Fiillerle cümleler
Japonca ders 15 de filler ile beraber olumlu, olumsuz, ve devamında soru cümleleri kuralım. Öncesinde yeni kelimelerimizi ezberleyelim.
Özne Belirtme Zorunluluğunun Olmaması (Bağlamsallık)
Örneğin;
(Tabemasu)” hem “Ben yiyorum”, “Sen yiyorsun”, “O yiyor”, “Biz yiyoruz”, “Siz yiyorsunuz” hem de “Onlar yiyor” anlamına gelebilir.
Cümlenin devamı veya konuşmanın bağlamı kimin yediğini netleştirir.
Japoncada cümlelerde özne genellikle belirtilmez. Açıkcası fiilin çekimi ve bağlam, kimin eylemi gerçekleştirdiğini anlamak için yeterlidir. Bu durum, Japon kültüründeki dolaylı anlatım ve karşılıklı anlayışa dayanır.
Fiillerin Cümlenin Sonunda Yer Alması
Kısacası japonca cümle yapısında fiil her zaman en sonda bulunur. Bu, Türkçeye benzer bir yapıdır ancak İngilizce gibi dillerden tamamen farklıdır. Bu durum, cümlenin anlamını tam olarak anlamak için son kelimeyi bekleme gerektirir.
Yardımcı Fiillerin Yoğun Kullanımı (Hojodoshi)
Japoncada bir fiilin anlamını inceltmek, duygusal bir ton katmak veya eylemin nasıl yapıldığını belirtmek için çok sayıda yardımcı fiil kullanılır. Bu yardımcı fiiller hem ana fiilin çekimli formuna bağlanır hemde cümleye ek anlamlar katar. Mesela;
(-te iru): Süreklilik veya tamamlanmış bir durumu ifade eder.
(-te oku): Bir hazırlık eylemini veya bir şeyi olduğu gibi bırakmayı ifade eder.
(-te miru): Denemek anlamı katar.
(-te shimau): Tamamlanmış bir eylemi (bazen pişmanlık veya rahatlama ile) ifade eder.
Açıkcası japoncada fiil kullanımı, direkt ifadelerden kaçınma ve ima yoluyla anlatma eğilimini yansıtabilir.
Örneğin, bir isteği doğrudan “Yap!” demek yerine, dolaylı yollarla ifade etmek daha yaygındır.
Bazı fiiller ve fiil kalıpları, belirli kültürel bağlamlarda veya sosyal etkileşimlerde sıkça kullanılır ve bu kullanımlar Japon kültürünü anlamak için önemlidir.
Özetlersek, Japonca fiillerin çekimi, özne belirtme zorunluluğunun olmaması, fiilin cümle sonundaki konumu, geçişli-geçişsiz fiil ayrımı, yardımcı fiillerin kullanımı ve ses değişimleri gibi özellikler, Japon diline özgü ve Japon kültürel düşünce biçimleriyle yakından ilişkili durumlardır.
Fiiller ile şu ana kadar bir kaç türde cümle yaptık.Şimdi Japonca ders 15 ile yeni fiilleri de kullanarak tekrar olumlu , olumsuz ve soru cümleleri yapalım. Örnek olarak olumsuz cümle kalıbı;
| OLUMSUZ İSİM CÜMLESİ | ÖZNE—WA—İSİM —JA/DEWA ARİMASEN | KİBAR | |
| ÖZNE—WA—İSİM —JA/NAİ | NORMAL-GÜNLÜK |
Olumsuz örnekler
Olumsuz cümle ve diğer cümle kalıplarına “cümle kalıpları” konu anlatımında bulabilirsiniz. Şimdi birkaç örnek yapalım.
örneğin;
Alan bir gazete yazmıyor.
Kare wa shinbun ni kiji o kaite inai.
örneğin;
Çocuklar bisiklet ile gelmiyorlar.
Kodomodachi wa jitensha de kimasen.
örneğin;
polis bira içmiyor.
Keisatsu wa bīru o nonde imasen.
örneğin;
Ben iki kuş görmüyorum.
Watashi wa niwa no tori o miteimasen.
örneğin;
Babam bir paket ile gelmiyor.
Otoosan wa pakkēji o motte kiteimasen.
örneğin;
Kadın koltukta oturmuyor.
Josei wa Hijikake isu ni suwatteimasen.
örneğin;
Genç doktor buzdolabı satın almıyor.
Wakai isha wa reizōko o katteimasen.
örneğin;
Öğretmen bir pencere açmıyor.
Sensei wa mado o aketeimasen.
Çocuk deftere yazmıyor.
Kodomo wa nōto ni kaiteimasen.
Genç doktor buzdolabı satın almıyor.
Wakai isha wa reizōko o katteimasen.
Olumlu örnekler
Görüldüğü gibi olumsuz cümleler kolay. Şimdi birkaç tane de olumlu cümle kuralım.
Masu eklerini nasıl yapıyoruz konu anlatımına dönüp bakabilirsiniz.
örneğin;
Kadın bir tabak ve iki çatal getiriyor.
Josei wa sara to fōku futatsu o motte kiteimasu.
Öğrenci bir durağı gösteriyor.
Gakusei wa basutei o sashiteimasu.
örneğin;
Selam,ben bir kaşık getiriyorum .
Kon’nichiwa, watashi wa supūn o motte kiteimasu.
Soru cümleleri
örneğin;
Çocuk resim çiziyor mu?
Sensei wa e o kaiteimasu ka?
örneğin;
Çocuk yumurta yiyiyor mu?.
Kodomo wa tamago o tabeteimasu ka?
hayır yemiyor.
Īe, kare wa tabemasen
örneğin;
Mehmet dürbün ile bakıyor mu?
Mehmet-san wa sōgankyō de miteimasu ka?
Adam araba ile geliyor mu?
Otoko wa kuruma de kiteimasu ka
Japonca ders 15 için küçük bir alıştırma;
ALIŞTIRMA 1
A. Aşağıdaki cümleleri Japoncaya çeviriniz. Cevabınızı boşluğa yazın ve sonra kontrol edin.
Adam resim çiziyor.
CEVAP
Otoko wa e o kaiteimasu.Kadın otobüsü gösteriyor.
CEVAP
Onna wa basu o sashiteimasu.Çocuk korkuyor.
CEVAP
Kodomo wa kowagatteimasu.Adam araba satın alıyor.
CEVAP
Otoko wa kuruma o katteimasu.Çocuk yemek yiyiyor.
CEVAP
Kodomo wa tabemono o tabeteimasu.Öğrenci otobüs ile geliyor.
CEVAP
Gakusei wa basu de kiteimasu.Kadın ve kızı tabakları yıkıyor.
CEVAP
Onna to kanojo no musume wa sara o aratteimasu.Gençler evi gösteriyor.
CEVAP
Wakamono-tachi wa ie o sashiteimasu.Polis bir paket ile geliyor.
CEVAP
Keisatsukan wa paketto o motte kiteimasu.Kadın sandalyede oturuyor.
CEVAP
Onna wa isu ni suwatteimasu.Adam ve kadın korkuyor.
CEVAP
Otoko to onna wa kowagatteimasu.Dolabı açıyorum.
CEVAP
Watashi wa kurozetto o aketeimasu.Genç kadın mektup yazıyor.
CEVAP
Wakai onna wa tegami o kaiteimasu.Terzi anahtar ile geliyor.