Zamirler :Kısacası İsmin yerine geçerler İtalyanca zamir Türkçe’deki gibi kısımlara ayrılır.
İçindekiler
- Kişisel Zamirler (Pronomi Personali)
- Nesne olarak kullanılan şahıs zamirleri
- Dolaylı Dolaysız Nesne Zamirleri:
- Tümleç olarak kullanılan şahıs zamirleri
Kimin yerine konulduğu belli olanlara=belirtili zamir ya da
Kimin yerine olduğu belli olmayanlara=belgisiz zamir deniyor. Bir listesini yaparsak;
- İlgi zamirleri
- Belgisiz zamirler
- işaret zamir ve sıfatlar
- Soru zamirleri
- İyelik zamir ve sıfatları
- Dönüşlü zamirler
Sayı sıfat ve zamirleri
Örneğin;
Birisi beni çağırdı (derken belli olmadığından,belgisiz)
Qualcuno(birisi) mi ha chiamato
Someone (birisi) called me
Kişisel Zamirler (Pronomi Personali)
Özne olarak kullanılan zamirler /pronomi personali
Şahıs zamirlerinde bildiğimiz gibi,
| KİŞİ | Şahıs zamiri |
|---|---|
| konuşan kişi | 1.tekil şahıs |
| konuştuğun kişi | 2.tekil şahıs |
| konuşulan kişi | 3.tekil şahıs |
İtalyancada genelde insanlar resmi olmayan dil : sokak dili ile konuşuyorlar. Buna göre İtalyanca zamir ,şahıs zamirlerine resmi ya da resmi olmayan şeklinde bir bakalım.
| BEN | İO | I |
| SEN | TU | YOU. RESMİ / OLMAYAN |
| SEN | LEİ | YOU. RESMİ |
| O | LUİ (egli) | HE,SHE |
| O | LEİ. (ella) | IT |
| O | ESSO ESSA | İT ERİL İT DİŞİL |
| BİZ | NOİ | WE |
| SİZ | VOİ | YOU RESMİ / OLMAYAN |
| SİZ | LORO | YOU. RESMİ |
| ONLAR | LORO | THEY |
tu : sen olarak resmi olmayan dilde kullanılıyor.
lei : resmi insanlarla –tu yerine kullanılıyor.
–voi ve –loro farkıda bu şekildedir
İngilizcedeki –it : cansız bir nesneyi yada şeyi belirtecekseniz kullanılıyor.
İtalyanlar hiçbir zaman *it’i özne olarak kullanmazlar.
Nesne olarak kullanılan şahıs zamirleri
Pronomi personali usati come oggetti
**Bir fiilin doğrudan veya doğrudan olmayan eylemidir.
**Şahıs zamirinin -i ve -e hali almış durumudur.
Örneğin;
Mesela ben bir kitap aldım.
Burda kitap doğrudan nesnedir.
Fiil tarafından yapılan doğrudan olaydır.
İtalyanca’da dolaylı ve dolaysız nesnelerin kullanımı önemlidir. İşte bir tablo aracılığıyla İtalyanca dolaylı ve dolaysız nesnelerin kullanımını gösteren bir örnek:
| Dolaysız Nesneler | Dolaylı Nesneler | |
|---|---|---|
| Tekil | lo / la / l’ | gli / le |
| Çoğul | i / gli | loro |
Dolaylı Dolaysız Nesne Zamirleri:
İtalyanca’da dolaylı ve dolaysız nesne zamirleri, cümledeki nesneleri temsil etmek ve ifade etmek için kullanılan zamirlerdir.
Dolaylı Nesne Zamirleri:(indirect object)
| Bir eylemin dolaylı olarak etkilendiği nesneleri temsil eder. |
| ismin -e halidir. |
| “kime?”, “neye?” sorularına cevap verir. To whom? |
| Fiilden sonra “a” edatının gelirse nesneyi değiştirmek içindir. |
Fiilden önce gelir.
| Tekil | Çoğul | |
|---|---|---|
| 1. Şahıs | Mi (Bana) | Ci (Bize) |
| 2. Şahıs | Ti (Sana) | Vi (Size) |
| 3. Şahıs | Gli (Ona) | eril Le (Ona) | dişil olana tekil hâlde | Gli (Onlara) Tekil veya çoğul hâlde |
Örneğin;
Lui dà il libro a me.
O, kitabı bana veriyor.
Örneğin;
Lei scrive una lettera a lui.
O, ona bir mektup yazıyor.
Ho dato il libro a lui. → Gli ho dato il libro. (Ona kitabı verdim.
Lui ha mandato una lettera a noi. → Lui ci ha mandato una lettera. Bize bir mektup gönderdi.
Dolaysız Nesne Zamirleri:(direct object)
| doğrudan eylemin hedef aldığı nesneleri temsil eder. |
| isim yerine (yer, kişi, şey…) uygun zamir kullanılır. |
| ismin -i halidir |
| kim ? Ne? Sorularına cevap verir. |
| Bazı durumlarda, fiilden önce veya hemen sonra konulabilir. fiilden sonra : imperative, gerund or infinitive form |
| edatla kullanılmaz |
| Tekil | Çoğul | |
|---|---|---|
| 1. Şahıs | Mi (Beni) | Ci (Bizi) |
| 2. Şahıs | Ti (Seni) | Vi (Sizi) |
| 3. Şahıs | Lo/La/L’ (Onu) | Li/Le (Onları) |
İtalyanca zamir /Örnek cümlelerle açıklayalım:
Örneğin;
Ben bir araba çaldım.Burda ben-özne
çalmak-fiil
araba ise-doğrudan eylemdir.
Şimdi bu doğrudan eylemin yerine :doğrudan eylemin zamirini koyuyoruz .Buda -o-dur.
essere} be -olmak =fiillinden sonra kullanılır.
| biz futbol oynuyoruz we play soccer.Noi giochiamo calcio. | ne yada kim sorusuna cevap. futbol |
Örneğin;
Lei mangia la mela.
Elmayı yiyor.
Örneğin;
Io vedo il libro.
Kitabı görüyorum.
Örneğin;
Mi ha chiamato. (Bana telefon etti.) – Burada “mi” dolaylı nesne zamiri olarak kullanılır.
Ti vedo. (Seni görüyorum.) – Burada “ti” dolaysız nesne zamiri olarak kullanılır.
Gli ho dato il libro. (Ona kitabı verdim.) – Burada “gli” dolaylı nesne zamiri olarak kullanılır.
Lo amo. (Onu seviyorum.) – Burada “lo” dolaysız nesne zamiri olarak kullanılır.
İtalyanca zamir / dolaysız nesne zamirleri iki tane şekli vardır.
Zayıf ve güçlü formlar (weak-strong)
- Zayıf şekli
- güçlü şekli
tablosunu aşağıda bulabilirsiniz:
| Güçlü Form | Zayıf Form | |
|---|---|---|
| 1. Tekil | A me | Mi |
| 2. Tekil | A te | Ti |
| 3. Tekil | A Lui /A Lei | Gli / Le |
| 1. Çoğul | A Noi | Ci |
| 2. Çoğul | A Voi | Vi |
| 3. Çoğul | A Loro | Loro/gli |
Örnek cümlelerle açıklayalım:
Zayıf form
İtalyanca zamir , Zayıf formlar genellikle fiillere bağlı olarak kullanılıyor.
Örneğin;
Io ti amo. (Seni seviyorum.) – Burada “ti” zayıf formda kullanılıyor.
Loro ci aspettano. (Onlar bizi bekliyor.) – Burada “ci” zayıf formda kullanılıyor.
mastar fiilinin sonuna konur=Eğer bir mastar ekinden sonra gelirse bitişik yazılır.Sonunda -e varsa düşer.
Örneğin;
I want to see him
Onu görmek istiyorum
İo voglio vederlo
Özne zamiri olmadan kullanılıyor.
Örneğin;
Seni arayacağım
I will call you
Ti chiameró
Bazende bir fiilin ucuna eklenir ve değişik şekillerde oluyor ,volere,dovere,potere
Örneğin;
He wants to see us
O bizi görmek istiyor.
Vuole vederci.
Eğer geçmiş zamanda kullanmamız gerekirse,’avere’ fiili ile birleşir.Fakat çoğul olan’li ve le hiçbirzaman birleşmez.
Eğer nesne zamirine ‘ecco’ eklersek
eccomi-işte burdayım
eccoti-işte burdasın
eccola-işte burda(f) anlamına gelir.
Güçlü form
İtalyanca zamir /Güçlü formlar daha vurgulu veya bağımsız bir şekilde kullanılıyor. Genelde fiilden sonra kullanılır.
Edat tümleçlerinden sonra
about,behind,for,with,to,so on üzere,arkada,için,ile,karşı,buna benzer..edatlarından sonra kullanılıyor. Amaç,araç özgülük… gibi anlamlarla açıklayan unsurdur.
Questa matita é per
2. cümlede vurgu:
Cümlenin vurgusu yüklemdedir ve hangi öğe vurgulanacaksa yükleme yaklaştırılır.
Örneğin;
Bu kalem senin için
This pencil is for you
Questa matita è per te
iki zamir üst üste kullanılıyor
…noi e loro .
Karşılaştırmalarda
Örneğin;
Funda benden kısa.
Funda is shorter than me
Funda é piú piccolo di me.
Örneğin :
Örneğin;
ben erkek çocukları davet ettim.
I invite the boys.
Ho invitato i ragazzi.
Burada kimi davet ettin? sorusuna cevap veren ,nesne zamiridir.cevap -erkek çocuklarını olur.
Örneğin;
Ben onları davet ettim dediğimizde,
I invite them
li invito olur
Örneğin;
Onu seviyorum
I love him
Amo lui
Tümleç olarak kullanılan şahıs zamirleri
İtalyanca zamir aynı bizim zamirlerimize benzerlik gösteriyor.Örneğin;
| Şahıs ön plandadır. | |
| ismin -a,-e halindedir. KİME,NEYE Sorularına cevap verir. | |
| Birkaç fiil ile beraber kullanılır. | |
| regolare | hediye etmek |
| dire | söylemek |
| parlare | konuşmak |
| scrivere | yazmak |
| telefonare | telefon etmek |
“1.şekil(güçlü) fiilden sonra”
| bana | to me | a me |
| sana | to you | a te |
| ona | to him/to her | a lui/a lei |
| bize | to us | a noi |
| size | to you | a voi |
| onlara | to them | a loro |
“2.şekil(zayıf) fiilden önce”
| bana | to me | mi |
| sana | to you | Ti |
| ona | to him/to her | gli/le(eril/dişil) |
| bize | to us | Ci |
| size | to you | Vi |
| onlara | to them | gli/loro |
İtalyanca zamir / Loro zamiri ek almadan tümleç olarak fiilden sonra kullanılabiliyor.
kendilerinden önce mastar olursa bitişik yazılırlar.
zayıf şekilliler, fiilden önce gelir.Fiil ön planda olur.
Zayıf şekilli olanlarmastar ‘a bitişik yazılıyor.
telefonarle gibi.
Örneğin;
Me (me).
“Bana bir mektup yaz” şeklinde kullanılabiliyor.
Te (you).
“Sana bir hediye getirdim” şeklinde kullanılabiliyor.
Lui (him), Lei (her), Lei (you, formal).
“Ona yardım et” (lui için).
“Ona bir hediye ver” (lei için), “Size yardım etmek istiyorum” (lei için) şeklinde kullanılabilirler.
Noi (us).
“Bize katıl” şeklinde kullanılabiliyor.
Voi (you, plural).
“Size teşekkür ederim” şeklinde kullanılabiliyor.
Loro (them), Loro (you, formal).
“Onlara söyle” (loro için), “Size bir teklifim var” (loro için) şeklinde kullanılabilirler.