Sayfamda konumuz “Koşullu İfadeler”.ya da fiil-conditional form (~ra/tara , ~nara ). Bu ekler, japoncada bir eylemin gerçekleşmesi veya gerçekleşmemesi durumunda ortaya çıkacak sonuçları ifade etmek için kullanılır.
Japoncada bir şeyleri ifade etmek için birçok ifade vardır. Şimdi konumuzun ayrıntılarına bakalım.
İçindekiler
- Sabit gerçek koşullar
- Gerçek koşullar
- ~Nara
- ~ra/tara Eki
- fiil + tara
- Moshi
- ~ba /~eba conditional form
Oluşturduğumuz anda bir önceki zaman koşullara bağlı hale gelir. Koşullu İfadeler Türkçe’ye uyarlarsak ‘eğer’ ile koşullu hale getiriyoruz.
Durumumuzu, isteğimizi fikrimizi bildirmek için bu formu kullanırız.
Bu kalıpta , bir eylem veya durum olduğunda esas cümlede anlatılan bir durumu anlatmak için kullanılır.nasıl?
Japonca’da İngilizce ya da Türkçe ‘deki gibi kolayca ‘eğer’ kullanamıyoruz. Çünkü Japonca’da eğerin birçok anlamı vardır. Şey … eğer … … o zaman. Gibi…öncesinde özet bir tabloya bakalım. Daha sonra örneklerle pekiştirelim.
| Form | fiil | i-sıfat | Na sıfat-isim | Temel Kullanımı |
|---|---|---|---|---|
| Ba | Fiil-eba | İ-sıfat-Kereba | Na-sıfat/İsim-Nara/ -deareba | Varsayımsal, genel, olası olmayan durumlar, tavsiye, hayali senaryolar |
| Tara | Fiil + tara | i-sıfat+tara | Na-sıfat/İsim (geçmiş düz form) + tara | Varsayımsal ve gerçekleşmiş durumlar, pişmanlık, sürpriz sonuçlar, eylem sonrası |
| Nara | Fiil (düz form) + nara, | İ-sıfat (düz form) + nara | Na-sıfat/İsim + nara | Koşulun kabul edildiği durumlar, bağlam belirtme, bilgiye dayalı sonuç/öneri |
| To | Fiil (sözlük form) + to, | İ-sıfat (düz form) + to, | Na-sıfat/İsim (düz form) + to | Doğal sonuçlar, değişmez gerçekler, otomatik olarak gerçekleşen durumlar |
Okane ga areba, ryokō ni ikitai.
Okane, yemeklerin tadını çıkarabileceğiniz bir yer.
Ame ga futtara, ie ni imasu.
Yağmur yağarsa evde kalacağım.
Takai nara, kaimasen.
Pahalıysa almam.. .
Kono botan o osu to, oyu ga demasu.
Bu düğmeye bastığınızda sıcak su gelecektir.
Sabit gerçek koşullar
Koşullu İfadeler Sabit ve gerçek biçimde kullanırken ‘to’ kullanılır. Yağmur yağarsa ıslanırız…Kar yağarsa üşürüz… gibi sabit olan gerçeklerin koşullu ifadesi aşağıdaki form ile ifade edilir.
Fiil (kök form)+ to
Japonca’da, bir fiilin kök formu ile “と” (to) bağlacını kullanarak şartlı bir durumu ifade edebilirsiniz. Bu ifade şekli, bir şart durumunun gerçekleşmesine bağlı olarak bir eylemin gerçekleşeceğini belirtir. İşte örnek bir cümle:
örneğin;
Ame ga furu to, ie ni ikimasu.
Yağmur yağarsa evime giderim.
Bu cümlede, “(Ame ga furu to) ifadesi “yağmur yağarsa” anlamına gelir ve ” (ie ni ikimasu) ifadesi “evime giderim” anlamına gelir.
(ne zaman,her ne zaman,eğer)
| Fiil(kök form) | + | to |
örneğin;
Migi ni magaru to eiga ga miemasu.
Sağa döndüğünde(dönersen eğer) , sinemayı göreceksin.
Amegafuru to, nuremasu.
Yağmur yağarsa ,ıslanır.
| İ-Sıfat | + | to |
örneğin;
Kore wa atsuito, (watashi wa) sore o hoji suru koto wa dekimasen.
Eğer sıcaksa ,(ben) tutamam.
| na-sıfat | + | da + to |
örneğin;
Shizukadato,watashi wa nemasu.
Sessiz olduğunda uyuyabiliyorum.
| İsim | + | da +to |
örneğin;
Kare ga kodomodato, kare wa eiga o miru koto ga dekimasen.
Eğer çocuksa,bu fimi seyredemez.
Gerçek koşullar
~Nara
Koşullu İfadeler Bu ek ise, bir koşulun gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkacak sonucu belirtir, ancak “~ra/tara”ya göre daha varsayımsal veya beklentiye dayalı bir anlam taşır. Genelde bir öneri, istek veya olasılık ifade eder.
örnek olarak;
Fiil kökü veya gövdesi + -sa/-se + -nara
| İsimSıfatFiil(sözlük) | + | nara |
# Eğer anlatmak istediğimizi vurgulamak istersek;
| İsimFiil(geçmiş-geçmiş olmayan) | + no | + nara |
Birinin kabiliyetini gördüğünüzde ona destek verirken,
örneğin;
Neko ga kenkōnara, sore o toru koto ga dekimasu.
eğer kedi sağlıklıysa onu alabilirim.
Örneğin;
If you are working that way, you will pass the exam.
Anata ga sonoyōni hataraite irunara, anata wa shiken ni gōkaku shimasu.
Bu şekilde çalışıyorsan, sınavı geçersin.
If you play this way, you will be a guitar player.
kono yō ni purei surunara, anata wa gitā sōsha ni narudeshou.
Bu şekilde çalarsan,gitarist olusun.
Eğer bir araban varsa, onu aceleyle yakalayabilirsin.
Anata ga kuruma o motte irunara, anata wa sugu ni oitsuku koto ga dekimasu
Neko ga kenkōnara, sore o toru koto ga dekimasu.
eğer kedi sağlıklıysa onu alabilirim.
Örneğin:
Gelirsen sevinirim.
Eğer gelirsen sevinirim – bir beklenti veya arzu ifade ediyor.
Çalışırsan iyi olur.
Eğer çalışırsan iyi olur – bir öneri veya olumlu sonuç beklentisi ifade ediyor.
Yağmur yağsa eve döneriz.
Eğer yağmur yağarsa eve döneriz – olası bir durumu ifade ediyor.
Erken kalkarsa birlikte gideriz.
Eğer erken kalkarsa birlikte gideriz – bir olasılık veya planı ifade ediyor.
Beni dinleseydin şimdi farklı olurdu.
Eğer beni dinleseydin şimdi farklı olurdu – geçmişe yönelik bir varsayım ve sonuç.
~ra/tara Eki
Japonca fiil-conditional form: Bu kalıpta tara ‘lı Koşullu İfadeler yaparsak şu cümlelerde kullanmalıyız. ‘Bir şey olursa , eğer (if clause)li cümle olacaktır. When …ne zaman olursa…
mesela;
olursa…olacaktır.
gittiğinde ….
geldiğinde…
Bu ek, bir koşulun gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak sonucu belirtir.
Genelde “-sa/-se” koşul ekinden sonra gelir ve “eğer… ise… olur/olacak” anlamına yakın bir anlam taşır.
mesela;
Beni dinleseydin böyle olmazdı.
Eğer beni dinleseydin böyle olmazdı.
görüldüğü gibi, “~ra/tara” eki, “-sa/-se” ile kurulan koşul cümlesinin ardından, bu koşulun gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkacak olası veya kesin sonucu ifade eder.
Fiil kökü veya gövdesi + -sa/-se + -ra/tara
Örneğin:
Gelirsen seni beklerim.
Eğer gelirsen seni beklerim.
Çalışırsan başarılı olursun.
Eğer çalışırsan başarılı olursun.
Yağmur yağsa dışarı çıkmam.
Eğer yağmur yağarsa dışarı çıkmam.
Erken kalkarsa kahvaltı yapar.
Eğer erken kalkarsa kahvaltı yapar.
| FİİL-SIFAT(na-i)İSİM | Geçmiş zaman çekimi-(ta) | +ra |
Örneğin;
When you gotten home, call me.
Ie ni tsuitara, denwa shite kudasai.
Eve geldiğinde beni ara.
fiil + tara
Ki+tara
Eğer gelirse
Kare ga kitara.
Miru:izlemek
kök:mi
geçmiş zaman (past indicative) :mitaMitara
izlerse
Kanojo ga mitara.
Yaparsan
Shitara
Eğer o yaparsa
Kanojo ga shitara
Tara-eğer/ne zaman/sonra…if clauses
Olup olacağını bilmediğin konuları söylerken :eğer
Ne zaman olacağını bilmediğin : ne zaman?
Planlanan ya da olacağını bildiğimiz bir şey değildir. Belki olur….
Çalışmak:ugoku
Çalışmamak:ugokanai(geçmiş olmayan)
(-) i + katta+ra : ugonakana katta ra(geçmiş olumsuz.)
Moshi
moshi-eğer/ne zaman/sonra…if clauses
| Moshi | eğer |
| Moshi | +isim/zamir+tara |
| Moshi | +isim/zamir+de wa nakattara (olumsuz cümle) |
| Moshi | +fiil (geçmiş)+ra |
| Moshi | +fiil (geçmiş olumsuz)+ra |
| Moshi | +sıfat (geçmiş)+ra |
| Moshi | +koşul+tara (ne yapacaksın?) |
| Moshi | +şart+tara+ (yapmamız gerekenler,sonuçlar..) |
Geçmiş olumsuz
örneğin;
Araba hareket etmedi.
Kuruma wa ugokanakatta
Eğer araba hareket etmezse..
Moshi kuruma ga ugokanakattara
Araba hareket etmezse(çalışmazsa) otobüs ile giderim.
Moshi kuruma ga ugokanakattara,basu de iku desu.
Japonca fiil-conditional form : bu koşullu eğer cümlesini : maksatlı bir eylemi belirtmek istersek ‘fiil-tara’ şeklinde ifade ederiz. Yani tara : ne zaman ?
Moshi + isim/zamir + dattara
örneğin;
Watashi no neko..
Benim kedim.
moshi watashi no neko dattara
Benim kedim olsaydı.
örneğin;
moshi anata dattara
sen olsaydın
moshi Raishū dattara
haftaya olsaydı.
Moshi Ahmet dattara.
Ahmet olsaydı.
Olumsuz cümleler
| Moshi | + isim/zamir | + de/wa nakattara |
| Moshi | + isim/zamir | +Ja nakattara (gündelik) |
örneğin;
Watashi anata ja nakattara
sen olmasaydın.
Kinō wa nakatta
Dün olmasaydı.
Moshi -ikura
~tara~temo
Cümle bir şartı belirtir.
| Moshi | konuşanın varsayımını vurgular |
| İkura | şartlılık derecesini vurgular. |
örneğin;
İf food is bad
Eğer yemek kötüyse
Moshi tabemono ga warui
Ne kadar kötü olursa olsunkoşullu ifadenin olması imkansız ise..varsayımsal olarak
örneğin;
Moshi ame ga futtara, watashitachiha sono kōen ni ikenai.
Eğer yağmur yağarsa,parka gidemeyiz.
örneğin;
Kare ga hayaku kitara, kare wa tabemasu.
Eğer erken gelirse,o da yer.
moshiEğer kendi isteğimizden bahsedeceksek…moshi kullanmamıza gerek yoktur.
Özetlersek;
~ra/tara: Daha çok kesin veya olası sonuçları ifade eder. Koşulun gerçekleşmesi durumunda ne olacağını daha doğrudan belirtir.
~nara: Daha varsayımsal, beklentiye dayalı veya öneri içeren sonuçları ifade eder. Koşulun gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkabilecek olası durumları veya arzuları belirtir.
~ba /~eba conditional form
Hypothetical conditional (varsayımsal)
1. Grup fiiller :
Hirgana u sırası → e sırasına dönüşür…
| hiragana U sırası | e sırasına dönüşür | + ba |
|---|---|---|
| U | e | +ba |
| Ku | ke | +ba |
| Gu | ge | +ba |
| Su | se | +ba |
| Tsu | te | +ba |
| Nu | ne | +ba |
| Bu | be | +ba |
| Mu | me | +ba |
| Ru | re | +ba |
| 2. grup fiiller | Ru Eksilt | Eba ekle |
|---|---|---|
| eru,iru | -ru | + eba |
| taberu | -ru = tabe | +eba = tabereba |
| 3. grup fiiller | Eksilt | Eba ekle |
|---|---|---|
| Suru | -u = sur | sureba |
| kuru | -u = kur | kureba |
Bu kalıpta şu anlamı taşır : eğer birinci cümleyi yaparsanız , doğal sonuç 2. Cümle olacaktır.
örneğin;
ie ni kiereba
eğer eve gidersen…
İf you go home…
İe ni kiereba,anata wa watashi no odoroki o mirudeshou
eğer eve gidersen,benim sürprizimi görebilirsin.
If you go home, you will see my surprise.