İtalyanca ders 15 ,konumuz “Fiiller ve şimdiki zaman”. Öncesinde birkaç fiil öğrenmiştik. Ama bu derste fiil ile ilgili herşeyi öğrenme aşamasını göreceğiz.
İtalyanca fiil öğrenimine ilk kez başlıyorsanız, açıkcası adım adım ilerlemek çok faydalı olacaktır. Şimdi size fiil ve şimdiki zamanı (Presente Indicativo) öğrenmeye odaklanmış, mantıklı bir sıra izleyen bir sistem önerisi sunacağım.
İtalyanca Özne Zamirleri (Pronomi Soggetto)
İlk Adım ; Fiilleri doğru çekimleyebilmek için öncesinde özne zamirlerini bilmek önemlidir. Kısacası kimin eylemi yaptığını anlamamızı sağlarlar.
| İtalyanca | Türkçe |
|---|---|
| io | ben |
| tu | sen |
| lui | (erkek) o |
| lei | (kadın) o |
| Lei | siz (resmi) |
| noi | biz |
| voi | siz (çoğul) |
| loro | onlar |
En Temel Fiil: Essere (Olmak)
2. Adım; “Essere” fiili, İtalyanca’nın hem en temel hem de en sık kullanılan fiillerinden biridir. Hem tek başına anlam ifade eder hem de diğer fiillerin bazı zaman çekimlerinde yardımcı fiil olarak kullanılır.
Şimdiki zamanda (Presente Indicativo) İtalyanca’da temel olarak iki yardımcı fiil bulunur: essere (olmak) veya avere (sahip olmak)=şimdiki zaman çekimleri;
avere
| İtalyanca Çekim | Anlamı |
|---|---|
| io ho | benim var |
| tu hai | senin var |
| lui/lei/Lei ha | onun var / Sizin var |
| noi abbiamo | bizim var |
| voi avete | sizin var (çoğul) |
| loro hanno | onların var |
essere
| İtalyanca Çekim | Anlamı |
|---|---|
| io sono | ben …’yım |
| tu sei | sen …’sın |
| lui/lei/Lei è | o … / Siz …’sınız |
| noi siamo | biz …’ız |
| voi siete | siz …’sınız (çoğul) |
| loro sono | onlar … |
Fiillerin Temel Yapısı: İsim ve Çekim
Mastar
Fiillerin ( –mek,-mak ) mastar ekleri öncesinde kökleri vardır.
Mesela ; uçmak , kökü ‘uç’ tur.
ya da.
Lavorare fiilinin kökü lavor’dur.
3. Adım; İtalyanca’da fiillerin mastar halleri genellikle -are, -ere, veya -ire ile biter. Bunlar fiilin “isim” halidir, henüz bir özneye göre çekimlenmemiştir. Örneğin:
- -are ile bitenler: örneğin; parlare (konuşmak), mangiare (yemek yemek), lavorare (çalışmak)
- -ere ile bitenler: örneğin; vedere (görmek), leggere (okumak), scrivere (yazmak)
- -ire ile bitenler: örneğin; dormire (uyumak), aprire (açmak),
Bir fiili cümlede kullanabilmek için, onu cümlenin öznesine (yani eylemi yapan kişiye) göre çekimlememiz gerekir. Çekimleme, kısacası fiilin sonundaki eklerin değişmesiyle yapılır.
Düzenli Fiillerin Şimdiki Zaman Çekim Kalıpları
4. Adım; İtalyanca fiillerin büyük bir kısmı düzenlidir ve ayrıca belirli çekim kalıplarına uyarlar. Bu kalıpları anlamak açıkcası birçok fiili kolayca çekimlemenizi sağlar.
Üç temel düzenli fiil bitişi olan –are, -ere, ve -ire fiillerinin şimdiki zaman çekim kuralları.
| Are | Ere | ire |
|---|---|---|
| o | o | o |
| i | i | i |
| a | e | e |
| iamo | iamo | iamo |
| ate | ete | ite |
| ano | ono | ono |
örnek fiillerimizin -şimdiki zaman çekimleri
Bu dersteki fiillerimiz, anlamları ve sonrasında şimdiki zaman çekimleri;
lavorare – andare
| lavorare(çalışmak) | andare (gitmek) DÜZENSİZ |
|---|---|
| lavoro (ben çalışırım) | vado (ben giderim) |
| lavori (sen çalışırsın) | vai (sen gidersin) |
| lavora (o çalışır) | va (o gider) |
| lavoriamo (biz çalışırız) | andiamo (biz gideriz) |
| lavorate (siz çalışırsınız) | andate (siz gidersiniz) |
| lavorano (onlar çalışırlar) | vanno (onlar giderler) |
guardare – vedere
| guardare (bakmak) | vedere (görmek) |
|---|---|
| guardo (ben bakarım) | vedo (ben görürüm) |
| guardi (sen bakarsın ) | vedi (sen görürsün) |
| guarda (o bakar) | vede ( o görür) |
| guardiamo (biz bakarız) | vediamo (biz görürüz) |
| guardate (siz bakarsınız) | vedete (siz görürsünüz) |
| guardano (onlar bakarlar) | vedono (onlar görürler) |
leggere – bere
| leggere (okumak) | bere (içmek) DÜZENSİZ |
|---|---|
| leggo (ben okurum) | bevo (ben içerim) |
| leggi (sen okursun) | bevi (sen içersin) |
| legge (o okur) | beve(o içer) |
| leggiamo (biz okuruz) | beviamo (biz içeriz) |
| leggete (siz okursunuz) | bevete (siz içersiniz) |
| leggono (onlar okurlar) | bevono (onlar içerler) |
scrivere – venere
| scrivere (yazmak) | venire (gelmek)DÜZENSİZ |
|---|---|
| io scrivo (ben yazarım) | io Vengo (ben gelirim) |
| tu scrivi (sen yazarsın) | tu Vieni (sen gelirsin) |
| lui/lei scrive (o yazar) | Lui /lei Viene(o gelir) |
| Noi scriviamo (biz yazarız) | Noi Veniamo (biz geliriz) |
| Voi scrivete (siz yazarsınız) | Voi Venite( siz gelirsiniz) |
| Loro scrivono (onlar yazarlar) | loro Vengono (onlar gelirler) |
aprire
| appire (açmak)DÜZENSİZ | |
|---|---|
| io apro | ben açarım |
| tu apri | sen açarsın |
| lui/lei apre | o açar |
| noi apriamo | biz açarız |
| voi aprite | siz açarsınız |
| loro aprono | onlar ararlar |
fiil çekimi
Genellikle İtalyanca’da fiil çekimi özneyi belirttiği için zamirleri kullanmak zorunlu değildir, ancak vurgulamak istediğimizde kullanırız.
Basit İsimler ve Belirteçler (Nomi e Articoli): Cümleleri daha anlamlı hale getirmek için kullanılır.
örneğin:.
un caffè – bir kahve.
il mare – deniz.
la finestra – pencere
Soru Sorma (Domande): Cümlelerin sonuna soru işareti (?) koyarak soru sorabiliriz. Bazen kelime sırası da değişebilir.
Olumsuz Cümleler (Frasi Negative): Fiilden önce “non” kelimesini kullanarak olumsuz cümleler kurabiliriz
örneğin: .
Io non bevo.
Ben içmiyorum
Fiil konusu açıkcası çok ayrıntılı bir konudur. Bu basit derslerin amacı, sadece belli konular için bol örnek cümle ya da alıştırmalar ile asıl konuya destek sağlamak. Şimdi fiil konusu için ilk dersimizde şimdiki zamana değinip örnek cümleler kuracağız.
İtalyanca ders 15 :şimdiki zaman
İtalyanca’da şimdiki zamanı ifade etmenin iki temel yolu vardır:
Presente Indicativo (Basit Şimdiki Zaman): Hem şu anda yapılan eylemleri hem de genel geçer durumları, alışkanlıkları ifade edebilir. Türkçe’deki hem “-iyor” hem de “-er/-ar” eklerine karşılık gelebilir. Mesela;
- io parlo (ben konuşuyorum / ben konuşurum)
- tu parli (sen konuşuyorsun / sen konuşursun)
- lui/lei/Lei parla (o konuşuyor / o konuşur / siz konuşuyorsunuz / siz konuşursunuz)
Bu çekim, çoğu zaman İngilizce’deki “present simple” ve “present continuous”un işlevlerini bir arada karşılar.
Stare + Gerundio (Devamlı Şimdiki Zaman): Bu yapı, bir eylemin tam şu anda gerçekleşmekte olduğunu, devam ettiğini vurgulamak için kullanılır. İngilizce’deki “present continuous” (“am/is/are + -ing”) ile daha çok benzerdir. Mesela;
- io sto parlando (ben şu anda konuşuyorum)
- tu stai parlando (sen şu anda konuşuyorsun)
- lui/lei/Lei sta parlando (o şu anda konuşuyor / siz şu anda konuşuyorsunuz)
örneğin;
Io leggo un libro.
Ben bir kitap okuyorum.
örneğin;
Io bevo un tè.
Ben bir çay içerim.
örnek olarak;
Tu vedi un film.
Sen bir film görüyorsun.
Lui lavora qui.
O burada çalışıyor.
Noi andiamo a casa.
Biz eve gidiyoruz.
Voi venite con noi?
Siz bizimle geliyor musunuz?
Loro scrivono una lettera.
Onlar bir mektup yazıyorlar.
Tu apri la finestra.
Sen pencereyi açıyorsun.
cümle kalıbı
Bu kalıp şimdiki zamanın devamlılığını ifade etmek için kullanılan bir yapıdır.
İtalyanca’da bir eylemin şu anda gerçekleşmekte olduğunu ayrıca devam ettiğini vurgulamak istediğimizde bu yapıyı kullanırız. İngilizce’deki “present continuous” zamanına (am/is/are + -ing) en yakın anlamı taşır. Örnek olarak;
stare + fiil kökü +gerundio
–are = ando
-ere = endo
-ire = endo
| Şahıs z. | Stare(olmak) |
|---|---|
| io | sto |
| tù | stai |
| lui/lei | sta |
| noi | Stiamo |
| voi | State |
| loto | Stanno |
Nasıl gidiyor?
İtalyanca ders 15 konularımızın sonuna geldik. Bu derste öğrendiğimiz asıl önemli konu fiil ve şimdiki zamandı. Ayrıca öğrendiğimiz yeni kelimelerde sizi baya ileriye götürdü. Şimdi birkaç örnek daha yapalım. Sonrasında mini testi yapmayı unutmayın.
Aslında öyle hoşunuza gidecek ki, artık ,ben yemek yiyiyorum, Ben su içiyorum. Ve bunun Gibi cümleler sizin için basit hale geldi.
Bu konu anlatımları dersleri sonrasında isimler ve nesneler bölümünde etrafınızda gördüğünüz çoğu şeyin italyanca anlamına ulaşabilirsiniz.
Açıkcası geriye ne kaldı? Diğer fiil zamanları, bu ders sonrasında diğer zamanlara bakacağız.
örnekler;
örneğin;
bakmak GUARDARE (un uomo).
sta guardando attraverso un binocolo.
dürbün ile bakıyor.
GUARDANO
Guardo con il binocolo.
dürbün ile bakar.
örneğin;
Görmek VEDERE (un occhio)göz(un oççio).
sta vedendo con gli occhi.
Gözüyle görüyor.
VEDENDO
Vede con l’occhio – Gözle görür
örneğin;
yazmak SCRİVERE (una penna).
sta scrivendo con una penna.
kalem ile yazıyor.
SCRİVENDO
scrive con la penna.
kalem ile yazar
mesela;
İçmek BERE ( caffé-kahve).
Sta bevendo un caffè.
kahve içiyor.
BEVENDO
beve caffé – kahve içer
örneğin;
gitmek ANDARE (autobus-otobüs.
ANDANDO
Va con l’autobus – otobüs ile gider
hatırlatma =yada bildiğimiz gibi con ile l’ birleşir coll’ olur
gelmek VENİRE (autobus-otobüs).
VENENDO
Viene con l’autobus.
otobüs ile gelir.
örneğin;
açmak APPİRE (kapı-la porta)(l’uscio).
sta aprendo la porta.
kapıyı açıyor.
APPENDO.
apre la porta.
ya da
apre l’uscio.
kapı açar
örneğin;
okumak LEGGERE (Kitap-il libro).
sta leggendo il libro.
kitap okuyor.
LEGGENDO
legge il libro
kitap okur.
örneğin;
(İş)çalışmak LOVORARE .
(ders-lezzione) çalışmak STUDİARE
sta studiando la lezzione.
ders çalışıyor.
LAVORANDO
lei lavora.
çalışır.
Mesela;
Lui sta scrivendo
O yazıyor.
örneğin;
L’insegnante sta leggendo
Öğretmen okuyor.
Mesela;
La gatta sta bevendo
Kedi içiyor.
örneğin;
Il cane sta mangiando.
Köpek yiyiyor.
örneğin;
Gi uccelli stanno andando
Kuşlar gidiyor.
| şimdiki zaman | şimdiki zaman |
|---|---|
| La polizia sta venendo | Polis geliyor |
| Le ore stanno lavorando | Saatler çalışıyor |
| Lei sta appendo | O açıyor |
| Noi stiamo guardano | Biz bakıyoruz |
| Voi state bevendo | siz içiyorsunuz. |
| L’uomo sta bevendo l’acqua | Adam su içiyor. |
italyanca ders 15 mini test
ALIŞTIRMA 1
A. CÜMLELERİ İTALYANCA’YA ÇEVİRİNİZ.
Yazıyorum
CEVAP
İo sto scrivendo.Yazıyorlar
CEVAP
Loro stanno scrivendo.Yazarsınız
CEVAP
Tu scriviÖğrenciler çalışıyor.
CEVAP
Le studentesse sta lavorando.Yaşlı adam okuyor.
CEVAP
Il vecchio sta leggendo.Tembel çocuklar geliyor.
CEVAP
İl pigro bambini stanno venendoTerzi açar.
CEVAP
İl sarto aprePolis bakar.
CEVAP
la polizia guardaDiş doktoru içer.
CEVAP
İl dentista beveYorgun doktor içiyor.
CEVAP
İl stanco medico sta bevendoALIŞTIRMA 2
B.CÜMLELERİ TÜRKÇE’YE ÇEVİRİNİZ.
la gatta vedi.
CEVAP
Kedi görürİl gatto sta venendo.
CEVAP
(erkek) kedi görüyor.L’automobile sta lavorando
CEVAP
Otomobil çalışıyor.La finestra sta aprendo.
CEVAP
Pencere açılıyor.la cagna guarda.
CEVAP
Köpek bakar.le donne stanno bevendo.
CEVAP
Kadınlar içiyor.L’uccello sta venendo.