İspanyolca şahıs zamirleri, konuşma içinde belirli bir kişiyi veya grubu temsil etmek amacıyla kullanılır.
İspanyolca dolaylı-dolaysız nesne zamirleri, fiillerle birlikte kullanılır. Bu zamirler, belirli bir nesneyi daha önce tanımlanan bir nesne üzerinden ifade etmek için kullanılır.
İçindekiler
- Dolaylı nesne zamirleri
- Doğrudan (dolaysız) nesne zamirleri
- Doğrudan ve Dolaylı Nesne Zamirlerinin Birlikte Kullanımı
- le/les
- Geçişli fiillerle
- Le-La-Lo kullanımı
İspanyolca’da doğrudan nesne zamirleri (pronombres de objeto directo) ve ayrıca dolaylı nesne zamirleri (pronombres de objeto indirecto), cümledeki nesneleri tekrar etmemek için kullanılan önemli zamirlerdir.
Açıkcası Türkçedeki “dolaysız nesne” olarak düşündüğümüz şey, İspanyolca dilbilgisinde büyük “objeto directo” (doğrudan nesne) kavramına karşılık geliyor
Dolaylı nesne zamirleri
pronombres de objetos indirectos
What ? Ne ? To whom? Kime?
İspanyolca dolaylı-dolaysız nesne zamirleri için bu soruları yükleme (fiile) soruyoruz.. ve ayrıca “kime, kimde, kimden; neye, neyde, neyden; nereye, nerede, nereden” sorularından uygun olanı sorulmalıdır. Hangi ekleri alır? Mesela;
(-a, -e)(-da, -de, -ta, -te)(-dan, -den, tan, -ten)ekleri ile bağlanır.
Fiilin dolaylı olarak etkilendiği kişiyi (eylemin yöneldiği veya fayda sağladığı kişi) temsil ederler. Türkçedeki dolaylı tümleç zamirlerine (“bana”, “sana”, “ona”, “bize”, “size”, “onlara”) benzerler.
Dolaylı nesne zamirleri de genellikle çekimli fiilden önce gelirler. Örnek olarak tablomuza bakalım.
| Kişi | Tekil | Çoğul | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Yo (Ben) | me | nos | bana, bize |
| Tú (Sen) | te | os | sana, size |
| Él/Ella/Usted (O/Siz) | le | les | ona, onlara / size (çoğul) |
| kendilerine | se | kendine/kendine/kendine/kendilerine | |
| kendinize | se | kendilerine/kendilerine |
örnek olarak cümlelerimiz;
örneğin;
¿Das el libro a Juan?
Kitabı Juan’a veriyor musun?
Sí, le doy el libro.
Evet, ona kitabı veriyorum.
örneğin;
¿Escribes cartas a tus padres?
Anne babana mektup yazıyor musun?
Sí, les escribo cartas.
Evet, onlara mektup yazıyorum.
örneğin;
Mi hermano me compró un regalo.
Kardeşim bana bir hediye aldı.
Nosotros os dijimos la verdad.
Biz size gerçeği söyledik.
Yo le pregunté la hora a la señora.
Ben bayana saati sordum.
Ellos les ofrecieron ayuda a sus vecinos.
Onlar komşularına yardım teklif ettiler.
Dolaylı nesne zamirleri, cümledeki isim veya zamiri tekrar etmek yerine onu temsil etmek için kullanılırlar ve cümleye akıcılık sağlarlar.
örneğin;
Le di el libro.
Ona/ona kitabı verdim. (Kime?=ona)
Me gusta el café.
Kahveyi seviyorum. (Neyi?=kahveyi)
Les envié una carta.
Onlara bir mektup gönderdim.(Kime?=onlara)
şimdi üstteki örnekleri değerlendirelim. Bu örnekler ve anlatımla konuyu daha rahat görebilirsiniz.
Mesela;Le di el libro. (Ona kitabı verdim.) – Bu örnekte “le” dolaylı nesne zamiridir ve “ona” anlamına gelir. Eylemin (vermek) yöneldiği kişiyi belirtir. Bu doğru bir dolaylı nesne örneğidir.
Mesela;Me gusta el café. (Kahveyi seviyorum.) – Bu cümlede “me” dolaylı nesne zamiri gibi görünse de, cümlenin yapısı farklıdır. Burada “el café” öznedir (hoşuma giden şey) ve “me” dolaylı nesneyi değil, hoşlanma eyleminin etkilediği kişiyi (beni) belirtir. Bu dolaylı nesne örneği değildir.
Mesela;Les envié una carta. (Onlara bir mektup gönderdim.) – Bu örnekte “les” dolaylı nesne zamiridir ve “onlara” anlamına gelir. Eylemin (göndermek) yöneldiği kişileri belirtir. Bu doğru bir dolaylı nesne örneğidir.
Türkçe karşılıklarında parantez içinde belirtilen “Kime?” sorusu dolaylı nesneyi bulmamıza yardımcı olurken, “Neyi?” sorusu doğrudan nesneyi (direct object) bulmamıza yardımcı olur.
özne ne yapıyorsa ona cevap verir.
Örneğin;
Bana bir araba çaldı.(kime?bana)
Me robó un auto.
O onu bana getirdi.
Él me lo trajo.
Doğrudan (dolaysız) nesne zamirleri
Neyi?..kimi?
İspanyolca dolaylı-dolaysız(doğrudan) nesne zamirleri konu anlatımında dolaysız (doğrudan) nesne zamirleri için de bu neyi? Kimi? sorularını soruyoruz.
Fiilin doğrudan etkilediği nesneyi (kişi veya şey) temsil ederler. Türkçedeki belirtili nesne zamirlerine (“onu”, “onları”) benzerler.
| Kişi | Tekil | Çoğul | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Yo (Ben) | me | nos | beni, bizi |
| Tú (Sen) | te | os | seni, sizi |
| Él/Ella/Usted (O/Siz) | lo (eril), la (dişil) | los (eril), las (dişil) | onu, onları (cinsiyete göre) / sizi (çoğul) |
| Doğrudan bir nesne | genellikle doğrudan nesneyi alan bir kişidir. ismin -i hali ile cevap verir. |
| Dolaylı nesnenin | nereye gittiğini,ne olduğunu gösterir. |
| dolaylı ve dolaysız nesne zamirleri | beraber kullanıldığında dolaylı nesne önce gelir. |
Doğrudan nesne zamirleri, çekimli fiilden önce gelirler.
örneğin;
Ben bir araba çaldım.
Robé un coche.
Mesela bu örneğe bakalım. “Ben bir araba çaldım.” (Robé un coche.) cümlesindeki “bir araba” (un coche) dolaylı nesne değildir.
Bu cümlede “bir araba”, çalma eyleminden doğrudan etkilenen şeydir. Bu nedenle doğrudan nesnedir (direct object).
örneğin;
¿Ves el libro?
Kitabı görüyor musun?
Sí, lo veo. Evet, onu görüyorum.
örneğin;
¿Conoces a María?
María’yı tanıyor musun? Kimi? María’yı
Sí, la conozco. Evet, onu tanıyorum.
¿Compraste los billetes?
Biletleri aldın mı? Neyi? Biletleri
Sí, los compré. Evet, onları aldım.
¿Llamaste a tus amigas?
Kız arkadaşlarını aradın mı? Kimi? Kız arkadaşlarını
Sí, las llamé. Evet, onları aradım.
Mi madre me quiere mucho.
Annem beni çok seviyor. Kimi? Beni
Nosotros os esperamos aquí.
Biz sizi burada bekliyoruz. Kimi? Sizi
Doğrudan ve Dolaylı Nesne Zamirlerinin Birlikte Kullanımı
Açıkcası ,Bir cümlede İspanyolca dolaylı-dolaysız nesne zamirleri bir arada kullanmak da mümkündür. Bu durumda, dolaysız nesne zamiri genellikle dolaylı nesne zamirinden önce gelir.
Aynı Cümlede Birlikte Kullanım: Doğrudan ve dolaylı nesne zamirleri aynı cümlede birlikte kullanıldığında, dolaylı nesne zamiri genellikle doğrudan nesne zamirinden önce gelir. Ancak, üçüncü tekil şahıs dolaylı nesne zamirleri (le, les), doğrudan nesne zamirleri lo, la, los, las ile birlikte kullanıldıklarında se olarak değişirler.
Örneğin;
Le di el libro.
Ona kitabı verdim.
→ Se lo di. (Onu ona verdim.)
le → se, lo = el libro
örneğin;
Les di las flores.
Onlara çiçekleri verdim.
→ Se las di. (Onları onlara verdim.)
les → se, las = las flores
örneğin;
Te lo dije. (Sana onu söyledim.) (te + lo).
Me las compraste. (Bana onları aldın.) (me + las)
Emir Kipleri (Imperativo)
Emir cümlelerinde zamirler fiilden sonra ve bitişik yazılırlar.
örneğin;
¡Dime la verdad! (Bana doğruyu söyle!)
¡Escríbele una carta! (Ona bir mektup yaz!)
¡Míranos! (Bize bakın!)
¡Comprádselo! (Onu ona satın alın!)
(os → se olurdu ama emirde genellikle os lo/la/los/las kullanılır)
İnfinitive ve Gerundio ile Kullanım
İnfinitive (-mak/-mek hali) ve gerundio (-yor hali) ile kullanıldıklarında, zamirler fiilden önce veya sonra (bitişik) gelebilirler.
Örneğin;
Quiero verte. / Te quiero ver. (Seni görmek istiyorum.)
Está leyéndolo. / Lo está leyendo. (Onu okuyor.)
Vamos a comprársela. / Se la vamos a comprar. (Onu ona satın alacağız.)
Kuşkusuz bu zamirlerin doğru kullanımı, İspanyolca’da akıcı ve doğal bir iletişim için çok önemlidir.
örneğin;
Le di el libro a Juan.
Kitabı Juan’a verdim. –> Se lo di.
Les compré regalos a mis amigos.
Arkadaşlarıma hediyeler aldım.–> Se los compré.
Unutmayın ki, dolaylı ve dolaysız nesne zamirlerinin kullanımı bazen değişebilir veya bazı durumlarda tamamen atlanabilir. Zamirlerin doğru şekilde kullanımını anlamak için İspanyolca dilbilgisine ve ayrıca cümle yapısına daha fazla aşina olmanız önemlidir.
le/les
lo, la, los, las dan önce gelirse. : se olarak değişir. İspanyolca’da, dolaylı nesne zamiri “le” veya “les” doğrudan nesne zamiri “lo”, “la”, “los” veya “las” ile bir araya geldiğinde, bazı durumlarda “se” olarak değişir. Bu değişiklik, aynı cümlenin içinde hem dolaylı hem de doğrudan nesneleri ifade etmek için kullanılır.
| le | lo | se lo |
| le | la | se la |
| le | los | se los |
| le | las | se las |
| les | Lo | se lo |
| les | la | se la |
| les | los | se los |
| les | las | se las |
örneğin;
Ona veriyorlar.
They give it to her.
Ellas se lo dan.
dolaylı : les(se)
dolaysız: los
örneğin;
dale una silla.
ona bir sandalye veriniz.
give him a chair.
Bu değişiklikler, İspanyolca’da cümlenin daha akıcı ve doğal bir şekilde ifade edilmesini sağlar.
Örneğin, “Le dije la verdad” ifadesi “Ona gerçeği söyledim” anlamına gelir, ancak “Se la dije” şeklinde söylendiğinde de aynı anlama gelir ve daha yaygın bir kullanıma sahiptir.
| Lo | La | Los | Las | |
|---|---|---|---|---|
| le | Selo | sela | selos | selas |
| les | Selo | sela | selos | selas |
örneğin;
Ona veriyorlar.
They give it to her.
Ellas se lo dan.
örneğin;
dale una silla.
ona bir sandalye veriniz.
give him a chair.
Geçişli fiillerle
Dolaylı /doğrudan nesne zamirleri, bir fiilin dolaylı olarak etkilediği nesneyi temsil etmek için kullanılır. Bu zamirler, geçişli fiillerle birlikte kullanılır. Geçişli fiiller, doğrudan bir nesneye ihtiyaç duyar ve dolaylı/doğrudan nesne zamiri bu nesneyi temsil eder mi?.
Geçişli Fiiller Doğrudan Nesne Alır: Geçişli fiiller, eylemlerinin doğrudan bir nesneye geçtiği fiillerdir. Bu nesneye doğrudan nesne (direct object) denir.
Örneğin, “yazmak” geçişli bir fiildir çünkü “bir mektup yazabilirsin” (mektup doğrudan nesnedir).
Bir cümlede hem doğrudan hem de dolaylı nesne bulunabilir, ancak dolaylı nesnenin varlığı doğrudan nesnenin varlığına bağlı değildir.
Dolaylı Nesne Kime/Neye Yönelik Olduğunu Belirtir: Dolaylı nesne ise eylemin kime veya neye yönelik olduğunu belirtir. Genellikle bir faydalanıcı veya alıcıyı ifade eder.
Dolaylı Nesne Her Zaman Doğrudan Nesneyle Birlikte Olmak Zorunda Değildir: Bazı durumlarda, geçişli bir fiil hem doğrudan hem de dolaylı nesne alabilir. Ancak, dolaylı nesne her zaman doğrudan nesneyle birlikte olmak zorunda değildir.
Örneğin:.
“Le escribí.” (Ona yazdım.) – Burada sadece dolaylı nesne zamiri var ve doğrudan nesne belirtilmemiş.
“Escribí una carta.” (Bir mektup yazdım.) – Burada sadece doğrudan nesne var ve dolaylı nesne belirtilmemiş.
“Le escribí una carta.” (Ona bir mektup yazdım.) – Burada hem dolaylı hem de doğrudan nesne var.
özetlersek;
Dolaylı nesne zamirleri, geçişli fiillerle sıklıkla kullanılır, ancak geçişli fiilin doğrudan nesne alması zorunludur, dolaylı nesne alması ise isteğe bağlıdır. Dolaylı nesne zamiri de bu isteğe bağlı olan dolaylı nesneyi temsil eder. Şimdi birkaç örneğe daha bakalım.
Dolaylı nesne zamirleri ve geçişli fiiller
örneğin;
Dar (vermek)
Le di el libro. (Kitabı ona/size verdim.)
Nos dieron regalos. (Bize hediyeler verdiler.)
örneğin;
Contar (anlatmak)
Le cuento un secreto. (Ona/size bir sır anlatıyorum.)
Les conté la historia. (Onlara/size hikayeyi anlattım.)
Enseñar (öğretmek/göstermek)
Te enseño a bailar. (Sana dans etmeyi öğretiyorum.)
Les enseñé la pintura. (Onlara/size resmi gösterdim.)
Decir (söylemek)
Le dije la verdad. (Ona/size gerçeği söyledim.)
Les digo que vengan. (Onlara/size gelmelerini söylüyorum.)
Prestar (ödünç vermek)
Me prestó su bicicleta. (Bana bisikletini ödünç verdi.)
Les prestamos dinero. (Onlara/size para ödünç veriyoruz.)
Mandar (göndermek)
Le mandé una carta. (Ona/size bir mektup gönderdim.)
Les mandamos un regalo. (Onlara/size bir hediye gönderiyoruz.)
Bunlar sadece bazı örneklerdir ve İspanyolca’da daha fazla geçişli fiil ve dolaylı nesne zamiri bulunmaktadır. Dolaylı nesne zamirlerinin doğru kullanımı için cümlenin yapısına ve bağlamına dikkat etmek önemlidir.
Aşağıda örnek olarakbirkaç geçişli fiil örneği var.
| ahogarse | boğmak |
| emborrachar | sarhoş olmak |
| bochar | bırakmak |
| bloquear | engellemek |
| acendrar | temizlemek |
| practicar | uygulama |
| minimizar | küçültmek |
| alquilarras | kiralamak |
| dibujar | çizmek |
| respiro | ertelemek |
| dar | vermek |
| dibujar | çizmek |
| acetificar | ekşitmek |
Le-La-Lo kullanımı
İspanyolca’da “le”, “la” ve “lo” zamirleri, farklı cinsiyet ve sayıdaki nesneleri temsil etmek için kullanılır. Bu zamirler doğrudan nesne (direct object) zamirleridir ve bir fiilin doğrudan etkilediği nesneyi (kişi veya şey) temsil ederler. Cinsiyet ve sayıya göre farklılık gösterirler:
Çoğul (eril/dişil): Les digo. (Onlara diyorum.).
Lo: Tekil, eril doğrudan nesneler için kullanılır. (örneğin: el libro – kitap).
La: Tekil, dişil doğrudan nesneler için kullanılır. (örneğin: la mesa – masa).
Los: Çoğul, eril doğrudan nesneler için kullanılır. (örneğin: los libros – kitaplar).
Las: Çoğul, dişil doğrudan nesneler için kullanılır. (örneğin: las mesas – masalar)
“Le” Ne Zaman Kullanılır?
“Le” zamiri dolaylı nesne (indirect object) zamiridir ve tekil kişileri temsil eder. Cinsiyetten bağımsızdır (hem eril hem de dişil kişiler için kullanılır). “Ona” anlamına gelir.
örnek olarak le;
Le di el libro a Juan.
Juan’a kitabı verdim. Burada “le”, Juan’ı temsil eden dolaylı nesne zamiridir.
Le pregunté a María.
Maria’ya sordum. Burada “le”, Maria’yı temsil eden dolaylı nesne zamiridir.
Le pregunté a María.
Maria’ya sordum. Burada “le”, Maria’yı temsil eden dolaylı nesne zamiridir.
“Les” Ne Zaman Kullanılır?
Çoğul dolaylı nesne zamiridir ve “onlara” anlamına gelir (cinsiyetten bağımsız).
Les di los regalos a mis amigos.
Arkadaşlarıma hediyeleri verdim. Burada “les”, arkadaşlarımı temsil eden dolaylı nesne zamiridir.
“Lo” eril ve tekil doğrudan nesneleri temsil eder, “le” değil. “Le” doğrudan nesne değil, dolaylı nesne zamiridir.
Dolaylı nesne zamirleri tekil için “le”, çoğul için “les”tir ve cinsiyet ayrımı temel olarak bu zamirlerde yoktur. Cinsiyet ayrımı doğrudan nesne zamirlerinde (“lo”, “la”, “los”, “las”) belirgindir.
Doğrudan Nesne:
Tekil eril: Lo veo. (Onu görüyorum. – erkek)
Tekil dişil: La veo. (Onu görüyorum. – kadın)
Çoğul eril: Los veo. (Onları görüyorum. – erkekler/karma grup).
Çoğul dişil: Las veo. (Onları görüyorum. – kadınlar)
Dolaylı Nesne:
Tekil (eril/dişil): Le digo. (Ona diyorum.)
“le”, “la” ve “lo” zamirlerinin kullanımını gösteren bir tablo:
| Dolaysız Nesne Olarak | Dolaylı Nesne Olarak | |
|---|---|---|
| Eril | Lo | Le |
| Dişil | La | Le |
Bu tablo, İspanyolca’da “le”, “la” ve “lo” zamirlerinin hangi durumlarda dolaysız nesne veya dolaylı nesne olarak kullanıldığını göstermektedir.
Örneğin, eril ve tekil bir nesneyi dolaysız nesne olarak temsil etmek için “lo” kullanılırken, aynı nesneyi dolaylı nesne olarak temsil etmek için “le” kullanılır. Dişil ve tekil bir nesne için ise “la” dolaysız nesne, “le” ise dolaylı nesne zamiri olarak kullanılır.
| Tekil | Çoğul |
|---|---|
| Me | Nos (Bize) |
| Te | Os (Size – İspanya’da) |
| Le (Ona) | Les (Onlara) |
| Lo (Onu) | Los (Onlara – Eril) |
| La (Onu) | Las (Onlara – Dişil) |
| TÜR | İSP | ||
|---|---|---|---|
| Le | eril | Onu (eril) görmedim | No le vi. |
| La | Dişil | Onu(dişil) görmedim | No la vi |
| Lo | Eril ve dişil | Onu (eril) görmedim | No lo vi. |
| Onu(eşya) görmedim. | No lo vi |