reflexive pronouns
İtalyanca’da dönüşlü zamirler (pronomi riflessivi), bir eylemin gerçekleştirildiği kişiyi veya şeyi belirtmek için kullanılıyor. Ayrıca, Türkçe’deki “kendim, kendin, kendisi, kendimiz, kendiniz, kendileri” gibi ifadeleri temsil ederler.
Eylemin özneye geri döndüğünü ifade eder. Yani, özne hem eylemi yapan hem de eylemden etkilenen kişidir. Türkçedeki “-inmek,” “-ünmek,” “-mak,” “-mek” gibi dönüşlülük eklerine veya “kendi kendine” ifadesine karşılık gelirler.
İtalyanca’da dönüşlü zamirler şunlardır ve fiilin öznesine göre çekilirler. Özne ve nesne aynı kişi yada eşya ise,o eylem dönüşür. Nesne zamirleri ile karıştırmamak lazım.
| Şahıs Zamiri | Dönüşlü Zamir | Türkçe Karşılığı |
|---|---|---|
| io (ben) | mi | kendim |
| tu (sen) | ti | kendin |
| lui/lei (o) | si | kendisi |
| noi (biz) | ci | kendimiz |
| voi (siz) | vi | kendiniz |
| loro (onlar) | si | kendileri |
Örneğin;
kendimi kestim.
I cut myself
mi sono tagliato
Özne vurgulanmak istendiğinde
Dönüşlü zamirler, dönüşlü fiillerle bir araya gelirler. Eylem, konunun üzerinde kendini yansıtır. Dönüşlü fiillerin sonuna eklenir veya mastar fiiline eklenir, ancak son -e harfi düşüyor.
Mesela; Mi, ti, si, vi ,h harfi veya sesli harften önce; son -i harfini düşürürler. Ci = sadece -i ve -e harfinde düşer.
Velhasıl ,Bazı durumlarda çoğul olan dönüşlü zamirler (ci, vi, si) dönüşlü fiil olmayanlarla da kullanılıyor.
Lavarsi (Yıkanmak):
Örneğin;
Mi lavo le mani.
Ellerimi yıkarım.
Vestirsi (Giymek):
Örneğin;
Ti vesti bene.
Sen iyi giyinirsin.
Svegliarsi (Uyanmak):
Örneğin;
Lui si sveglia presto.
O erken uyanır.
Divertirsi (Eğlenmek):
Örneğin;
Ci divertiamo molto.
Çok eğleniyoruz.
Lamentarsi (Şikayet Etmek):
örneğin;
Si lamentano sempre.
Onlar her zaman şikayet ederler.
Kısaca , bu örneklerde görüldüğü gibi, dönüşlü zamirler refleksif fiillerle birlikte kullanılarak bir eylemin gerçekleştirildiği kişiyi veya şeyi belirtir.
| fermare | To stop(oneself) | Durmak |
|---|---|---|
| mi fermo | I stop | ben durdum |
| ti fermi | you stop | sen durdun |
| si ferma | he /she stops | o durdu |
| ci feriamo | we stop | biz durduk |
| vi fermate | you stop | siz durdunuz |
| si fermano | they stop | onlar durdular |
- Lavarsi (Yıkanmak):
- Mi lavo le mani. (Ben ellerimi yıkarım.)
- Ti lavi il viso. (Sen yüzünü yıkarsın.)
- Si lava i capelli. (O saçlarını yıkar.)
- Ci laviamo le mani. (Biz ellerimizi yıkarız.)
- Vi lavate il corpo. (Siz vücudunuzu yıkarısınız.)
- Si lavano i denti. (Onlar dişlerini yıkarlar.)
- Vestirsi (Giymek):
- Mi vesto elegante. (Ben şık giyinirim.)
- Ti vesti di rosso. (Sen kırmızı giyinirsin.)
- Si veste sempre casual. (O her zaman rahat giyinir.)
- Ci vestiamo per la festa. (Biz parti için giyiniriz.)
- Vi vestite sportivo. (Siz spor giyinirsiniz.)
- Si vestono di nero. (Onlar siyah giyinirler.)
- Chiamarsi (Adını Söylemek):
- Mi chiamo Marco. (Benim adım Marco.)
- Ti chiami Sofia. (Senin adın Sofia.)
- Si chiama Luca. (Onun adı Luca.)
- Ci chiamiamo gli amici. (Biz arkadaşlarımızı adlandırırız.)
- Vi chiamate spesso. (Siz sıkça adınızı söylersiniz.)
- Si chiamano Francesca e Paolo. (Onlar Francesca ve Paolo adını söylerler.)
Yardımcı Fiillerle
(Essere/Avere) Kurulan Bileşik Zamanlarda (Passato Prossimo, Trapassato Prossimo vb.) Dönüşlü zamir genellikle yardımcı fiilden önce gelir.
Örneğin: Vestendosi in fretta, è uscito.
Hızlıca giyinerek çıktı.
Dönüşlü Olmayan Fiillerin Dönüşlü Kullanımı
Bazı fiiller normalde dönüşlü olmasalar da, anlamı değiştirmek için dönüşlü zamirlerle kullanılabilirler. Bu durumda eylem özneye doğrudan geri dönmez, ancak öznenin kendisiyle ilgili bir eylemi ifade eder.
örneğin;
Si è divertita molto.
Çok eğlendi. (“essere” yardımcı fiiliyle).
örneğin;
Ti sei vestito elegantemente.
Şık giyindin. (“essere” yardımcı fiiliyle)
Örneğin: Mi sono lavato le mani.
Ellerimi yıkadım. (“essere” yardımcı fiiliyle).
Ci eravamo svegliati tardi.
Geç uyanmıştık. (“essere” yardımcı fiiliyle)
Mastarla (Infinito) ve Emir Kipiyle (Imperativo)
Dönüşlü zamir mastarın sonuna eklenir veya emir kipindeki fiilden sonra gelir.
örneğin;
Devo lavarmi i denti.
Dişlerimi fırçalamalıyım.
Örneğin:
Vuoi vestirti adesso?
Şimdi giyinmek ister misin?
Alzati subito!
Hemen kalk!
Tekil, samimi emir.
Örneğin:
Lavatevi le mani!
Ellerinizi yıkayın!
Çoğul, resmi veya samimi emir.
Gerundio (-ndo) ile: Dönüşlü zamir gerundionun sonuna eklenir.örneğin;
Lavandomi le mani, ho sentito freddo.
Ellerimi yıkarken üşüdüm.