İtalyanca ders 19

---

İtalyanca ders 19 ‘da konumuz fiillerden “sormak fiili : chiedere. bu fiil ile ilgili cümleler kuruyoruz ve yeni kelimeler öğreniyoruz.

---

---

---

✅ sormak fiili : chiedere

Chiedere düzensiz bir fiildir. İtalyanca’da bu fiil sadece soru sormak için değil, aynı zamanda “bir şey rica etmek / istemek” (chiedere bir şey a qualcuno) anlamına da gelir.

💡 Çok Önemli Gramer Kuralı:

İtalyanca’da birine bir şey sorduğunuzda veya birinden bir şey istediğinizde, o kişiden önce mutlaka “A” (e hali / yönelme edatı) kullanılır.

Chiedo a mio padre. 
Babama soruyorum / Babamdan istiyorum.
Chiedo a Marco. 
Marco’ya soruyorum.)

---

örneğin;
Bir şey sorabilir miyim?
Posso chiedere una cosa?
Ona yol tarifini sordu.
Le chiese indicazioni.
Öğretmene ödevleri sorduk.
Abbiamo chiesto all’insegnante informazioni sui compiti.

---

---

örneğin;
Ho chiesto una domanda. → Bir soru sordum.
Lui ha chiesto aiuto. → O, yardım istedi/sordu.

Not: Passato Prossimo yaparken geçmiş zaman sıfatı (Participio Passato) düzensizdir ve chiesto olur. Yardımcı fiil olarak avere kullanılır.

İtalyancada “chiedere” fiili hem “sormak” hem de “istemek” anlamında kullanılabilir. Bağlamdan anlaşılır.

---

“Sormak” Fiili (Alternatifler)

Kullanım amacına göre İtalyanca’da şu fiiller de “sormak” anlamına gelir:

DOMANDARE (Soru Sormak / Yanıt Aramak)

Chiedere ile neredeyse tamamen eş anlamlıdır. Ancak chiedere hem sormak hem istemek anlamına gelirken, Domandare daha çok saf bir bilgi almak için soru yöneltmek anlamındadır. Düzenli bir fiildir (-are grubu).

Örnek: Domando l’ora a un passante. 
Yoldan geçen birine saati soruyorum.
Kural: Tıpkı chiedere gibi yönelme edatı alır: Domandare a qualcuno.

---

FARE UNA DOMANDA (Soru Sormak / Soru Göstermek)

İtalyanca’da tek bir fiil kullanmak yerine sıklıkla “bir soru yapmak” kalıbı tercih edilir. Özellikle sınıfta öğrencilerin öğretmene soru sorması durumunda en doğal kullanımdır.

Örnek: Posso fare una domanda? 
Bir soru sorabilir miyim?

---

CHIEDERE NOTIZIE DI / CHIEDERE DI (Hal Hatır Sormak / Birini Sormak)

Birinin sağlık durumunu, nasıl olduğunu sormak veya bir yerde bir kişiyi arayıp “O burada mı?” diye sormak için kullanılır.

Örnek: Ha chiesto di te. 
Seni sordu / Senin nasıl olduğunu sordu.
Chiedere notizie di qualcuno. 
Birinin havadisini/durumunu sormak.

---

🔍 Özet Fark Tablosu

Fiil / Kalıp	Ne Zaman Kullanılır?	Örnek Cümle
Chiedere	Hem soru sormak hem bir şey istemek/rica etmek için.	Chiedo un favore. (Bir iyilik istiyorum/rica ediyorum.)
Domandare	Sadece bilgi almak amacıyla soru sormak için.	Mi domando perché. (Neden diye kendime soruyorum / merak ediyorum.)
Fare una domanda	Soru yöneltmek, soru sormak eylemini yapmak için.	Il bambino fa una domanda. (Çocuk bir soru soruyor.)

---

Bir soru sormak (bilgi istemek)

Bu en temel anlamıdır.

chiedere + qualcosa (bir şey) veya chiedere + a qualcuno (birine sormak)

---

örneğin
Voglio chiedere una domanda.
Bir soru sormak istiyorum.

---

Bir şey istemek

“Chiedere” bazen “richiedere” (talep etmek/istemek) anlamına gelir.

Bu kullanımı Türkçeye “istemek” olarak da çevirebiliriz.

örneğin
Il bambino chiede un gelato. 
Çocuk bir dondurma istiyor.
Posso chiedere un favore? 
Bir iyilik isteyebilir miyim?

---

Kibarca rica etmek / dilekte bulunmak

Kibarca bir şey istemek için kullanılır.

örneğin;
Ti chiedo di aspettarmi. 
Senden beni beklemeni rica ediyorum.

---

Birinden bir şey talep etmek / sormak (kişiye yönelik)

Bu durumda genellikle “a” edatı ile birlikte kullanılır.

örneğin;
Chiedo a Marco di venire. 
Marco’dan gelmesini istiyorum.
Perché non chiedi a tua madre? 
Neden annene sormuyorsun?

---

Fiyat ya da değer sormak / istemek

“Chiedere” bir ürün veya hizmetin fiyatını sormak/istemek için de kullanılır.

örneğin;
Quanto chiedi per questo libro? 
Bu kitap için ne kadar istiyorsun?

---

Geçişli fiildir → nesne alır.

Genellikle “a” edatı ile birlikte kullanılır:
chiedere a qualcuno qualcosa (birinden bir şey istemek/sormak)

İtalyanca	Türkçe
Chiedo scusa.	Özür dilerim.
Ti chiedo aiuto.	Senden yardım istiyorum.
Ho chiesto il conto.	Hesabı sordum/istedim.
Chiediamo informazioni.	Bilgi soruyoruz.
Maria chiede dove sei.	Maria, nerede olduğunu soruyor.

---

Participio & Gerundio

örneğin;
Participio Passato: chiesto = ho chiesto (sordum. 
Gerundio: chiedendo = sto chiedendo (soruyorum / şu anda soruyorum)

---

✅ Oynamak / Çalmak : GIOCARE & SUONARE

İngilizcedeki “play” kelimesi İtalyanca’da kullanım amacına göre kesin bir şekilde ikiye ayrılır. Öğrencilerin en çok karıştırdığı konulardan biridir.

---

GIOCARE (Oyun/Spor Oynamak)

Bir oyun, oyuncak veya spor müsabakası oynamak anlamında kullanılır.

⚠️ Gramer Kuralı: Bir sporu veya oyunu oynamaktan bahsederken fiilden sonra “A” edatı gelir (Giocare a futbol, giocare a scacchi).

Çekimi (Presente): Düzensizdir, kök telaffuzunu korumak için bazı şahıslara “h” harfi eklenir: gioco, giochi, gioca, giochiamo, giocate, giocano.

Geçmiş Zaman: Geçmiş zaman sıfatı giocato‘dur. Yardımcı fiil olarak avere alır (Ho giocato).

---

SUONARE (Enstrüman Çalmak / Zil Çalmak)

Bir müzik aletini çalmak veya zil, alarm gibi nesnelerin ses çıkarması anlamında kullanılır. Enstrümanlardan önce edat gelmez, doğrudan tanım edatı (artikel) gelir.

Örnek: Suono il pianoforte. 
Piyano çalıyorum.
Alternatifi: Recitare / Interpretare (Tiyatroda veya sinemada bir rolü “oynamak” anlamındaki play).

---

✅ Aramak: Cercare

Cercare, İtalyanca’da “aramak” anlamına gelen en temel düzenli -are fiilidir. Aynı zamanda “çabalamak, denemek” (cercare di + mastar fiil) kalıbıyla da sıkça kullanılır.

⚠️ Gramer Kuralı: İngilizcedeki “look for” veya Türkçedeki “-i aramak” mantığının aksine, arkasından bir nesne geldiğinde asla edat almaz, doğrudan kelime gelir.

Örnek: Cerco le chiavi. 
Anahtarları arıyorum.

Çekimi (Presente): Tıpkı giocare gibi “h” harfi desteği alır: cerco, cerchi, cerca, cerchiamo, cercate, cercano.

Geçmiş Zaman: Geçmiş zaman sıfatı cercato‘dur. Yardımcı fiil olarak avere alır (Ho cercato).

---

Alternatifleri:

Telefonare a / Chiamare: Birini telefonla “aramak” anlamında kesinlikle cercare kullanılmaz. Onun yerine chiamare (görsel/sesle veya telefonla çağırmak) veya telefonare a fiilleri kullanılır.

Örnek: Ti chiamo domani. 
Seni yarın [telefonla] arayacağım.

Ricercare: Bilimsel, akademik veya çok detaylı bir şeyi “araştırmak/aramak” anlamındadır.

---

✅ KOŞMAK: CORRERE

Correre, ikinci grup olan -ere ailesine ait çok yönlü bir fiildir. Hem gerçek anlamda koşmayı hem de mecazi olarak “acele etmeyi, bir yere koşturmayı” ifade eder.

Çekimi (Presente): Düzenlidir: corro, corri, corre, corriamo, correte, corrono.

⚠️ Gramer Kuralı (Geçmiş Zaman): Geçmiş zaman sıfatı düzensizdir ve corso olur. Cümlenin anlamına göre hem “essere” hem “avere” yardımcı fiilini alabilen nadir eylemlerdendir:

Eğer belli bir yöne/hedefe doğru koşuluyorsa essere alır: Sono corso a casa. (Eve koştum.)

Sadece koşu sporunu yapmaktan bahsediliyorsa avere alır: Ho corso per due ore. (İki saat koştum.)

Alternatifleri:

• Fare jogging / Fare podismo: Spor amaçlı hafif tempoda koşmak (jogging yapmak).
• Correre dietro a: Birinin peşinden koşmak, kovalamak.
• Affrettarsi / Sbrigarsi: “Zamanım yok, koşmam lazım” anlamındaki acele etme durumlarında alternatif olarak kullanılır.

---

✅ Uyumak: Dormire

Dormire, üçüncü grup olan -ire ailesine ait tamamen düzenli ve çok net bir fiildir.

Geçmiş Zaman: Geçmiş zaman sıfatı dormito‘dur. Yardımcı fiil olarak her zaman avere alır.
Ho dormito bene.
İyi uyudum

---

Kişi (Person)	Şahıs Zamiri (Subject Pronoun)	Fiil Çekimi (Conjugation)	Türkçe Anlamı (Meaning)
1. Tekil Şahıs	Io	Dormo	Uyuyorum / Uyurum
2. Tekil Şahıs	Tu	Dormi	Uyuyorsun / Uyursun
3. Tekil Şahıs	Lui / Lei	Dorme	Uyuyor / Uyur
1. Çoğul Şahıs	Noi	Dormiamo	Uyuyoruz / Uyuruz
2. Çoğul Şahıs	Voi	Dormite	Uyuyorsunuz / Uyursunuz
3. Çoğul Şahıs	Loro	Dormono	Uyuyorlar / Uyurlar

---

Alternatifler

Addormentarsi (Dönüşlü Fiil): “Uyumak” ile “Uykuya dalmak” arasındaki farktır. Eylemin başlangıç anını, yani uyuyakalmayı anlatır.

Riposare: Dinlenmek / Kestirmek.

Fare un pisolino: Gün içinde kısa bir şekerleme yapmak, kestirmek.

---

✅ Başlamak: İniziare & Cominciare

İtalyanca’da başlamak anlamına gelen iki ana fiil vardır: Iniziare ve Cominciare. Bu iki fiil anlam olarak birbirinin tamamen aynısıdır ve birbirlerinin yerine serbestçe kullanılabilirler.

⚠️ Gramer Kuralı: Bu fiillerden sonra başka bir eyleme/fiile başlanacaksa, araya mutlaka “A” edatı getirilir (Iniziare a + mastar fiil).

Örnek: Inizio a scrivere. 
Yazmaya başlıyorum.

---

Çekimi (Presente): Iniziare düzenlidir. Cominciare fiili ise “c” sesini korumak için “i” harfi uyumlarına dikkat eder

Şahıs Zamiri (Subject Pronoun)	Fiil Çekimi (Conjugation)	Türkçe Anlamı (Meaning)
Io	Comincio	Başlıyorum / Başlarım
Tu	Cominci	Başlıyorsun / Başlarsın
Lui / Lei	Comincia	Başlıyor / Başlar
Noi	Cominciamo	Başlıyoruz / Başlarız
Voi	Cominciate	Başlıyorsunuz / Başlarsınız
Loro	Cominciano	Başlıyorlar / Başlarlar

---

Geçmiş Zaman: Geçmiş zaman sıfatları iniziato ve cominciato‘dur.

Eğer cümlede nesne varsa yardımcı fiil avere olur.
Ho iniziato il libro. 
Kitaba başladım.

---

Eğer başlayan şey bir durum veya nesnenin kendisiyse yardımcı fiil essere olur: La lezione è iniziata. (Ders başladı.)

---

---

Mettersi a (+ Mastar): Bir işe koyulmak, bir eyleme aniden başlamak. (Örnek: Mettersi a piangere – Ağlamaya başlamak).

Avviare: Bir motoru, makineyi veya bilgisayar programını başlatmak/çalıştırmak.

Dormire, üçüncü grup olan -ire ailesine ait tamamen düzenli ve çok net bir fiildir.

Çekimi (Presente): Düzenlidir

Geçmiş Zaman: Geçmiş zaman sıfatı dormito‘dur. Yardımcı fiil olarak her zaman avere alır.
Ho dormito bene.
İyi uyudum

---

✅ Duymak / İşitmek: Sentire

Sentire, İtalyanca’da sadece kulakla duymak anlamına gelmez; aynı zamanda beş duyuyla bir şeyi “hissetmek” (koku duymak, acı hissetmek vb.) anlamına da gelen çok geniş kapsamlı bir -ire fiilidir.

Çekimi (Presente): Düzenlidir:

Geçmiş Zaman: Geçmiş zaman sıfatı sentito‘dur. Yardımcı fiil olarak avere alır.
Ho sentito un rumore.
Bir ses duydum

---

Ascoltare (Dinlemek): Kulak kabartıp, odaklanarak dinlemek anlamındadır. Bir sesi istemsizce “duymak” (sentire) ile radyoyu isteyerek “dinlemek” (ascoltare) arasındaki fark çok önemlidir.

Örnek: Sento la tua voce ama non ti ascolto. 
Sesini duyuyorum ama seni dinlemiyorum.

Udire: Saf işitme eylemidir. Klasik edebi metinlerde veya resmi dilde “sentire” yerine tercih edilir.

---

Avviare: Bir motoru, makineyi veya bilgisayar programını başlatmak/çalıştırmak.

---

Türkçe	İtalyanca
Öğretmene bir şey sordum.	Ho chiesto qualcosa al professore.
Nerede olduğunu sorduk.	Abbiamo chiesto dove si trovava.
Ne zaman geleceğini sordular.	Hanno chiesto quando sarebbe arrivato.

---

Sordun mu?	Hai chiesto?
Soracak mısın?	Chiedi?
O polise soruyor.	Sta chiedendo alla polizia.
Öğrenci öğretmene soruyor	Lo studente sta chiedendo all’insegnante
Çocuklar anneye soruyor.	I bambini stanno chiedendo alla madre.
Baba çocuklara soruyor.	Mio padre sta chiedendo a i bambini.

---

Adam diş doktoruna sordu.	L’uomo ha chiesto al dentista.
Bayan Any terziye sordu.	La signora ha chiesto al sarto.
Polis erkek çocuklara sordu.	La polizia ha chiesto ai ragazzi.
Kadın adama sordu.	La donna ha chiesto all’uomo.

---

✅ Adesso,ora-şimdi edatı.

Temel anlamları: “Şimdi”

Her iki kelime de genellikle “şu anda”, “şimdi”, “bu an” anlamında kullanılır.

📌 Adesso = Şimdi
📌 Ora = Şimdi / Artık / Şu an

---

örneğin;
Ora comincia il film. 
Şimdi film başlıyor.

---

İkisi de burada birbirinin yerine geçebilir.

Kullanım durumu	Örnek zarf	Açıklama
Günlük konuşma, samimi	Adesso	Daha konuşma dilinde, doğal
Hem resmi hem günlük	Ora	Hem resmî hem günlük, daha nötr
Zaman vurgusu, değişiklik	Ora	“Artık / bundan sonra” anlamı da olur

---

“Artık / bundan böyle” anlamında “ora”

“Adesso” genellikle sadece “şu anda” anlamındayken, “ora” bazen “artık” anlamında da kullanılabilir.

örneğin;
Ora non studio più medicina. 
Artık tıp okumuyorum.
Ora capisco tutto. 
Artık her şeyi anlıyorum.

---

Bu anlamda “adesso” kullanılmaz.

---

“Şimdi değil, sonra” yapıları

İki zarf birlikte de kullanılabilir, özellikle karşılaştırmalı ifadelerde:

örneğin;
Non adesso, ma più tardi. 
Şimdi değil, daha sonra.
Adesso no, ora devo uscire. 
Şimdi değil, çıkmam gerek.

---

Fiil zamanı ile birlikte kullanımı

“Adesso” ve “ora”, genellikle şimdiki zaman (presente) ya da yakın gelecek ifadeleriyle birlikte gelir:

---

örneğin;
Ora ti spiego tutto. 
Şimdi sana her şeyi açıklayacağım.

---

Özetlersek;

İfade	Anlamı	Nerede kullanılır
Adesso	Şimdi	Günlük konuşma, samimi dil
Ora	Şimdi / Artık	Hem günlük hem resmî, geniş kullanım alanı

---

örneğin;
Adesso studiamo la grammatica.
Şimdi gramer çalışıyoruz.
Ora che sei qui, possiamo iniziare.
Madem buradasın, başlayabiliriz.
Non posso parlare adesso.
Şimdi konuşamam.
Ora non ho tempo, parliamo dopo.
Şu an vaktim yok, sonra konuşuruz.

---

şimdiki zaman ve şimdi edatı örnekler

---

---

---

---

Diş doktoru şimdi geliyor	Il dentista sta arrivando adesso
Annem şimdi mektup yazıyor.	Mia madre sta scrivendo una lettera ora.
Ben şimdi geliyorum.	Sto arrivando ora.
Ben yarın geliyorum.	sto arrivando domani.
Adam şimdi gazete okuyor.	Adam sta leggendo un giornale ora.
Çocuk şimdi pencereden bakıyor.	Il bambino sta guardando la finestra ora.
Babam şimdi kapıyı açtı.	Mio padre ora ha aperto la porta.

---

---

İtalyanca ders 19 sormak fiili : chiedere / Biraz test çözelim

---

---

---

---

Sitede öğrendiğiniz kelimeleri pekiştirmek ve günlük İtalyanca haberleri kolayca takip etmek için Easy Italian Newsplatformunu kullanabilirsiniz

---