İspanyolca cümle kalıpları cümle içeriği bakımından sınıflara ayrılır. Cümlenin öğeleri çoğaldıkça cümle basitliğini yitirir. öyleyse ;
İçindekiler
- Basit cümleler
- Ünlem
- Emir
- İstek
- Basit cümleler
- Niteleme
- Eylem
- Özne
- Yüklem (Fiil)
- Sıfatlarla cümleler
- İsim + Sıfat
- Sıfat + İsim
- Karşılaştırma yapıldığında
- SE
| BASİT | özne+yüklem |
| BİLEŞİK | birden çok özne+birden çok yüklem |
Basit cümleler
Düşünce özelliği bakımından
| Bildiri | Ünlem |
|---|---|
| OLUMLU–OLUMSUZ | EMİR İSTEK ÖNERİ OLASILIK |
Bildiri
Böyle cümleler adından da anlaşılacağı gibi : tek bir düşünceyi bildirirler.Bu düşünceler de olumlu ya da olumsuz olur.
örneğin;
Annem uyuyor.
Mi madre está durmiendo
Annem uyumuyor.
Mi madre no está durmiendo
Olumlu cümle
| özne | + | fiil |
| özne | + | fiil + (cümlenin devamı) |
örneğin;
He drives /Él conduce.
He drives in the road./Él conduce por la carretera.
örneğin;
Ali conduce bien.
Ali, iyi kullanır.
Olumsuz cümle
| No | + | fiil + (cümlenin devamı) |
örneğin;
Televizyon izlerim
Veo la televisión
örneğin;
Televizyon izlemem.
No veo televisión
İspanyolca cümle kalıpları eğer bir cümleyi olumsuz yapabilmek için fiilin önüne ‘no’ koyulur. Fiil ya da şekli değişmez.Aşağıdaki olumsuzluk bildiren zarflarla da olumsuz cümle kurabiliriz.
Ya da :
| hiç kimse | nadie |
| hiçbirşey | nada |
| de değil | tampoco |
| asla,hiç | jamás |
örneğin;
Sana hiçbir şey vermedim.
No te di nada.
Bize hiç kimse gelmiyor.
Nadie viene a nosotros.
Odasına hiç gitmedi.
Él nunca fue a la habitación.
Soru cümlesi
¿Özne/fiil + cümlenin devamı
Sadece cümlenin sırası değişir.Herhangi bir extra kelime eklenmez….mu?..mi? ..gibi
¿ bu işaret soru cümlesi olduğunu gösterir.Bazen cümle aynen kalır.
Sadece soru haline getirilen cümlenin ses tonu değişir.
Fiilin :Bildirdiği olay,eylemin yapılıp yapılmadığı sorulur.
örneğin;
Televizyon izliyormuyum?
¿Estoy viendo televisión?
TV izlemiyor muyum?
¿No veo la televisión?
Bazen de soru fiile değil ,cümlenin başka öğesine sorulabilir.
O zaman soru zamirleri soru zarfları oyuna girer.
| soru cümleleri | Hangi öğeye sorar |
|---|---|
| ¿cómo estás? nasılsın? | – |
| ¿cuién bebe? Kim içti? | özne |
| ¿cue es eso? Şu nedir? | isim-yüklem |
| ¿A quién preguntas? Kimi soruyorsun? | düz tümleç |
| ¿Qué estás bebiendo? Ne içiyorsun? | düz tümleç |
| ¿A quién le diste el regalo? Hediyeyi kime verdin ? | – |
| ¿Con quién viniste? Kiminle geldin ? | dolaylı tümleç |
Ünlem
İspanyolca cümle kalıpları ‘nda ünlem cümleleri kişilerin duygularını hissettikleri heyecanları dile getirilir.
Tek Heceliler:
| İspanyolca | Türkçe |
|---|---|
| ¡Sus! | Sessiz ol! |
| ¡Cállate! | Sus! |
2 ya da Daha Fazla Sözcüklüler:
| İspanyolca | Türkçe |
|---|---|
| ¡Qué raro! | Ne tuhaf! |
| ¡No sé qué hacer! | Ne yapacağımı bilmiyorum! |
Duyguları Anlatan:
| İspanyolca | Türkçe |
|---|---|
| ¡No sé qué hacer! | Ne yapacağımı bilmiyorum! |
örneğin;
No puedo creerlo!
Buna inanamıyorum!
Hayranlık-Şaşkınlık:
- Fiil: Mastar ya da haber hipindedir.
Emir
fiil :emir tipindedir.
kibar şekilde dilek kipinde kullanılır.
örneğin;
No hagas esto!(hagas :dilek kipi tú)
Bunu yapma!
İstek
dilek kipi kullanılır.
örneğin;
¡Ojalá pudiera!
Keşke yapabilseydim!
Basit cümleler
yüklemin cinsi bakımından
| EYLEM(fiil) | NİTELEME |
|---|---|
| etken, edilgen, geçişli, geçişsiz, dönüşlü, |
Niteleme
Yapı: Özne + İsim-Yüklem + Bağ
İspanyolca cümle kalıpları İçersinde üstteki yapıda, “ser” veya “estar” yardımcı fiilleri kullanılarak bir isim-yüklem, yani bir öznenin niteliklerini veya durumunu ifade eden bir kelime ya da kelime grubu ekleniyor. Özellikle “ser” ve “estar” fiilleri, nitelikleri veya durumları ifade etmek için sıkça kullanılıyor.
Örnek:
- María es profesora. (Maria öğretmendir. – Kalıcı bir özellik ifade eder; “ser” kullanılıyor.)
- La sopa está caliente. (Çorba sıcaktır. – Geçici bir durumu ifade eder; “estar” kullanılıyor.)
Bu yapı, bir şeyin özelliğini veya durumunu belirtmek için kullanılıyor. Ayrıca, “volverse” ve “seguir” fiilleri de seyrek olarak bu yapıda kullanılabilir; ancak, genellikle “ser” veya “estar” daha yaygın olarak tercih ediliyor.
Örnek:
- Juan se volvió famoso. (Juan ünlü oldu. – “volverse” kullanılarak değişikliği ifade eder.)
Not: “volverse” ve “seguir” kullanımı daha spesifik durumları ifade etmek içindir ve genelde dilbilgisindeki temel yapıları tamamlar.
Çok heyecanlıyım.(isim+yüklem)
Estoy muy emocionado
I’m so scared
çok korkuyorum.
Estoy tan asustada
Eylem
Etken (activo) ve edilgen (pasivo) fiiller, İspanyolca’da eylemleri ifade etmek için kullanılan iki temel fiil türüdür. Bu fiillerin kullanımında, eylemi gerçekleştirenin ve eylemin etkilenenin kim olduğunu belirtme açısından önemli farklar vardır.
Özne
İspanyolca cümle kalıpları genellikle özne, yüklem (fiil) den önce gelmez. Özne ve yüklem arasındaki ilişki, Türkçe’de olduğu gibi, sıklıkla cins ve sayı bakımından uyumludur.
Eğer yüklemin önemi varsa : özne yüklemden sonra gelir. Terminado Juego . Oyun bitti.
Örneğin: Mi sombrero (mi): Benim şapkam, es amarillo (es): sarıdır. (cins ve sayı bakımından uyumlu)
Genelde cümlelerde 1. ve 2. şahıs fiillerde özne kullanılmaz. Bu durum, İspanyolca’da da geçerlidir. Özellikle, 1. ve 2. şahıs fiillerde özne kullanılmaksızın eylem ifade edilebilir.
Örneğin: Vengo (geliyorum). (Kimin geldiği belli: ben)
Yüklem (Fiil)
- Ünlem cümlelerinde çoğunlukla fiil ve özne kullanılmaz. Çünkü ünlem cümlelerinde eylem zaten bunlarsız ifade edilebilir.
- Örnek: ¡Espalda! (Geri!)
Sıfatlarla cümleler
Sıfatlar Genellikle Niteledikleri İsimlerden Sonra Gelir:
Türkçe gibi İspanyolca cümlelerde genellikle sıfatlar, niteledikleri isimlerden sonra gelir.
örneğin;
Siyah at – Caballo negro.
Kırmızı şapka – Sombrero rojo
Sıfatlar Çoğunlukla Fiilden Önce Gelmez:
İspanyolca’da sıfatlar genellikle fiilden önce gelmez, ancak bazı durumlarda kullanılabilir.
örneğin;
Çok büyük ev – Casa muy grande.
Çok hızlı araba – Coche muy rápido
Türkçe’de sıfatlı bir cümle kurduğumuzda ,yada sıfat ile isimi yanyana getirdiğimizde
sifat+isim şeklinde olur.
O aldı
él lo tomó
İsim + Sıfat
İspanyolca’da sıfatlar genellikle isimden sonra gelir.
Kullanıldığı yerler:
–Eğer bir kişinin ,nesnenin ayrıntısı hakkında konuşulacaksak,
-Bir kişinin veya bir şeyin ilişkisi ,uyruğu ,kişiliği hakkında konuşacaksak,
-Bazende sıfatı tanımlayan bir zarf ile kullanıldığında.
Siyah at – caballo(at) negro(siyah)
Kırmızı şapka – sombrero rojo
örneğin;
Çok büyük ev – Casa muy grande.
Çok hızlı araba – Coche muy rápido
Sıfat + İsim
Sıfatın, ismin anlamına aşırılık kattığı durumlarda kullanılır.
–sıfata üstünlük görevi verildiğinde:
Hızlı araba(Coche rápido)
-eğer ismin anlamına aşırılık katılırsa:
Rezalet bir film (Una película repugnante)
-Betimlemeyen,ismin miktarını belirtmeyen sıfatlar kullanıldığunda
Birçok çocuk (Muchos niños)
Bazı böcekler (Algunos insectos)
-Bazı sıfatlar, ismin öncesinde yada sonrasında kullanılarak anlamını değiştirir.
örneğin;
Eski araba – Carro viejo
Un auto viejo (eski bir araba)
Un Viejo auto (uzun zamandır eski )
Karşılaştırma yapıldığında
İki kişinin özellikleri farklıdır ve bir eşitsizlik vardır.
Daha fazla ya da daha azı ifade etmek için kullanılır. Sıfatların derecelendirilmesi konumuzda anlattığım gibi alttaki form ile cümleler kurulur. Daha ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz.
özne+ bağlayıcı eylem(zamana bağlı) + más/menos + sıfat + que + noun
Karşılaştırma (üstünlük)sıfatları:
daha….
más…que
örneğin;
Daha hızlı arabalar (Coches más rápidos que.).
Daha büyük evler (Casas más grandes que.)
Zarflarla karşılaştırması
özne + fiil + más/menos + zarf + que + isim
örneğin;
Ali arkadaşlarından daha çok çalışıyor, ancak daha az puan alıyor.
Ali trabaja más duro que sus amigos, pero obtiene menos puntos.
SE
Birisinin,bir şeyin,sizin onun…bir şeyler yaptığınızı ifade edebilmek için bazen ‘se’ kullanılır.Sözlükte anlamı ‘olduğu’gibi , edilgen çatı olarak kullanılır.özellikle cansız nesneleri ifade ederken, kimin eylemi gerçekleştirdiğini belirtmeden olay anlatılır.
örneğin;
O aldı
él lo tomó.
Daireden bir bulut görüldü
Una nube se ve desde el apartamento
Buna yağmur kara bulutlarla geliyor denir.
Se llama así, la lluvia viene con nubes negras.
söylendi
Se dice..
Ya da ,birisinin zorunlulukla birşeyler yatığı,gerekliliği ifade etmenin bir yolu.
hay + que + fiil
Tener + que +fiil
örneğin;
tener que
Diyet yapmak zorundayım
Tengo que hacer dieta.
Çok çalışması gerekiyor
Él tiene que estudiar mucho
hay que
‘Bir şeyler yapmak gerek’ anlamında
hay que hacer algo
bir şey yapılmalı