ispanyolca’da Vurgulu – vurgusuz şahıs zamirleri konumuza vurgulu olanlarla başlayalım.
İspanyolca’da vurgulu şahıs zamirleri, belirli bir vurgu veya vurgu eklenerek kullanılan zamirlerdir. Bu zamirler, konuşmacının veya yazarın belirli bir kişiyi vurgulamak veya öne çıkarmak istediği durumlarda kullanılır.
İçindekiler
İspanyolca’da vurgulu (stressed) ve vurgusuz (unstressed) şahıs zamirleri, dildeki tonlama ve vurgu kurallarına göre değişir. İspanyolca’da vurgu genellikle hece vurgusu üzerinden yapılır, bu nedenle zamirlerin vurgulu veya vurgusuz olması, sözcüğün vurgulu hecesine bağlıdır.
| Şahıs | Özne Zamirleri (Vurgulu) | Edatlı Zamirler |
|---|---|---|
| 1. Tekil | yo (ben) | mí (benim için, bana vb.) |
| 2. Tekil (Samimi) | tú (sen) | ti (senin için, sana vb.) |
| 2. Tekil (Resmi) | usted (siz) | usted (sizin için, size vb.) |
| 3. Tekil (Eril) | él (o) | él (onun için, ona vb.) |
| 3. Tekil (Dişil) | ella (o) | ella (onun için, ona vb.) |
| Şahıs | Edatlı Zamirler |
|---|---|
| Bileşik (1. Tekil) | conmigo (benimle) |
| Bileşik (2. Tekil) | contigo (seninle) |
| Bileşik (3. Tekil/Çoğul) | consigo (kendisiyle) |
| Bileşik (1. Çoğul Eril/Karma) | con nosotros (bizimle) |
| Bileşik (1. Çoğul Dişil) | con nosotras (bizimle) |
| Bileşik (2. Çoğul Samimi Eril/Karma) | con vosotros (sizinle) |
| Bileşik (2. Çoğul Samimi Dişil) | con vosotras (sizinle) |
| Bileşik (2. Çoğul Resmi/LatAm) | con ustedes (sizinle) |
| Bileşik (3. Çoğul Eril/Karma) | con ellos (onlarla) |
| Bileşik (3. Çoğul Dişil) | con ellas (onlarla) |
| Şahıs | Özne Zamirleri (Vurgulu) | Edatlı Zamirler |
|---|---|---|
| 1. Çoğul (Eril/Karma) | nosotros (biz) | nosotros (bizim için, bize vb.) |
| 1. Çoğul (Dişil) | nosotras (biz) | nosotras (bizim için, bize vb.) |
| 2. Çoğul (Samimi – İsp.) | vosotros (siz) | vosotros (sizin için, size vb.) |
| 2. Çoğul (Samimi – İsp.) | vosotras (siz) | vosotras (sizin için, size vb.) |
| 2. Çoğul (Resmi/LatAm) | ustedes (sizler) | ustedes (sizler için, sizlere vb.) |
| 3. Çoğul (Eril/Karma) | ellos (onlar) | ellos (onlar için, onlara vb.) |
| 3. Çoğul (Dişil) | ellas (onlar) | ellas (onlar için, onlara vb.) |
Vurgulu zamirler
Bu zamirler, cümlenin belirli bir noktasını vurgulamak, karşılaştırma yapmak veya edatlardan sonra kullanılmak gibi durumlarda vurgulu bir şekilde telaffuz edilirler.
Cümle içinde belirli bir vurgu veya ağırlık taşıyan zamirlerdir. Genellikle bir cümlede öznenin veya nesnenin öne çıkarılmasında kullanılırlar. Mesela;
- Yo (Ben): Yo soy estudiante. (Ben öğrenciyim.)
- Tú (Sen): Tú eres simpático. (Sen sempatiksin.)
- Él/Ella/Usted (O): Él es mi amigo. (O benim arkadaşım.)
- Nosotros/Nosotras (Biz): Nosotros estudiamos. (Biz çalışıyoruz.)
- Vosotros/Vosotras (Siz): Vosotros sois inteligentes. (Siz zekisiniz.)
- Ellos/Ellas/Ustedes (Onlar/Siz): Ellos trabajan mucho. (Onlar çok çalışıyor.)
Bu zamirler, cümle içinde öznenin veya nesnenin belirginleştirilmesi için kullanılır.
örneğin;
Tú eres mi mejor amigo.
Sen benim en iyi arkadaşımsın.
Mesela;
Ella es una excelente cantante.
O, mükemmel bir şarkıcıdır.
örneğin;
Yo fui al supermercado.
Ben süpermarkete gittim.
Él habló con el director.
O, müdürle konuştu.
Usted tiene una llamada telefónica.
Siz, bir telefon görüşmeniz var.
Örneğin;
Nosotros fuimos de vacaciones juntos.
Biz tatilde birlikte gittik.
Vosotros sois muy inteligentes.
Siz çok zekisiniz.
Ellos fueron al cine anoche.
Onlar dün akşam sinemaya gittiler.
Ellas son mis hermanas.
Onlar, kız kardeşlerimdir.
Ustedes tienen una reunión importante.
Sizler, önemli bir toplantınız var.
Bu vurgulu şahıs zamirleri, cümlenin vurgulanan kişiye dikkat çekmesini sağlar.
Örneğin,
“Yo fui al supermercado” cümlesinde “Yo” zamiriyle “Ben” vurgulanmıştır, bu da konuşmacının kendisini vurguladığını gösterir.
Bu zamirler, konuşma veya yazıda anlamın netleştirilmesi veya duygusal bir vurgu yapılması gereken durumlarda kullanılır.
-con edatıyla
İspanyolca’da vurgulu şahıs zamirleri “-con-” edatıyla birleştiğinde farklı formlar alırlar. İşte İspanyolca’da vurgulu şahıs zamirlerinin “-con-” edatıyla birleşmiş halleri:
| Conmigo | Benimle | With me |
| Contigo | Seninle | With you |
| Consigo | Onunla/Sizle | With him/her/you formal |
| Con nosotros/as | Bizimle | With us |
| Con Vosotros/as | Sizlerle | With You all |
| Con Ellos/Ellas/Ustedes | Onlarla/Sizlerle | With them/with you all |
örneğin;
Quiero pasar el día contigo.
Seninle gün geçirmek istiyorum.
¿Hablas español? Lleve su pasaporte consigo.
İspanyolca konuşuyor musunuz? Pasaportunuzu yanınızda bulundurun.
Vamos al cine con nosotros.
Bizimle sinemaya gidelim.
¿Puedo ir de viaje con vosotros?
Sizlerle seyahate gidebilir miyim?
Tienes que hablar con ellos.
Onlarla konuşmalısın.
Voy al museo con ellas.
Onlarla müzeye gidiyorum.
¿Puedo acompañarles al restaurante con ustedes?
Sizlerle birlikte restorana gelebilir miyim?
Örneğin;
Ella siempre lleva su libro consigo.
O, her zaman kitabını yanında taşır.
Bu vurgulu şahıs zamirleri, “-con-” edatıyla birleşerek “with” (ile) anlamını taşırlar.
Örneğin,
“Vienes al concierto conmigo?” cümlesinde “conmigo” zamiriyle “Benimle” ifadesi oluşturulmuştur. Bu zamirler, birlikte yapılan eylemleri veya sahip olunan ilişkiyi ifade etmek için kullanılır.
Vurgulu şahıs zamirleri genellikle fiilden sonra gelir ve edatlarla birlikte kullanılır.“-con-” edatıyla birleşen vurgulu şahıs zamirleri de bu kurala uyarlar.
Bu kullanımlar, kişiler arasındaki ilişkiyi belirtmek veya birlikte gerçekleştirilen bir eylemi ifade etmek amacıyla kullanılır. Vurgulu şahıs zamirleri, cümlenin anlamını netleştirmek veya vurgulanan kişiye özel bir vurgu yapmak için kullanılır.
Özetle, vurgulu şahıs zamirleri, fiilden sonra gelir ve edatlarla birlikte kullanılır. “-con-” edatıyla birleşen vurgulu şahıs zamirleri ise “with” (ile) anlamını taşır ve kişiler arasındaki ilişkiyi veya birlikte yapılan eylemi ifade etmek için kullanılır.
Fiillerle beraber , fiilin çekimi belli olduğundan, şahıs zamirleri genelde kullanılmaz
mesela;
Yo vengo -ben geliyorum. Burada sadece vengo desek : ben şahıs zamirinin yaptığı bellidir. Biz de bir şey söylerken…ben geliyorum demeyiz. Geliyorum deriz. İşte onun gibi.
Vurgusuz şahıs zamirleri
İspanyolca’da “unstressed personal pronouns” olarak adlandırılan vurgusuz şahıs zamirleri, genellikle nesne zamiri veya edatlardan sonra kullanılırlar.
Bu vurgusuz şahıs zamirleri, cümlede nesneyi veya edatı belirtmek için kullanılır.
Örneğin, “Ella me llamó” cümlesinde “me” zamiriyle “beni” ifadesi kullanılmıştır. Vurgusuz şahıs zamirleri, vurgulu şahıs zamirleri gibi cümlede vurgu taşımazlar ve genellikle doğal bir akıcılık sağlamak için kullanılırlar.
| Tekil | Çoğul | ||
|---|---|---|---|
| Me | beni | Nos | bizi |
| Te | seni | Os | sizi |
| Le | onu | Les | onlara |
İspanyolca’da kullanılan vurgusuz şahıs zamirleridir. Bu zamirler, fiilin önünde veya bazen fiilin sonuna eklenerek kullanılıyor. Örnek olarak;
- Fiilin önünde kullanım: Vurgusuz şahıs zamirleri, çoğunlukla fiilin hemen önünde yer alır ve öznenin kim veya ne olduğunu belirtir. Bu kullanım şekli, özneyi belirtmek ve cümleyi daha akıcı hale getirmek amacıyla kullanılıyor. emir kipi , ulaç ve mastar hallerinde olmayan çekimlerinde fiilden önce Örneğin:
- Voy al cine. (Ben sinemaya gidiyorum.)
- Quiero comer. (Yemek istiyorum.)
- Fiilin sonunda kullanım: Bazı durumlarda, vurgusuz şahıs zamirleri fiilin sonuna ekleniyor. Bu durumlar genellikle emir kipi (imperativo) cümlelerinde veya bazı durumlar için zorunlu olan hallerdedir. emir kipi , ulaç ve mastar hallerinde ; fiillerden sonra Örneğin:
- Hazlo ahora. (Şimdi yap.)
- Dime la verdad. (Bana gerçeği söyle.)
örneğin;
Beni dinlemek
Escucha(mastar fiili)-me
Onları çizerek
dibujándo-los
(dibujar fiilinden ulaç-dibujando).
Bana telefon etti.
Él me llamó.
Le escribí una carta.
Size bir mektup yazdım.
¿Te gusta el café?
Kahveyi seviyor musun?
örneğin;
Le dije la verdad.
Ona gerçeği söyledim.
Nos vemos en el parque.
Parkta buluşuyoruz.
Os necesitamos aquí.
Sizi burada ihtiyacımız var.
Önemli Farklar
- Vurgu: Vurgulu zamirler vurgulanır, vurgusuz zamirler vurgulanmaz.
- Kullanım: Vurgulu zamirler genellikle özne olarak, edatlardan sonra veya vurgu/karşılaştırma için kullanılırken, vurgusuz zamirler fiilin nesnesi olarak kullanılır ve genellikle fiille birlikte telaffuz edilir.
- Biçim: Bazı durumlarda vurgulu ve vurgusuz zamirlerin biçimleri farklıdır (örneğin, “yo” vurgulu iken doğrudan/dolaylı nesne olarak “me” vurgusuzdur).
Bu ayrım, İspanyolca cümle yapısını ve zamirlerin kullanımını anlamak için önemlidir.