Japonca – te çekimi /kullanım sayfamızda daha önce bahsettiğimiz -te çekim için kullanılan bir sürü kullanım şeklinden bahsedeceğiz. Bir önceki dersimizde işlediğimiz -te çekimi kullanımlarına bakalım.
İçindekiler
- Aksiyon Başlatma
- Durumu İfade Etme
- Davet Etme
- Bağlama
- Sıfat(-)i+kute
- Günlük rutinden bahsederken
- Gündelik konuşmalar
- Sıfatın te-formu +verb
- Cümleleri birleştirirken
- Birisi için birşey yapmak
- İstekde/ricada bulunmak :lütfen…/kudasai
- Emir cümleleri ve -te formu
- İzin istemek
- neden-sonuç
Rica etmek, emir bildirmek,talimat vermek…Japonca’da – te çekimi /kullanım gerçekten bağlam ve iletişim amacına bağlı olarak değişiklik gösterir.
Aksiyon Başlatma
Örneğin;
Hon o yonde mimasu.
Kitabı okumaya karar verdim (Aksiyon başlatma)
Durumu İfade Etme
Örneğin;
Ima, tomodachi to hanashiteimasu.
Şu an arkadaşımla konuşuyorum (Durumu ifade etme)
Davet Etme
Örneğin;
Eiga o mite mo ii desu ka?
Film izlemeye gelir misin? (Davet etme)
Bağlama
Örneğin;
Ie ni kaette kara shukudai o shimasu.
Eve dönünce ödev yaparım (İki eylemi birbirine bağlama).
Sıfat(-)i+kute
Bu formda sıfatın te-formu iki cümleyi ( ve) anlamında birbirine bağlar. Böylelikle şimdi örneklere bakalım.
örneğin;
Bu çocuk akıllı
Kono-ko wa kashikoi
örneğin;
Bu kız güzel.
Kono shoujo wa utsukushidesu.(utsukushikute)
Örneğin;
Bu kız akıllı.
Kono shoujo wa kashikoi desu.(kashikokute)
Şimdi bu iki cümleyi sıfatın birinin te-formu ile birleştirelim.
Bu kız akıllı ve güzel.
Kono shoujo wa kashikokute utsukushi desu.
Günlük rutinden bahsederken
Fiilin – te çekimi /kullanım ile şimdi günlük rutinlerden cümleler kuralım. İlaveten ,iki cümleyi birleştirirken birinci cümlede desu’dan önce isim veya na-sıfatı var ise, desu ‘de’ olarak değişir.
örneğin;
Duş alırım
Shawa wo abiru
Rokuji ni okite asagohan wo tabete shawa wo abiru
Örneğin;
I Wake up at six
Saat altıda kalkarım.
Rokuji ni okiru
That ı eat my breakfast
Sonra kahvaltımı yerim.
Asagohan wo taberu
Watashi wa Mainichi miruku o nonde imasu.
Ben hergün süt içiyorum.
Gerçi dediğimiz gibi : Japonca fiil-te çekimi herhangi bir Zaman’ı belirtmez.
Mesela; Burda normal geçmiş olmayan bir Zaman kullanılmış “abiru”
Dolayısıyla bir öncekilerde aynı Zaman’ı anlatıyor demektir.Bu cümleleri önemli birine anlatmak için kibar forma çevirmek gerekir.
Abiru (grup 2) ru gider+ masu gelir.abimasu
Böylece bütün cümleler kibar olmuştur.
Geçmiş Zaman’dan bahsedeceksem; abiru : abimashita
Bir gün önce ne yaptığın bahsedeceksem; abiru; abita (ta form)
Örneğin;
To Read a book and to go to bed
Hon wo yomu(yonde) neru(nemashita)
Gündelik konuşmalar
Şimdi gündelik konuşmalarda kullanılan bir başka forma bakalım ve sonrasındaki örnek ile tanımlayalım.
Fiil Te form +ii
# Eiga ni itte ii?
Sinema’ya gidebilir miyim?
seninle yüzebilir miyim?
Issho ni oyoide mo īdesu ka?
Sıfatın te-formu +verb
Sıfatın te-formu, bir sıfatın ardından gelerek belirli bir eylemi ifade etmek için kullanılır. Bu yapı, sıfatın bir eylemi nitelemesi ve o eylemin hemen ardından gelmesi durumunu belirtir.
Samukute, Kōto o kimasu.
Soğuk olduğu için palto giyiyorum.
Bu cümlede, “寒くて” (samukute) ifadesi, “soğuk” sıfatının te-formudur ve “コートを着ます” (kooto o kimasu) ifadesi, “palto giyiyorum” anlamına gelir. Sıfatın te-formu, çeşitli durumları ifade etmek için kullanılabilir ve bağlamın içeriğine bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Sıcak olduğu için şapka takıyorum.
Atsukute boushi o kabutteimasu
Cümleleri birleştirirken
İki tane ismi birleştirmek için ‘ve’ kullanırız. Peki iki fiili birleştirmek için ne yaparız. Te-formu kullanırız.
Japonca da cümleleri birleştirmek için virgül yada başka bir ayraç yok.
Örneğin;
Rokuji ni okite asagohan wo tabete shawa wo abiru.
Saat 6’da kalktım ve kahvaltı yaptım ve duş aldım.
Böylece bütün cümleler kibar olmuştur.
Örneğin;
Rokuji ni okite asagohan wo tabete shawa wo abimasu.
Saat 6’da kalkıp kahvaltı yapıp ve duş alırım.
| Geçmiş olmayan-kibar | Abiru (grup 2) ru gider+ masu gelir. |
| Geçmiş -kibar | abiru : abimashita olur. |
| Geçmiş -kibar olmayan | abiru : abita olur.(-ta form) |
Birisi için birşey yapmak
( to make someone…stg. ) Japonca fiil-te çekimi kullanılır.
Örneğin;
MR lato helped to my brother.
Mr lato küçük kardeşime yardım etti
Lato-san ga ototo tetsudatte kreta
Benim küçük kardeşim arkadaşlarını bekledi.
Ototo ga tomodachi o matte ageta.
Ben küçük kardeşime yardım ettim.
Watashi ga ototo o tetsudatte ageta.
İstekde/ricada bulunmak :lütfen…/kudasai
Türkçe’de de olduğu gibi rica cümlelerinde lütfen kullanılır.
Bak,iç,ye! ..gibi emir şeklindeki ifadelere “ lütfen”koyarsak : istek-rica olur.
~te kudasai
Örneğin;
Lütfen iç.
Nonde kudasai
lütfen ye.
Dōzo meshiagatte kudasai.
lütfen bak.
Mite kudasai.
Fiil+te+kudasai
Te-form+kudasai (kuremasu ka:yapabilir misin lütfen?)
Sade biçimi : ~te kure(sadece erkekler tarafından kullanılır)
Örneğin;
Kēki o tsukutte kudasai.
Bir kek yap lütfen.
Pasta lezzetli,lütfen ye.
Kēki wa oishīdesu,sore o tabete kudasai
Telefonumu bul lütfen
Denwa o mitsukete kudasai.
Tabete kuremasu ka
Yiyebilir misin lütfen?
Nonde kuremasu ka
İçebilir misin lütfen?
Emir cümleleri ve -te formu
Te-form (tek başına ) emir ifade eder.
Nonde! : iç! İstek bildirmek için,talimat vermek için…
Te-form+kudasai (kuremasu ka:yapabilir misin lütfen?)
Örneğin;
Tabete kuremasu ka
Yiyebilir misin lütfen?
Nonde kuremasu ka
İçebilir misin lütfen?
İzin istemek
Te form+mo iidesu ka
Gelmek:kuru
Kuru te-form:kite
Örneğin
# Gelebilir miyim?
Kitemo iidesu ka.
# Hai,ii desu
Evet,yapabilirsin.
# Hai,dôzo
Tamam.
# İie,ikemasen.
Hayır yapamazsın
# İie,chotto
Hayır,sevmedim.
# Anata to kitemo iidesu ka
Seninle gelebilir miyim?
Sensei ni shitsumon shite mo ii desu ka?
Öğretmene soru sormama izin verir misiniz? (İzin isteme)
neden-sonuç
Bu sefer ‘ve’ yerine ‘bu yüzden ‘ anlamı verir.
1.cümle 2.cümleyi anlatmaktadır.
Örneğin;
# Çalışıyorum, seninle olamam.
Hataraite, kimi to issho ni iru koto wa dekimasen