İspanyolca Cümle kalıpları

Cümle kalıpları


İspanyolca cümle kalıpları cümle içeriği bakımından sınıflara ayrılır. Cümlenin öğeleri çoğaldıkça cümle basitliğini yitirir.

Öyleyse : özne+yüklem :BASİT

birden çok özne+birden çok yüklem :BİLEŞİK


Basit cümleler


Düşünce  özelliği  bakımından


BİLDİRİÜNLEM
OLUMLU
OLUMSUZ

EMİR
İSTEK
ÖNERİ
OLASILIK

Bildiri


Böyle cümleler adından da anlaşılacağı gibi : tek bir düşünceyi bildirirler.Bu düşünceler de olumlu ya da olumsuz olur.


Annem uyuyor.
Mi madre está durmiendo
Annem uyumuyor.
Mi madre no está durmiendo


Olumlu cümle


özne + fiil (ya da)
özne + fiil + (cümlenin devamı)


Ali drives
Ali drives in the car park.

Ali conduce en el aparcamiento
Ali, otoparkta araba kullanıyor.


Olumsuz cümle


no + Fiil + cümlenin devamı


Televizyon izlerim
Veo la televisión

Televizyon izlemem.
No veo televisión


 Bir cümleyi olumsuz yapabilmek için fiilin önüne ‘no’ koyulur.Fiil ya da şekli değişmez.Aşağıdaki olumsuzluk bildiren zarflarla da olumsuz cümle kurabiliriz.


Ya da : 


hiç kimse -nadie
hiçbirşey – nada
de değil – tampoco
asla,hiç – jamás

Sana hiçbir şey vermedim.
No te di nada.

Bize hiç kimse gelmiyor.
Nadie viene a nosotros.

Odasına hiç gitmedi.
Él nunca fue a la habitación.


Soru cümlesi


¿Özne/fiil + cümlenin devamı


 Sadece cümlenin sırası değişir.Herhangi bir extra kelime eklenmez….mu?..mi? ..gibi
¿ bu işaret soru cümlesi olduğunu gösterir.Bazen cümle aynen kalır.

Sadece soru haline getirilen cümlenin ses tonu değişir.
 
Fiilin :Bildirdiği olay,eylemin yapılıp yapılmadığı sorulur.


Televizyon izliyormuyum?
¿Estoy viendo televisión?
 
Televizyon izlemez miyim?
¿No veo la televisión?


 Bazen de soru fiile değil ,cümlenin başka öğesine sorulabilir.
O zaman soru zamirleri soru zarfları oyuna girer.


soru cümleleriHangi öğeye sorar
¿cómo estás?
nasılsın?
¿cuién bebe?
Kim içti?
¿cue es eso?
Şu nedir?
¿A quién preguntas?
Kimi soruyorsun?
¿Qué estás bebiendo?
Ne içiyorsun?
¿A quién le diste el regalo?
Hediyeyi kime verdin ?
¿Con quién viniste?
Kiminle geldin ?
¿De qué estás hablando?
Neden bahsediyorsun ?
¿Dónde vives?
Nerede oturuyorsun ?
¿Cuándo vienes?
Ne zaman geliyorsun?


Özne

isim-yüklem

düz tümleç

düz tümleç



dolaylı tümleç







Ünlem


İspanyolca cümle kalıpları ‘nda ünlem cümleleri kişilerin duygularını hissettikleri heyecanları dile getirilir.


tek heceliler


sus !
cállate!
 


2 yada daha fazla sözcüklüler


Ne tuhaf!!
¡que raro!


duyguları anlatan


Ne yapacağımı bilmiyorum!
¡No sé qué hacer!


hayranlık-şaşkınlık


fiil :mastar ya da haber hipindedir.


No puedo creerlo!
Buna inanamıyorum!


Emir


fiil :emir hipindedir.
kibar şekilde dilek kipinde kullanılır.


No hagas esto!(hagas :dilek kipi tú)
Bunu yapma!


İstek


dilek kipi kullanılır.


¡Ojalá pudiera!
Keşke yapabilseydim!


basit cümleler


yüklemin cinsi bakımından


EYLEM(fiil)NİTELEME
etken
edilgen
geçişli
geçişsiz
dönüşlü

 
 
 
 
 

Niteleme



 ser veya estar yardımcı fiilleri kullanılır.(seyrek olarak :volverse(olmak),seguir(olmak) kullanılır.
isim-yüklem halindedir.


ÖZNE +İSİM-YÜKLEM+BAĞ


İspanyolca cümle kalıpları

Çok heyecanlıyım.(isim+yüklem)
Estoy muy emocionado
 
I’m so scared
çok korkuyorum.
Estoy tan asustada


Eylem


Yüklemi : fiil-yüklem şeklindedir.
Fiilin cinsine göre gruplandırılır.
 


Etken


Etken fiiller, yüklemde belirtilen işi gerçekleştirir ve özne apaçık ortada dır.
Fiil bir tümleç alabilir veya almaz.
ÖZNE +ETKEN FİİL+NESNE
Yalın hal+fiil+-i hali
Düz tümleç alanlar
 
özne + tümleç alan fiil +-i halinde tümleç +-e halinde dolaylı tümleç

Ali ha traido el gato a la escuela.
Ali kediyi okula getirdi.
özne : ali
Tümleç alan fiil : ha traido
-i halinde tümleç : el gato
-e halinde tümleç : a la escuela

Düz tümleç almayanlar

özne +tümleç almayan fiil +-e halinde dolaylı tümleç
Los vecinos están sacudiendo la bandera.
Komşular bayrak sallıyorlar.
özne : komşular
Tümleç almayan fiil : están sacudiendo
-i halinde tümleç :-
-e halinde tümleç :la bandera.


Edilgen


Edilgen Fiil nedir? 
Edilgen cümle :Özne eylemden etkilenmektedir.

NESNE +EDİLGEN FİİL +ÖZNE
Yalın hal+fiil+hal tümleci

Ali tomó un libro.
Ali bir kitap aldı.
özne : ali
etken fiil : tomó
nesne : el libro
BU CÜMLE ETKENDİR

El libro fue escrito por Ali.
Kitap Ali tarafından yazıldı.
özne :Ali
edilgen fiil :fue escrito
nesne :El libro
BU CÜMLE EDİLGENDİR


ÖZNE


Her zaman yüklemden önce yer almaz.
Eğer yüklemin önemi varsa : özne yüklemden sonra gelir.

Terminado Juego .
Oyun bitti.

Mutlaka cins ve sayı bakımından yüklemle uyumlu olmalıdır.
Benim şapkam sarı.
Mi sombrero(m) es amarillo(m)
Genelde cümlelerde 1. ve 2. şahıs fiillerde Özne kullanılmaz.Bu bizim cümlelere de benziyor.
geliyorum.(kimin geldiği belli:ben)
Vengo
 

YÜKLEM

Yüklem (fiil ise) :
Ünlem cümlelerinde çoğunlukla fiil de özne de kullanılmaz.Çünkü ünlem cümlelerinde zaten eylem bunlarsız ifade edilebiliyor.
Geri!
¡espalda!

TÜMLEÇ

Bir sözcüğü tamamlayan başka bir sözcüktür.

Çocuğumun Doğum günü.
Es el cumpleaños de mi hijo.

( de edatı : tümlecin hangisi olduğunu bize gösteriyor. Hijo ismi edatla doğumgünü ismine bağlanmıştır.
Bir cümlenin öğeleri sadece özne ve yüklem olursa anlamsız olurdu. Tümleçler olmazsa olmazlardır.

O aldı
él lo tomó
Aldı da neyi aldı? Ne aldı?kime aldı?….

İspanyolca da bizim ki gibi değildir.Yani :
özne+tümleç+yüklem
ispanyolca da:
özne( ve onu tamamlayan tümleç)+yüklem+tümleç(tümleci tamamlayan tümleç)
Görüldüğü gibi özne ve yüklem dışında birçok tümleç kullanabiliriz.
 

ÖZNEYİ TAMAMLAYAN TÜMLEÇLER

İspanyolca cümle kalıpları ‘nda özneyi tamamlayan tümleçlerin görevleri..
el hombre (adam) bailarín(dansçı)

İsim-özne

A-Bir sıfat tümleç görevi yapar ve isim-özneyi tamamlar.

Üç tane elma yeşildir.
Tres manzanas son verdes.
( üç tane : rakam sıfatı : tamamlayıcıdır.
Bu kız akıllıdır.
Esta chica es intelligente.
(Bu : işaret sıfatı : tamamlayıcıdır.

B- Bir isim bir ismi edatsız tamamlarsa :ismin tümlecidir.

Ressam öğretmen
El maestro Pintor.
C- İkinci isim birinciyi edat yardımıyla tamamlar.
Öğretmenin kızı.
Hijo del maestro.
(Öğretmen kızın tamamlayıcısıdır.
 
Zamir özne
Zamir : özne rolündedir.
Edat ya da isim yardımıyla bir sözcükle tamamlanır.
Bunların hiçbiri gülmediler.
Ninguno de estos se ríen.
Mastar özne
Edatlı sözcükler tamamlayıcıdır.
O kitaptan okumak imkansızdır.
Leer de ese libro es imposible.
 

YÜKLEMİ TAMAMLAYAN TÜMLEÇLER

İspanyolca cümle kalıpları ‘ndan Yüklemler : isim-yüklem(isim veya sıfat) ya da fiil-yüklem olur.

İsim-yüklem tümleçleri

Tanım edatı,sıfat tamlaması veya isim ile tamamalanır.
Öğretmen iyi bir dinleyicidir.
El maestro es buen oyente.

Sıfat yüklem tümleçleri

A. Yüklemdeki sıfatın özelliğini: zarf tamamlar.
Hava çok sıcak.
El çalıma está muy caliente.(sıfat-yüklem)
(muy : tamamlayıcıdır.)

B. Yüklemdeki sıfat : edatlı isimle tamamlanır.
Geçmişten mutluyuz.(sıfat-yüklem)
Estamos felices del pasado.

C. Que bağlacı ile yüklem tekrarlanır.
Cümle kurulurken anlamını güçlendirmek için iki sıfat arasına que bağlacı ya da de edatı konularak tekrarlanır.
Kızım iyi mi iyi(kızım okadar iyi ki)
Mi Hijo es buen que buen.

Fiil yüklem tümleçleri

Yüklem fiil ise bir sürü şekle girebilir:isim,sıfat,zarf…
Yüklem değişince onu tamamlayan tümleçlerde değişir.
Eve geldim.
Regresé a casa.( tamamlayıcı a casa : isim)
Bu tarafa gidelim.
Vámanos de esta manera(tamamlayıcı : işaret sıfatı)
recibir(almak) el regalo(hediye)

DÜZ TÜMLEÇ

Öznenin yaptığından etkilenen sözcük : düz tümleç.nesnedir.
Genelde edat kullanılmaz

Annem bir kek yaptı.
Mi madre hizo un pastel
(Neyi yaptı? Pastayı)

Bir araba aldı.
él compró un auto.
(Neyi aldı ? Arabayı)

a edatıyla beraber
Özel insan isimleri ve cins isimler

Van kedisi gördüm.
Vi a Van cat.
Bazı zamirlerle
No fui a ninguna parte
Hiçbir yere gitmedim.

DOLAYLI TÜMLEÇ


Bir cümleye bir çok soru sorulur. Bu sorular yapılan eyleme gelir.
Ne için? Kimin için? Ne amaçla? : Bu soruların cevabını dolaylı tümleç verir.

A ve para edatlarıyla beraber kullanılır.
Öğretmenime bir hediye verdim.
Yo di un regalo a mi maestro.

Eğer dolaylı tümleç : şahıs zamiri ise 
Vurgusuz olan şahıs zamirleri :(me,te,se,nos,os,se)yüklemden önce ya da sonra gelir.
Bize kalem verdi.
él nos dio bolígrafos ya da Dio bolígrafos para nosotros.

HAL TÜMLECI

Eylemi : yer,zaman,araç,durum…bakımından tamamlayan tümleçlerdir.
Edat : a,de,con,..gibi edatlarla,
Edatsız : ¿dónde?,cuándo?¿cómo?…nerede, ne zaman, nasıl? , ne kadar ? ,kiminle? ..sorularını hal tümleçleri cevaplar.

Evimdeyim
Estoy en mi casa.(yer)
Teyzem bu akşam gelecek.
Mi tía vendrá esta noche.(zaman)
Adam köpeği ile beraber koşuyor.(birliktelik)
El hombre correct con el perro.

TÜMLECİ TAMAMLAYAN TÜMLEÇLER

 
İspanyolca cümle kalıpları ‘nda tümleci tamamlayan tümleçler
bailarín(dansçı) mi auto(benim arabam)
Bazen cümleyi tamamlayanlara bakarken özne ve yüklem haricinde ,tümlecin niteliğini başka bir tarafını gösteren öğeler vardır. Bunlar tümlecin tümleci diye geçerler.

Büyükannenin gideceği haberi üzüntü ile alınacak.
La noticia de irá abuela fue recibida con tristeza.
 
El estudiante vino mal.
gelmek : yüklem 
nasıl geldi? kötü
Kim geldi? öğrenci
öğrenci nasıl? kötü
kötü : hem yüklemi hem özneyi tamamladı.

İspanyolca’da Türkçe’deki gibi bir cümle kalıbı yok.Daha çok İngilizce cümle -kalıbına beziyor.
Nesneler fiilerden sonra gelir.Dolaylı dolaysız tümleç olduğunda fiilden önce gelir.
Şahıs zamirleri: fiilin önüne gelir.
Zarf:Sıfatı tanımlıyorsa sıfattan önce gelir.

Bizim dilimizde Cümle içinde kurallar vardır.
Bazen günlük konuşmalarımızda cümlenin öğelerini karıştırıp konuşuruz

‘Otoparkta Ali araba kullanıyor’
Araba kullanıyor ali otoparkta’

Fakat bu kalıplar çok seyrek kullanılır.
İspanyolca’da bu karışıklık gayet doğaldır.
fiil + özne+ …

Conduce Ali en el aparcamiento
… + fiil + özne
fiil+….+ özne
 

Sıfatlarla cümleler

 
İspanyolca cümle kalıpları ‘nda  sıfatlar genellikle niteledikleri isimlerden sonra gelir.
Çok azı fiilden önce gelir.
Çok,birkaç…gibi
Türkçe’de sıfatlı bir cümle kurduğumuzda ,yada sıfat ile isimi yanyana getirdiğimizde
sifat+isim şeklinde olur.
Siyah at
Kırmızı şapka

İspanyolca’da bu :
isim+sıfat şeklinde olur.
Siyah at
caballo(at) negro(siyah)
Kırmızı şapka
sombrero rojo
 

İSİM+SIFAT

Kullanıldığı yerler:
-Eğer bir kişinin ,nesnenin ayrıntısı hakkında konuşulacaksak,
-Bir kişinin veya bir şeyin ilişkisi ,uyruğu ,kişiliği hakkında konuşacaksak,
-Bazende sıfatı tanımlayan bir zarf ile kullanıldığında.
Çok büyük ev(Casa muy grande)
Çok hızlı araba(Coche muy rápido)
 

SIFAT+İSİM

-sıfata üstünlük görevi verildiğinde:
Hızlı araba(Coche rápido)

-eğer ismin anlamına aşırılık katılırsa:
Rezalet bir film(Una película repugnante)

-Betimlemeyen,ismin miktarını belirtmeyen sıfatlar kullanıldığunda
Birçok çocuk(Muchos niños)
Bazı böcekler(Algunos insectos)

-Bazı sıfatlar, ismin öncesinde yada sonrasında kullanılarak anlamını değiştirir.
İSİM+SIFATolduğunda duygusal bir anlam uyandırır.

Eski araba
Un auto viejo(eski bir araba)
Un Viejo auto (uzun zamandır eski )

Karşılaştırma yapıldığında:

İki kişinin özellikleri farklıdır.Bir eşitsizlik vardır.
özne+ bağlayıcı eylem(zamana bağlı) + más/menos + sıfat + que + noun 
Karşılaştırma (üstünlük)sıfatları:
daha….
más…que

Karşılaştırma (en üstünlük)sıfatları:

en…
más…
‘Daha fazla yada daha az’ kullanırız.

Daha yakışıklı
Mas guapo
Daha çirkin
Mas feo
Daha az ağır
Menos pesado
Daha az güleryüzlü
menos esófago
Ali Ayşe’den daha hızlıdır
Ali es más rápido que Ayse
Andy benden daha mutlu
Andy es más feliz que yo

Eşitlik karşılaştırmalarında:(kadar..)

Bu sefer iki kişinin özellikleri arasında eşitlik vardır.
özne + bağlayıcı eylem(zamana bağlı) + tan + sıfat + como + isim

Henry’nin bebeği senininki kadar sevimli.
El bebé de Henry es tan lindo como el tuyo.
Bu ev sizin eviniz kadar pahalı.
La casa es tan cara como tu casa.

Üstünlük karşılaştırmalarında:
Burda ‘que’ yerine ‘de’ kullanılır.
özne+ fiil+ edat + mais/menos + sıfat + de + devamı

Marta es la más tranquila de su familia.
Marta ailenin en sessizidir.
Sınıfın en az zeki sensin.
Eres el menos inteligente de la clase. 

zarflarla karşılaştırması
özne + fiil + más/menos + zarf + que + isim

Ali arkadaşlarından daha çok çalışıyor, ancak daha az puan alıyor.
Ali trabaja más duro que sus amigos, pero obtiene menos puntos.

SE

SE
Birisinin,bir şeyin,sizin onun…bir şeyler yaptığınızı ifade edebilmek için bazen ‘se’ kullanılır.Sözlükte anlamı ‘olduğu’gibi , edilgen çatı olarak kullanılır.özellikle cansız nesneleri ifade ederken, kimin eylemi gerçekleştirdiğini belirtmeden olay anlatılır.

Daireden bir bulut görüldü
Una nube se ve desde el apartamento

Buna yağmur kara bulutlarla geliyor denir.
Se llama así, la lluvia viene con nubes negras
…söylendi
Se dice..

Ya da ,birisinin zorunlulukla birşeyler yatığı,gerekliliği ifade etmenin bir yolu.
hay + que + fiil
Tener + que +fiil
tener que
Diyet yapmak zorundayım
Tengo que hacer dieta
Çok çalışması gerekiyor
Él tiene que estudiar mucho
hay que
‘Bir şeyler yapmak gerek’ anlamında
hay que hacer algo
bir şey yapılmalı