosu
| Kişi | Güçlü Form (Vurgulu) | Zayıf Form (Vurgusuz) | Türkçe Anlamı |
|---|---|---|---|
| 1. Tekil | A me | Mi | Bana |
| 2. Tekil | A te | Ti | Sana |
| 3. Tekil (Eril) | A lui | Gli | Ona (Erkek) |
| 3. Tekil (Dişil) | A lei | Le | Ona (Kadın) |
| 1. Çoğul | A noi | Ci | Bize |
| 2. Çoğul | A voi | Vi | Size |
| 3. Çoğul | A loro | Loro / gli | Onlara |
Zayıf ve güçlü formlar (weak-strong)
ZAYIF FORM (Forme Atoniche)
Zayıf formdaki zamirler genellikle fiilden önce kullanılır ve kendi başlarına bir vurguları yoktur. Genellikle özne zamiri kullanılmadan doğrudan cümleye girerler.
Fiilden Önce Kullanım Örneği:
Örneğin: Sana yarın telefon edeceğim.
I will call you tomorrow.
Ti telefonerò domani.
Io ti amo. (Seni seviyorum.) – Burada “ti” zayıf formda bir düz nesne zamiridir.
Loro ci aspettano. (Onlar bizi bekliyor.) – Burada “ci” zayıf formda bir düz nesne zamiridir.
Mastar Fiille Kullanım Örneği:
Eğer bir mastar fiilden sonra gelirse fiilin sonundaki “-e” harfi düşer ve zamir fiile bitişik (enklitik) yazılır.
Örneğin: Onu görmek istiyorum.
I want to see him.
Voglio vederlo. (vedere + lo)
Tarz Fiillerle Kullanım Örneği (Volere, Dovere, Potere):
Zamir isteğe göre tarz fiilinin başına gelebilir ya da mastar fiilin ucuna eklenir, iki kullanım da doğrudur.
Örneğin; O bizi görmek istiyor.
He wants to see us.
Ci vuole vedere. VEYA Vuole vederci.
Ecco (İşte) Kelimesi ile Kullanım Örneği:
Nesne zamirleri “Ecco” kelimesinin sonuna doğrudan eklenerek bir bütün oluşturur.
Eccomi! (İşte buradayım!)
Eccoti! (İşte buradasın!)
Eccola! (İşte burada! [dişil])
GÜÇLÜ FORM (Forme Toniche)
Güçlü formlar daha vurgulu veya bağımsız bir şekilde kullanılırlar. Cümledeki konumları genellikle fiilden sonradır.
Cümle İçi Vurgu Örneği:
İtalyancada cümlenin temel vurgusu yüklemdedir. Cümle içinde hangi öğeyi özellikle öne çıkarmak istiyorsak, o öğeyi yükleme yaklaştırır veya fiilden hemen sonra güçlü zamir seçerek dikkat çekeriz.
Cümlede eylemin kime yapıldığını özellikle bastırarak belirtmek istediğimizde yükleme yakınlaştırıp güçlü formu seçeriz.
Örnek: Sıradan bir şekilde “Beğeniyorum” demek için “Mi piace” deriz. Ancak “Başkalarını bilmem ama BANA göre öyle, ben beğeniyorum” vurgusu katmak için “A me piace” kalıbı kullanılır.
Normal anlatım (Vurgusuz): Ti amo. (Seni seviyorum.).
Güçlü anlatım (Özellikle vurgulayarak): Amo te. (Sadece seni, başkasını değil, özellikle seni seviyorum.)
İtalyancada güçlü formlar daha vurgulu veya bağımsız bir şekilde kullanılırlar. Genelde fiilden sonra tercih edilirler.
Edatlardan Sonra Kullanım
circa / di (about), dietro (behind), per (for), con (with), a (to) ve buna benzer (e così via / so on) üzere, arkada, için, ile, karşı edatlarından sonra kullanılıyor. Amaç, araç, özgülük… gibi anlamlarla açıklayan unsurdur.
Örneğin: Questa matita è per te.
Bu kalem senin için.
İtalyancada iki zamirin yan yana gelmesi veya karşılaştırmalarda kullanılması durumunda her zaman güçlü formlar (forme toniche) tercih edilir
İki Zamirin Yan Yana (Üst Üste) Kullanımı
Cümle içinde iki şahıs zamiri bağlaçlarla (e veya o) yan yana bağlanarak üst üste kullanıldığında her zaman güçlü formlar seçilir.
Örneğin: Invitano noi e loro. (Aksan veya ek almadan doğrudan yan yana gelirler.
Bizi ve onları davet ediyorlar.
Karşılaştırmalarda Zamir Kullanımı
Kısa, uzun, büyük, küçük veya yaşça büyük/küçük gibi iki şeyi karşılaştırdığımız kıyaslama cümlelerinde, “di”edatından sonra her zaman güçlü formdaki zamirler kullanılır.
Mesela: Funda è più bassa di me. (Aksanların yönüne dikkat edin: è / più).
Funda benden kısa.
Funda bir kadın ismi olduğu için sıfat dişil yapılarak bassa olarak kullanılmıştır. Karşılaştırma eki olan di edatından sonra mi değil, güçlü form olan me gelmiştir.
Örneğin;
ben erkek çocukları davet ettim.
I invite the boys.
Ho invitato i ragazzi.
Burada kimi davet ettin? sorusuna cevap veren ,nesne zamiridir.cevap -erkek çocuklarını olur.
ben erkek çocukları davet ettim.
I invite the boys.
Ho invitato i ragazzi.
Burada kimi davet ettin? sorusuna cevap veren ,nesne zamiridir.cevap -erkek çocuklarını olur.
Onu seviyorum
I love him
Amo lui
Tümleç olarak kullanılan şahıs zamirleri
İtalyancada dolaylı nesne zamirleri, ismin -e / -a halindedir. Cümlede yükleme sorulan KİME? veya NEYE?sorularına cevap verirler.
Genellikle şu popüler fiillerle beraber sıkça kullanılırlar:
- regalare (hediye etmek)
- dire (söylemek)
- parlare (konuşmak)
- scrivere (yazmak)
- telefonare (telefon etmek)
Bu zamirler kullanım amacına göre iki farklı şekle (Güçlü ve Zayıf) ayrılır:
Tümleç Olarak Kullanılan Şahıs Zamirleri Tablosu (-e Hali)
| Kişi | 1. Şekil: Güçlü Form (Vurgulu / Fiilden Sonra) | 2. Şekil: Zayıf Form (Vurgusuz / Fiilden Önce) | Türkçe Anlamı |
|---|---|---|---|
| 1. Tekil | a me | mi | bana |
| 2. Tekil | a te | ti | sana |
| 3. Tekil (Eril) | a lui | gli | ona (erkek) |
| 3. Tekil (Dişil) | a lei | le | ona (kadın) |
| 1. Çoğul | a noi | ci | bize |
| 2. Çoğul | a voi | vi | size |
| 3. Çoğul | a loro | gli / loro | onlara |
- Loro İstisnası: “Loro” (onlara) zamiri zayıf formda olmasına rağmen istisnai olarak edat almadan fiilden sonra kullanılır. (Örnek: Dico loro -> Onlara söylüyorum). Günümüz modern İtalyancasında bunun yerine fiilden önce gelen gli kullanımı daha yaygındır (Gli dico).
- Mastar Fiille Birleşme: Zayıf formdaki zamirler bir mastar fiille kullanıldığında fiilin sonundaki “-e” harfi düşer ve zamir mastara bitişik yazılır.
A me / Mi (Bana):.
Scrivimi una lettera. (Bana bir mektup yaz.) -> Zayıf form kullanımı.
Scrivi una lettera a me. (Mektubu özellikle bana yaz.) -> Güçlü ve vurgulu kullanım.
A te / Ti (Sana):.
Ti ho portato un regalo. (Sana bir hediye getirdim.) -> Zayıf form kullanımı.
Ho portato un regalo a te. (Hediyeyi özellikle sana getirdim.) -> Güçlü ve vurgulu kullanım.
A lui / Gli (Ona – Erkek) & A lei / Le (Ona – Kadın):.
Gli parlo. (Ona konuşuyorum / Ona söylüyorum.) -> Erkek için zayıf form.
Le do un regalo. (Ona bir hediye veriyorum.) -> Kadın için zayıf form.
Do un regalo a lei. (Hediyeyi [başkasına değil] özellikle ona veriyorum.) -> Kadın için güçlü form.
A noi / Ci (Bize):.
Unisciti a noi. (Bize katıl.) -> Edattan sonra gelen güçlü form kullanımı.
Ci pensiamo. (Bunu bize bırak, biz düşünüyoruz.) -> Zayıf form kullanımı.
A voi / Vi (Size):.
Vi ringrazio. (Size teşekkür ederim.) -> Zayıf form kullanımı.
Parlo a voi. (Özellikle sizinle/size konuşuyorum.) -> Güçlü form kullanımı.
A loro / Loro / Gli (Onlara):.
Dico loro la verità. veya Gli dico la verità. (Onlara gerçeği söylüyorum.) -> Zayıf/doğal form kullanımı.
Dico la verità a loro. (Gerçeği özellikle onlara söylüyorum.) -> Güçlü form kullanımı
Matematik gibi temel dersleri etkili bir şekilde öğrenmek için Khan Academy‘nin ücretsiz kaynaklarından yararlanabilirsiniz. Detaylı dersler için buraya tıklayın.