İlgi / zamirleri

Konumuz “İlgi / zamirleri” . Bu zamirler hiçbir şekilde yalnız kullanılmazlar. Bağlı olduğu isim hakkında bilgi verirler.

İspanyolca İlgi / zamirleri (pronombres relativos), daha önce bahsedilmiş bir isme (öncül) atıfta bulunarak iki farklı cümleyi birbirine bağlamak ve tekrardan kaçınmak için kullanılır. Soru zamirlerinin aksine, ilgi zamirlerinde asla aksan işareti (tilde) bulunmaz.

Que:

En yaygın kullanılan ilgi zamiridir. Türkçedeki “-en, -an, -dığı, -diği, ki o” yapılarına karşılık gelir. Tekil, çoğul, eril veya dişil ayrımı olmaksızın hem insanlar hem de nesneler için ortak kullanılır.

örneğin;
El libro que leí ayer
Dün okuduğum kitap.

Cual:

El cual / La cual / Los cuales / Las cuales ; Türkçeye “ki onu, ki onlar, olan” şeklinde çevrilir. Önündeki ismin cinsiyetine ve sayısına göre değişir. Daha resmi bir dildir. Genellikle uzun cümlelerde karışıklığı önlemek veya edatlardan (en, por, de) sonra kullanmak için tercih edilir.

La casa en la cual vivimos es grande. İçinde yaşadığımız ev büyüktür

Quien, quienes:

Bu zamirler sadece insanlar (şahıslar) için kullanılır. Quien tekil, quienes çoğuldur. Genellikle araya bir edat (a, de, con, para) girdiğinde veya virgülle ayrılan açıklama cümlelerinde tercih edilir.

El chico es mi primo, quien estudia medicina.
Çocuk, tıp okuyan kuzenimdir.
Las personas a quienes viste… .
Gördüğün kişiler…

lo que

Belirli bir nesneye veya kişiye değil, bir fikre, duruma veya cümlenin tamamına atıfta bulunur. Türkçeye “şey”, “olan şey”, “-düğüm şey” olarak çevrilir.

örneğin;
Lo que pasó fue inesperado
Olan şey beklenmedikti.
Lo que me dijiste es verdad
Bana söylediğin şey doğru.

El cual / La cual / Los cuales / Las cuales (İlgi / zamirleri)

Bu ilgi zamirleri Türkçede “ki o”, “olan”, “olduğu” gibi anlamlara gelir. Kendisinden önce bahsedilmiş bir isme (öncüle) atıfta bulunarak iki farklı cümleyi birbirine bağlar ve cümle içinde kelime tekrarı yapılmasını önler. Que zamirine kıyasla daha resmi/akademik bir kullanım tonuna sahiptir. Genellikle edatlardan sonra veya uzun cümlelerde hangi isimden bahsedildiğinin karışmasını önlemek amacıyla tercih edilir.

Yapısal Analiz

Tanımlık Edatı (Makale) Rolü: El, la, los, las kelimeleri tek başlarına kullanıldıklarında birer tanımlık edatıdır (artículos definidos) ve ismin önüne gelerek onu belirli hale getirirler (İngilizcedeki thegibi).
İlgi Zamiri Birleşimi: Bu kelimeler cual veya cuales sözcükleriyle bir araya geldiklerinde artık bağımsız birer isim tanımlayıcısı olmaktan çıkıp, bir bütün olarak ilgi zamiri (bağlaç) işlevi kazanırlar.
Uyum Kuralı: Bu yapıda kullanılan el/la/los/las ögeleri, gönderme yaptıkları (yerini tuttukları) ismin cinsiyetine (eril/dişil) ve sayısına (tekil/çoğul) kusursuz bir şekilde uyum sağlar.

Özetle:

El / La / Los / Las tek başına kullanılırsa: Tanımlık Edatıdır (İsimden önce gelir).
El cual / La cual / Los cuales / Las cuales birlikte kullanılırsa: İlgi Zamiridir (Cümleleri bağlar).

örneğin;
La casa en la cual vivimos es grande.
(İçinde yaşadığımız ev büyüktür.)
Analiz: “La casa” (ev) kelimesi dişil ve tekil olduğu için la cual biçimi seçilmiştir. “En” (içinde) edatıyla birleşerek cümleye “içinde yaşadığımız” anlamı katmıştır.

Los livros por los cuales preguntaste están agotados.
(Sorduğun kitaplar tükendi.)
Analiz: “Los libros” (kitaplar) kelimesi eril ve çoğul olduğu için los cuales biçimi tercih edilmiştir. “Por” edatıyla birleşerek nesnenin yerini tutmuştur.

Cuyo / Cuya / Cuyos / Cuyas

İki isim arasında sahiplik/iyelik ilişkisi kurar. Türkçeye “ki onun…”, “-dığı… olan” şeklinde çevrilir. En büyük püf noktası: Kendinden önceki kelimeye değil, kendinden sonra gelen ismin cinsiyetine ve sayısına uyum sağlar

El estudiante cuyo libro perdí está molesto.
Kitabını kaybettiğim öğrenci öfkeli/kızgın. -> Libro eril/tekil olduğu için “cuyo” seçildi.
El hombre cuya hija es doctora.
Kızı doktor olan adam. -> Hija dişil/tekil olduğu için “cuya” seçildi.

Bu ilgi zamirleri, cümle içinde belirli bir bağlamda kullanılarak isimlere yönlendiriliyor ve çeşitli anlamlar taşırlar. İspanyolca ilgi zamirlerini doğru bir şekilde kullanabilmek, dilin yapısını anlamak ve ifadelerde çeşitlilik sağlamak açısından önemli.

Zamirlerin Karşılaştırma Tablosu (Doğru Eşleşmeler)

Zamir Türü (Aksansız)	Türkçe İlgi Anlamı	Soru Karşılığı (Aksanlı)	Türkçe Soru Anlamı
que	-en, -an, -dığı	¿Qué?	Ne? / Hangi?
quien / quienes	ki o, -an kişi	¿Quién? / ¿Quiénes?	Kim? / Kimler?
cual / cuales	ki o, hangisi ki	¿Cuál? / ¿Cuáles?	Hangisi? / Hangileri?
cuanto / cuanta	ne kadar varsa	¿Cuánto?	Ne kadar? / Kaç tane?
cuyo / cuya	ki onun, -in olan	Soru formu yoktur	(Soru için ¿De quién? kullanılır)

İlgi zamirleri, hiçbir şekilde yalnız kullanılmazlar ve bağlı oldukları isim hakkında bilgi verirler. Bu zamirler, belirli bir bağlam içinde isimlere yönlendirilerek çeşitli anlamlar kazanırlar.

örneğin;
Kapattığım perde benim üzerime düştü.
La cortina que cerré cayó sobre mí.

Oturduğum koltuk bana annemden kaldı.
El asiento que me dejó mi madre era çok rahattı.
ya da: El asiento en el que me senté…)

Bağırdığın adam
El hombre al que le gritaste(İnsan yönelmesi olduğu için al que kullanıldı.)

Sevdiğin kadın
La mujer que amas

Gittiğin insanlar çok kötü
Las personas a las que vas son muy malas.

İLGİ ZAMİRİ	ERİL TEKİL	DİŞİL TEKİL	ERİL ÇOĞUL	DİŞİL ÇOĞUL	KULLANIM ÖZELLİĞİ
Que	que	que	que	que	Değişmez. Sayısız ve cinsizdir. Eşya ve insan için ortaktır.
Cual	el cual	la cual	los cuales	las cuales	Başına mutlaka tanım edatı (`el, la...`) alır. Resmi dildir.
Quien	quien	quien	quienes	quienes	Cinsiyete göre değişmez, sadece sayıya (tekil/çoğul) göre değişir. Sadece insan için.
Cuyo	cuyo	cuya	cuyos	cuyas	Hem sayı hem cinsiyete göre değişir. Kendinden sonra gelen isme uyar.